II UK 132/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni J. S. domagała się jednorazowego odszkodowania z tytułu śmierci męża Z. S. w wypadku przy pracy. Organ rentowy odmówił przyznania świadczenia, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia z uwagi na zadłużenie zmarłego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na dzień wypadku. Sądy obu instancji oddaliły odwołanie wnioskodawczyni, uznając, że zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przekraczające 6,60 zł w dniu wypadku przy pracy lub złożenia wniosku o świadczenie z tytułu choroby zawodowej, a nieuregulowane w ciągu 6 miesięcy od tych dat, skutkuje brakiem prawa do odszkodowania lub jego przedawnieniem. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Najwyższy zakwestionował interpretację sądów niższych instancji dotyczącą biegu terminu przedawnienia, wskazując, że złożenie wniosku o świadczenie przez uprawnionego członka rodziny powinno być brane pod uwagę w kontekście przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia, zwłaszcza gdy wnioskodawczyni dowiedziała się o zadłużeniu z opóźnieniem, a organ rentowy nie wykazał należytej staranności w informowaniu o jego istnieniu i konsekwencjach. Sąd Najwyższy podkreślił, że nieuregulowanie zadłużenia w terminie nie może być wykorzystywane przez organ rentowy do wyciągania korzystnych dla siebie skutków prawnych z powodu własnej opieszałości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących biegu terminu przedawnienia w sprawach o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy, a także kwestia przerwania biegu przedawnienia przez złożenie wniosku i odpowiedzialność organu rentowego za opieszałość w postępowaniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i jego wpływu na prawo do odszkodowania. Interpretacja biegu przedawnienia może mieć szersze zastosowanie w sprawach ubezpieczeniowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy termin przedawnienia prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy biegnie od dnia wypadku, czy od dnia złożenia wniosku o świadczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku wypadku przy pracy, termin przedawnienia prawa do jednorazowego odszkodowania biegnie od dnia wypadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni logiczno-językowej art. 6 ust. 3 ustawy wypadkowej, zgodnie z którą dla wypadku przy pracy decydująca jest data wypadku, a nie data złożenia wniosku, która jest zastrzeżona dla chorób zawodowych. Uznanie inaczej uczyniłoby przepis o biegu terminu od dnia wypadku zbędnym.
Czy złożenie wniosku o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy przed upływem terminu przedawnienia, liczonego od dnia wypadku, przerywa bieg tego terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie wniosku o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy przez uprawnionego członka rodziny do właściwego organu rentowego przed upływem terminu przedawnienia przerywa bieg tego terminu, nawet jeśli ustawa wprost tego nie przewiduje.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że brak wyraźnego przepisu o zawieszeniu lub przerwaniu biegu przedawnienia nie wyklucza takiej możliwości, zwłaszcza w sytuacji, gdy uprawniony podjął czynność procesową przed właściwym organem, a organ rentowy opóźniał się w działaniu, co mogło prowadzić do przedawnienia z jego winy.
Czy organ rentowy ma obowiązek informowania wnioskodawcy o zadłużeniu zmarłego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i jego konsekwencjach dla prawa do jednorazowego odszkodowania?
Odpowiedź sądu
Sądy niższych instancji uznały, że organ rentowy nie miał takiego obowiązku, powołując się na odrębne przepisy regulujące postępowanie w sprawach ubezpieczeń społecznych i brak zastosowania przepisów KPA. Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę ponownego rozpoznania sprawy w tym kontekście, sugerując, że opieszałość organu nie może być korzystna dla niego.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji odrzuciły argumentację wnioskodawczyni o obowiązku informacyjnym organu rentowego, opierając się na braku podstaw prawnych do stosowania KPA. Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tego jednoznacznie, ale uchylił wyrok, co sugeruje, że kwestia ta wymaga dalszej analizy w kontekście zasad słuszności i odpowiedzialności organu.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o jednorazowe odszkodowanie może być uznany za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) w sprawach ubezpieczeniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasady współżycia społecznego w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego nie mają zastosowania, a przepisy prawa ubezpieczeniowego nie przewidują stosowania art. 5 k.c. ani delegacji do przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy prawa ubezpieczeniowego są samodzielne i nie podlegają stosowaniu przepisów Kodeksu cywilnego, w tym art. 5 k.c., nawet w wyjątkowych okolicznościach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
| B. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| Z. S. | osoba_fizyczna | zmarły ubezpieczony |
Przepisy (12)
Główne
ustawa wypadkowa art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Z tytułu wypadku przy pracy przysługuje jednorazowe odszkodowanie dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego.
ustawa wypadkowa art. 6 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Osobom prowadzącym pozarolniczą działalność i współpracującym świadczenia nie przysługują w razie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł w dniu wypadku lub złożenia wniosku o świadczenie z tytułu choroby zawodowej, do czasu spłaty całości zadłużenia.
ustawa wypadkowa art. 6 § ust. 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Prawo do świadczeń przedawnia się, jeżeli zadłużenie, o którym mowa w ust. 2, nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku lub od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozpoznający skargę kasacyjną jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. rozstrzygnięcie o wnioskach stron oraz podstawę prawną orzeczenia.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli uprawniony do tego świadczenia nie mógł spełnić warunków do jego otrzymania przed upływem terminu przedawnienia.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego.
u.s.u.s. art. 123
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się w sprawach uregulowanych ustawą, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
u.s.u.s. art. 2 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Rodzaje świadczeń z ubezpieczeń społecznych, warunki nabywania do nich prawa oraz zasady i tryb ich przyznawania określają odrębne przepisy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Złożenie wniosku o świadczenie przez uprawnionego powinno być brane pod uwagę w kontekście przerwania lub zawieszenia biegu przedawnienia. • Opieszałość organu rentowego w informowaniu o zadłużeniu i jego konsekwencjach nie może być podstawą do przedawnienia roszczenia. • Naruszenie przepisów postępowania przez sądy niższych instancji (np. nierozpoznanie zarzutów apelacji).
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 5 k.c. do spraw ubezpieczeniowych. • Obowiązek organu rentowego do informowania o zadłużeniu na podstawie KPA. • Błędna wykładnia art. 6 ust. 3 ustawy wypadkowej przez sądy niższych instancji w zakresie biegu terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy zważył, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub ocena dowodów. • Sąd Najwyższy jest związany z mocy art. 39813 § 2 k.p.c. ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Nieuregulowanie w ustawie zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 3 ustawy, nie oznacza, że złożenie przez uprawnionego wniosku o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy nie przerywa (zawiesza) biegu tego przedawnienia. • Nie można zaakceptować sytuacji, w której organ rentowy mógłby z własnej opieszałości wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne w postaci przedstawienia skutecznego zarzutu przedawnienia wobec skarżącej, której nie można zarzucić braku staranności o własne interesy.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Romualda Spyt
członek
Andrzej Wróbel
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących biegu terminu przedawnienia w sprawach o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy, a także kwestia przerwania biegu przedawnienia przez złożenie wniosku i odpowiedzialność organu rentowego za opieszałość w postępowaniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i jego wpływu na prawo do odszkodowania. Interpretacja biegu przedawnienia może mieć szersze zastosowanie w sprawach ubezpieczeniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny problem przedawnienia roszczeń w kontekście ubezpieczeń społecznych i potencjalnej opieszałości organów, co jest istotne dla wielu obywateli. Pokazuje, jak złożone mogą być interpretacje przepisów dotyczących składek i odszkodowań.
“Czy opieszałość ZUS może pozbawić Cię należnego odszkodowania? Sąd Najwyższy analizuje przedawnienie i obowiązki urzędu.”
Dane finansowe
WPS: 51 176 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.