II UK 102/04

Wyrok z dnia 16 grudnia 2004 r. II UK 102/04 Do okresu pracy warunkującego nabycie przez nauczyciela akademic- kiego uprawnienia do wcześniejszej emerytury może być wliczone zatrudnienie w jednostkach badawczo-rozwojowych jedynie na stanowisku pracownika nau- kowego. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Andrzej Kijowski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy z wniosku Józefa P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od- działowi w W. o wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2004 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro- kiem z dnia 10 marca 2004 r., po rozpoznaniu sprawy z wniosku Józefa P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W., na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 3 marca 2003 r. [...], zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego, odmawiającego ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury. Sąd pierwszej instancji, ustalając prawo do tego świadczenia zaliczył wnioskodawcy do okresu pracy w szkolnictwie wyższym okres zatrudnienia w Instytucie Badań Edukacyjnych od dnia 1 lutego 1994 r. do dnia 31 stycznia 1995 r. W motywach swego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy podniósł, że wnioskodawca został skierowany do Instytutu Badań Edukacyjnych jako wieloletni mianowany nauczyciel akademicki ze stopniem naukowym doktora nauk humani- stycznych. Jego praca polegała na opracowywaniu zreformowanych programów na- 2 uczania. W ocenie Sądu Okręgowego, w świetle art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 12 wrze- śnia 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) uzasadnione było przyjęcie, że wnioskodawca pracował jako mianowany nauczyciel akademicki i z tego tytułu nie może ponosić ujemnych konsekwencji w sferze uprawnień do uprzy- wilejowanej (wcześniejszej) emerytury. Apelację od tego wyroku złożył organ rentowy, zarzucając naruszenie art. 112 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, polegające na uznaniu pracy wnioskodawcy w Instytucie Badań Edukacyjnych jako okresu pracy w charakterze nauczyciela akade- mickiego. W ocenie Sądu Apelacyjnego apelacja zasługiwała na uwzględnienie, albo- wiem w sprawie należało zastosować uregulowania zawarte w ustawie z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo - rozwojowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r., Nr 33, poz. 388 ze zm.). Stosownie do jej art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 1 pracownikami naukowymi są osoby zatrudnione na stanowisku profesora, docenta, adiunkta, asy- stenta, bibliotekarza dyplomowanego oraz dyplomowanego pracownika dokumentacji naukowej i tylko do nich stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pracowników naukowych w szkołach wyższych (art. 42 ustawy). Tymczasem wnioskodawca był zatrudniony na stanowisku głównego specjalisty, a zatem był pracownikiem badaw- czo - technicznym (art. 44 ust. 1 pkt. 1 ustawy o jednostkach badawczo - rozwojo- wych). Prowadzi to do wniosku, że nie spełnił on przesłanki dwudziestoletniego za- trudnienia w szkolnictwie lub instytucjach naukowych. Kasację od powyższego wyroku złożył wnioskodawca, zarzucając naruszenie prawa materialnego, to jest art. 112 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym wyrażają- ce się w jego błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że praca w Instytucie Badań Edukacyjnych nie miała charakteru pracy w szkolnictwie lub w instytucjach nauko- wych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja podlega oddaleniu ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy okres pracy w Instytucie Badań Edukacyjnych może być kwalifikowany jako okres pracy w instytucji naukowej w rozumieniu przepisu art. 112 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, uprawniający do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. Bezsporne było, że wnioskodawca 3 udowodnił 18 lat, 11 miesięcy i 8 dni pracy w szkolnictwie wyższym. Nie uwzględnio- no zaś okresu zatrudnienia od dnia 1 lutego 1994 r. do dnia 31 stycznia 1995 r. w Instytucie Badań Edukacyjnych. Prawny status tej instytucji reguluje ustawa o jed- nostkach badawczo - rozwojowych. Wskazany Instytut był zatem objęty zakresem regulacji powołanej ustawy, co nie zmienia jednak faktu, że rozważenia wymaga, czy uprawniony do wcześniejszej emerytury na podstawie art. 112 ust. 2 ustawy o szkol- nictwie wyższym nabywa to prawo bez względu na rodzaj pracy, jaki wykonywał w instytucji naukowej, czy też powinno być to zatrudnienie, które pokrywa się - przy- najmniej w części - z charakterem pracy nauczyciela akademickiego. Uprawnienie do przejścia na emeryturę w obniżonym wieku nie przysługuje wyłącznie tej grupie za- wodowej. Przewidziane jest ono również dla nauczycieli, zatrudnionych na podstawie ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), a także dla innych grup zawodowych, wskazanych w art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie- czeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Wspólną cechą tych regulacji jest uzależnienie nabycia prawa do wcześniejszego świadczenia emerytalnego od wykonywania określonego rodzaju pracy przez czas wskazany w ustawie. Ustawodawca nie nawiązuje zatem do miejsca zatrudnienia, ale do jego charakteru. Oznacza to, że w przypadku nauczyciela akademickiego, powinien on wykazać dwudziestoletni okres pracy, który przynajmniej w części powinien się po- krywać z zakresem czynności określonych w rozdziale 3 ustawy o szkolnictwie wyż- szym, a w szczególności z jej art. 99 ust. 1, zgodnie z którym pracownicy naukowo - dydaktyczni obowiązani są prowadzić badania naukowe, rozwijać twórczość nauko- wą albo artystyczną oraz podnosić swoje kwalifikacje, kształcić studentów oraz in- nych uczestników studiów i kursów. Aby zatem uznać pracę wnioskodawcy w Insty- tucie za pracę uprawniającą do nabycia wcześniejszego uprawnienia emerytalnego, musiałby on wykonywać przynajmniej jedną z wyżej wymienionych czynności. Tym- czasem wnioskodawca był zatrudniony w Instytucie Badań Edukacyjnych na stano- wisku głównego specjalisty inżynieryjno - technicznego i zajmował się opracowywa- niem zreformowanych programów nauczania, czego nie można zaliczyć do pracy naukowej, mimo że bez wątpienia był on osobą posiadającą wysokie kwalifikacje zawodowe. Zgodnie z art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 1 ustawy o jednostkach badawczo - rozwojowych pracownikami naukowymi są osoby zatrudnione na stanowisku: profe- sora, docenta, adiunkta, asystenta, bibliotekarza dyplomowanego oraz dyplomowa- 4 nego pracownika dokumentacji naukowej i tylko do nich na podstawie art. 42 ustawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pracowników naukowych w szkołach wyższych. Rodzaj pracy wykonywanej przez wnioskodawcę nie pozwala również na przyjęcie, że w zakresie jego obowiązków mieściły się pozostałe czynności wskaza- ne w art. 99 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy o szkolnictwie wyższym, co sprawia, że jego ka- sacja - jako nieuzasadniona - podlegała oddaleniu. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================