II UK 109/05

Sygn. akt II UK 109/05 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 19 stycznia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Maria Tyszel 
 
 
w sprawie z wniosku I. R. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi we W. 
o ubezpieczenie społeczne, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 stycznia 2006 r., 
kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w G. 
z dnia 8 kwietnia 2004 r., sygn. akt III AUa …/03, 
 
odrzuca kasację. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. decyzją z dnia 18 lutego 
2002 r. orzekł, iż M. C. nie podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu 
zdrowotnemu od dnia 1 września 2001 r. jako pracownik I. R. Sąd Okręgowy – Sąd 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych   w T. wyrokiem z 21 listopada 2002 r., V U 
…/02, oddalił odwołanie I. R. i M. C. wobec ustalenia, że zawarta między nimi 
umowa o pracę na czas nieokreślony była nieważna i nie wywoływała skutków w 
zakresie ubezpieczenia społecznego, a Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń 
Społecznych  w G. wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2004 r., III AUa …/03, oddalił 
apelacje wniesione przez I. R. i M. C., a w uzasadnieniu swego orzeczenia podzielił 
ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną  dokonane przed Sądem Okręgowym. 
 
W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego, I. R. zarzuciła naruszenie art. 231 
k.p.c. poprzez  jego „błędne zastosowanie” i wniosła o uchylenie wyroków obydwu 

 
 
2 
instancji i o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania 
wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu. Jako okoliczność, mającą 
usprawiedliwić wniesienie kasacji wskazano wystąpienie istotnego zagadnienia 
prawnego, „czy w sytuacji, w której dochodzi do rzeczywistego świadczenia pracy 
przez pracownika na rzecz pracodawcy można mówić o bezwzględnej pozorności 
(...) zawartej między stronami umowy o pracę.” 
 
Sąd Najwyższy dokonując, stosownie do art. 393 k.p.c., wstępnej oceny 
kasacji, wziął pod uwagę co następuje: 
 
Wobec wejścia w życie z dniem 6 lutego 2005 r. ustawy z dnia 27 grudnia 
2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) stosownie do jej art. 
3, do rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie 
ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. 
 
Od początku orzekania kasacyjnego Sąd Najwyższy wyjaśnia, że kasacja 
jest szczególnym środkiem zaskarżenia o charakterze ściśle prawnym, o 
ograniczonym zakresie podmiotowym, przedmiotowym i  czasowym.  Dla 
zapewnienia 
kasacji 
odpowiednio 
wysokiego, 
profesjonalnego 
poziomu 
ustawodawca w art. 3933 k.p.c. szczegółowo wymienił formalne wymagania, jakim 
powinna odpowiadać.  Zgodnie z tym przepisem powinna nie tylko spełniać 
wymagania przepisane dla pisma  procesowego (§ 2), lecz także wymagania 
wskazane w jego § 1, czyli zawierać między innymi nie tylko przytoczenie jej 
podstaw, lecz również ich uzasadnienie (pkt 2) oraz przedstawienie okoliczności 
uzasadniających jej rozpoznanie (pkt 3). Wniesiona w sprawie kasacja warunkom 
tym nie odpowiada. 
 
Przede wszystkim wadliwie została  sformułowana podstawa z art. 3931 pkt 2 
k.p.c. Wydając  zaskarżony wyrok, Sąd drugiej instancji nie mógł naruszyć  art. 231 
k.p.c.,  ponieważ w żadnym zakresie nie opierał się na domniemaniu faktycznym, 
nie wyprowadzał wniosków „z innych ustalonych faktów”, lecz dokonał oceny 
zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wadliwa ocena dowodów może 
stanowić zarzut naruszenia zupełnie innego przepisu postępowania, jednakże 
takiego zarzutu w kasacji nie podniesiono. W istocie, kasacja przypisuje Sądowi 
drugiej instancji błędne ustalenie pozorności umowy o pracę, pomimo tego, że takie 

 
 
3 
ustalenie nie jest podstawą zaskarżonego wyroku. Podstawą tą jest ustalenie, że 
umowa o pracę pomiędzy wnioskodawczyniami była zawarta w celu obejścia 
prawa. Zagadnienie prawne, jakie przedstawiono w kasacji nie jest zagadnieniem, 
wymagającym rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, skoro Sąd ten wielokrotnie 
wypowiadał się na temat okoliczności, jakie świadczą o pozorności czynności 
prawnej, a także jakie – o uznaniu czynności prawnej  za dokonaną w celu obejścia 
prawa (por. wyrok SN z 14 marca 2001 r., II UKN 258/00, OSNP 2002 r., nr 21, 
poz. 527, wyrok SN z 23 stycznia 1997 r., I CKN 51/96, OSNC 1997 r., nr 6-7, poz. 
79 – powołany w kasacji).  
 
Wobec powyższego, ponieważ „kasacja” sporządzona została z wadami w 
zakresie art. 3933 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c., jako niedopuszczalna z innych przyczyn, o 
których mowa art. 3935 § 2 k.p.c. podlegała odrzuceniu, toteż na podstawie tych 
przepisów oraz art. 3938 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji 
postanowienia.