II UK 144/13

Sąd Najwyższy2013-07-16
SNubezpieczenia społeczneodpowiedzialność za składkiŚrednianajwyższy
ubezpieczenia społeczneskładkispadekodpowiedzialność spadkobiercySąd Najwyższyskarga kasacyjnadobrodziejstwo inwentarza

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie spełnia ona wymogów formalnych i merytorycznych.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego dotyczącego odpowiedzialności spadkobiercy za składki na ubezpieczenia społeczne. Zarzucił naruszenie szeregu przepisów k.p.c. i k.c. oraz wskazał na potrzebę wykładni przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy, badając jedynie przesłanki przyjęcia skargi, uznał, że nie jest ona oczywiście uzasadniona ani nie służy rozwojowi prawa, w związku z czym odmówił jej przyjęcia do rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy M. K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w sprawie o przeniesienie odpowiedzialności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, twierdząc, że skarga jest oczywiście uzasadniona i konieczna dla rozwoju prawa, zwłaszcza w zakresie wykładni przepisów dotyczących odpowiedzialności spadkobiercy za zaległe składki przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Sąd Najwyższy, zgodnie ze swoją praktyką, badał jedynie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania, a nie jej merytoryczne podstawy. Stwierdził, że Sąd Apelacyjny trafnie ocenił, iż spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wysokości stanu czynnego spadku, a twierdzenia odwołującego o możliwości egzekwowania długów wyłącznie z poszczególnych elementów spadku są błędne. Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona, nie spełnia też wysokich wymagań stawianych temu środkowi zaskarżenia, a sformułowane zagadnienie prawne nie spełnia wymogów stawianych przez orzecznictwo. Odniósł się również do zarzutu nieważności postępowania, uznając go za bezzasadny, gdyż Dyrektor Oddziału ZUS jest uprawniony do działania w imieniu organu rentowego. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek do jej przyjęcia do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że skarga nie jest oczywiście uzasadniona ani nie służy rozwojowi prawa, a sformułowane zagadnienie prawne nie spełnia wymogów orzeczniczych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w P.

Strony

NazwaTypRola
M. K.osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P.instytucjapozwany

Przepisy (14)

Główne

k.c. art. 1031 § § 2

Kodeks cywilny

Pomocnicze

k.p.c. art. 379 § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 217

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

k.c. art. 1030

Kodeks cywilny

k.c. art. 1015 § § 2

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 460 § § 1 in fine

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 476 § § 4 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Statut Zakładu Ubezpieczeń Społecznych art. § 8 ust. 1

Statut Zakładu Ubezpieczeń Społecznych art. § 10 ust. 1

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do jej przyjęcia do rozpoznania. Sformułowane zagadnienie prawne nie jest zagadnieniem prawnym w rozumieniu przepisów. Zarzut nieważności postępowania jest bezzasadny.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Zachodzi konieczność wykładni przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przyjęcie skargi służy rozwojowi i poprawie stosowania prawa. Nieważność postępowania z powodu braku możliwości występowania Oddziału ZUS.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Zagadnienie prawne to problem, który wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego, którego wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.

Skład orzekający

Bogusław Cudowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, a także interpretacja odpowiedzialności spadkobiercy za składki ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spadkobiercy i odpowiedzialności za składki ZUS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności spadkobiercy za długi spadkowe, w tym składki ZUS, co jest istotne dla wielu osób. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez SN pokazuje rygoryzm formalny tego środka zaskarżenia.

Spadek a długi ZUS: Kiedy odpowiada spadkobierca?

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II UK 144/13
POSTANOWIENIE
Dnia 16 lipca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Bogusław Cudowski
w sprawie z wniosku M. K.
‎
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P.
‎
o przeniesienie odpowiedzialności z tytułu składek,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 lipca 2013 r.,
‎
skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
‎
z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt III AUa […],
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w
[…]
z 13 listopada 2012 r. Zarzucono naruszenie art. 379 pkt 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 217 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 6 k.c., art. 1030 k.c. i art. 1031 § 2 k.c.
W ocenie skarżącego skargą jest oczywiście uzasadniona. „Nadto w sprawie zachodzi konieczność wykładni przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie ponoszenia odpowiedzialności przez spadkobiercę za zaległe zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, która budzi w świetle zaistniałego stanu faktycznego poważne wątpliwości. Przyjęcie niniejszej skargi do rozpoznania będzie zatem w sposób oczywisty służyło rozwojowi i poprawie stosowania prawa. Zdaniem skarżącego nie budzi więc wątpliwości, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego wskazanego w treści niniejszej skargi ma dla rozstrzygnięcia sprawy zasadnicze znaczenie, na ponadto przyczyni się do rozwoju prawa”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy w ramach
przedsądu
bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (
postanowienie SN z 16 maja 2008 r., I UK 16/08,
LexPolonica nr 3058328).
Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził trafnie, że odwołujący, gdy możliwe było złożenie oświadczenia o formie przyjęcia spadku należał do grupy spadkobierców wymienionych w art. 1015 § 2 k.c., a zatem brak oświadczenia powodował przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Wobec powyższego M. K. jako spadkobierca ponosił odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 zd. 1 k.c.). Jako dłużnik osobisty odpowiada całym swoim majątkiem, ale z jej ograniczeniem do wy
sokości stan
u czynnego spadku. Trafnie zatem stwierdził Sąd I instancji, że twierdzenia odwołującego o możliwości egzekwowania długów przez ZUS wyłącznie z poszczególnych elementów przyjętego spadku (wskazanych w inwentarzu), są błędne i nie mają oparcia w przepisach. ZUS jako wierzyciel spadkodawcy po przejęciu po nim spadku z dobrodziejstwem inwentarza może egzekwować z majątku osobistego spadkobiercy, z ograniczeniem do wysokości stanu czynnego spadku. W tym zakresie trafna była zaskarżona decyzja ZUS, który ograniczył swoje roszczenia względem M. K. do wysokości stanu czynnego spadku.
Wobec powyższego, nie sposób uznać, że skarga kasacyjną jest oczywiście uzasadniona.
Skarga nie spełniała także wysokich wymagań stawianych temu nadzwyczajnemu środkowi zaskarżenia (postanowienie SN z 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002, nr 2, poz. 22). Dotyczy to w szczególności sformułowanych przez skarżącego rzekomego zagadnienia prawnego. Z
agadnienie prawne to problem, który wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego, którego wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Dlatego sformułowanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez wskazanie przede wszystkim konkretnych przepisów prawa, których ono dotyczy i przedstawieniu argumentów prowadzących do rozbieżnych ocen (por. postanowienia SN z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11; z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004, nr 9, poz. 158 oraz z 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004, nr 7-8, poz. 51).
W zakresie podnoszonej nieważności postępowania, do której odniósł się Sąd Apelacyjny, wystarczy przytoczyć ocenę z uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Bezzasadny jest całkowicie zarzut nieważności postępowania (art. 379 pkt 2
k.p.c.) w zakresie braku możliwości występowania Oddziału ZUS w postępowaniu sądowym. Dyrektor Oddziału ZUS jest osobą uprawnioną do działania w imieniu organu rentowego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zdolność sądową i procesową mają, zgodnie z art. 460 § 1
in fine
k.p.c., organy rentowe, przez które rozumie się między innymi jednostki organizacyjne ZUS określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń (art. 476 § 4 pkt 1 k.p.c.). Jednostkami tymi są terenowe jednostki organizacyjne ZUS stanowiące jego oddziały (§ 8 ust. 1 i § 10 ust. 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 18, poz. 93).
Z tego względu, orzeczono jak w sentencji.
aw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI