II UK 101/05

Sygn. akt II UK 101/05 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 5 stycznia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Maria Tyszel 
 
 
w sprawie z wniosku I. M., J. M. 
przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w J.   
o rentę rolniczą, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 stycznia 2006 r., 
kasacji wnioskodawców od wyroku Sądu Apelacyjnego w  W. 
z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. akt III AUa …/03, 
 
odmawia przyjęcia kasacji. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w J., 
decyzjami z dnia 17 stycznia 2003 r. zawiesiła małżonkom I. i J. M. wypłatę części 
uzupełniającej inwalidzkich rent rolniczych. Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2003 r.,   
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w J., uwzględniając 
odwołania ubezpieczonych zmienił te decyzje w ten sposób, że przyznał im prawo 
do „renty rolniczej w części uzupełniającej od dnia 1 lutego 2003 r.”, a wyrok ten 
zapadł na tle następującego stanu faktycznego. 
 
Wnioskodawcy byli współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 
19,64 ha położonego w B. W dniach 28 grudnia 1994 r. i 30 listopada 1995 r. J. M. 
zawarł z W. N. nieodpłatne umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego dotyczące 
odpowiednio 13,51 ha i 6,13 ha, przy czym okres dzierżawy strony w obydwu 
umowach strony ustaliły na 10 lat. J. M. pozostawił do własnego użytku 

 
 
2 
przyzagrodową działkę o powierzchni 0,35 ha. W dniu 3 stycznia 1996 r. J. M. 
zrzekł się na rzecz W. N. działki przyzagrodowej o powierzchni 0,35 ha, w zamian 
za co dzierżawca umożliwił J. M. użytkowanie innej działki, położonej w dalekiej 
odległości od zabudowań gospodarskich o powierzchni nie przekraczającej 1 ha. 
Obydwie umowy dzierżawy zostały zarejestrowane w ewidencji gruntów, a od 1 
czerwca 1996 r. organ rentowy rozpoczął wypłatę na rzecz wnioskodawców 
inwalidzkich rent rolniczych, łącznie z częścią uzupełniającą. W 2000 r. 
wnioskodawca na działce o powierzchni 1 ha uprawiał ziemniaki. Na skutek 
zniszczenia tej plantacji przez dziki J. M., celem uzyskania odszkodowania za 
poniesione straty, wystąpił na drogę sądową przeciwko Kołu Łowieckiemu „M.”  , 
jednak jego powództwo zostało prawomocnie oddalone. Organ rentowy wstrzymał 
wypłatę części uzupełniających rent rolniczych dla ubezpieczonych, uznając, że nie 
zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej. Zdaniem Sądu Okręgowego uznał, 
że wydane przez organ rentowy decyzje zawieszające ubezpieczonym wypłatę 
części uzupełniających były nietrafne. W jego ocenie, organ rentowy nie wykazał, 
by wnioskodawcy w okresie między 1 lutego 2000 r., a 31 stycznia 2003 r. 
prowadzili działalność rolniczą na gruntach stanowiących ich własność, co 
uzasadniałoby 
zawieszenie 
wypłaty 
części 
uzupełniających 
świadczenia 
rentowego. 
 
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych   wyrokiem z dnia 24 
listopada 2004 r.,   uwzględniając apelację organu rentowego, zmienił zaskarżony 
wyrok w ten sposób, że oddalił odwołania wnioskodawców. Sąd Apelacyjny zwrócił 
uwagę, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego „odpowiadają tylko fragmentom 
materiału dowodowego”. W ocenie Sądu odwoławczego, z akt sprawy wynika, że J. 
M. na mocy pełnomocnictwa z dnia 2 grudnia 2002 r. został umocowany do 
działania we wszystkich sprawach związanych z dzierżawionym przez W. N. 
gospodarstwem rolnym, a sposób użytkowania gospodarstwa rolnego o 
powierzchni 19,64 ha stanowiącego współwłasność wnioskodawców jest odmienny 
od treści pisemnej umowy dzierżawy zgłoszonej do ewidencji gruntów, zatem 
faktyczny stan posiadania gruntów przez wnioskodawców nie odpowiada wymogom 
ustawowym przewidzianym w art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o 

 
 
3 
ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 
ze zm.). 
 
W kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego, ubezpieczeni wnieśli o jego 
uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Kasację 
oparto na obydwu podstawach, przewidzianych w art. 3931 k.p.c. W ramach 
podstawy kasacyjnej naruszenia prawa materialnego zarzucono niewłaściwą 
wykładnię art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, 
polegającą na przyjęciu, że wnioskodawcy „pomimo wydzierżawienia gruntów 
wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (...) utracili uprawnienie do części 
uzupełniającej renty rolniczej” i błędne zastosowanie art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy o 
ubezpieczeniu społecznym rolników w brzmieniu obowiązującym od 2 maja 2004 r. 
„przez przyjęcie, iż przepis ten (...) ma zastosowanie do wnioskodawców”. Jako 
zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem prawa procesowego wskazano 
naruszenie art. 233 k.p.c. „przez przyjęcie, iż strony umowy dzierżawy dokonywały 
istotnych zmian w  stanie posiadania gruntów, co nie zostało zgłoszone do 
ewidencji gruntów (...)”. 
 
Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji wskazano na 
„występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne (...) dotyczące skutków 
prawnych zamiany, nie zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, pomiędzy 
stronami umowy dzierżawy gruntu o powierzchni przekraczającej 1 ha 
wchodzącego w skład gruntów rolnych objętych umową dzierżawy, zgłoszoną w 
ewidencji 
gruntów 
i 
budynków, 
na 
prawo 
wnioskodawców 
do 
części 
uzupełniających rent”. Powołano się ponadto na „oczywistą zasadność kasacji 
polegającą 
na 
błędnym 
zastosowaniu 
przez 
Sąd 
Apelacyjny 
wobec 
wnioskodawców przepisu art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym 
rolników w brzmieniu nie obowiązującym od dnia 2 maja 2004 r. (...)” i na dowolne, 
zdaniem skarżących, zinterpretowanie przez Sąd odwoławczy stanu faktycznego i 
przyjęcie, że 
wnioskodawcom nie przysługują części uzupełniające rent 
inwalidzkich. 
 
Sąd Najwyższy dokonując wstępnej oceny kasacji, wziął pod uwagę, co 
następuje: 

 
 
4 
 
Wobec wejścia w życie z dniem 6  lutego 2005 r. ustawy z dnia 22 grudnia 
2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o 
ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) stosownie do jej art. 
3, do rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie 
ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. 
 
Stosownie do art. 393 § 1 pkt 3 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić 
przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli jest oczywiście bezzasadna. Sformułowanie 
podstaw przytoczonych w rozpoznawanej kasacji nie tylko nie czyni ją „oczywiście  
zasadną”, lecz nie uzasadnia przyjęcia jej do rozpoznania. 
 
Zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 233 k.p.c. pełnomocnik 
nie tylko nie przedstawił  uzasadnienia tego zarzutu, ale nawet nie wskazał, do 
którego z dwóch jego paragrafów go odnosi. Odniesienie go do § 1 sprowadza się 
wyłącznie do krytyki oceny ustaleń stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku. 
Autor kasacji przeoczył, że wyrażona w tym przepisie zasada swobodnej oceny 
dowodów wybór określonych środków dowodowych, sposób ich przeprowadzenia 
oraz ocenę, pozostawia sadowi orzekającemu. Granice tej „swobody” wyznaczają 
trzy czynniki: logiczny, ustawowy oraz ideologiczny, przez który rozumie się poziom 
świadomości 
prawnej 
sędziego, 
czyli 
znajomość 
przepisów, 
doktryny 
i 
orzecznictwa, a także informacje dotyczące różnych faktów życia społecznego, 
kultura prawna, jak i system pozaprawnych regulacji i ocen społecznych, do których 
odsyłają przepisy obowiązującego prawa. Które z tych czynników narusza 
zaskarżony wyrok, względnie, że Sąd drugiej instancji pominął istotne, 
wnioskowane w postępowaniu apelacyjnym, dowody przeciwne, tego w kasacji nie 
wykazano. Sam fakt nieuwzględnienia wersji wydarzeń wskazywanych przez 
wnioskodawców w żaden sposób nie usprawiedliwia tego zarzutu. Sąd Najwyższy 
wielokrotnie już wyjaśniał w swym jednolitym, publikowanym orzecznictwie, że 
zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie usprawiedliwia przedstawienie przez 
stronę niezadowoloną z zaskarżonego rozstrzygnięcia własnej wersji stanu 
faktycznego i własnej oceny dowodów, odmiennych od ustaleń dokonanych lub 
zaakceptowanych 
przez 
Sąd 
drugiej 
instancji 
(por. postanowienie 
Sądu 
Najwyższego z 6 grudnia 1996 r., II UKN 22/96, OSNAP 1997, nr 13, poz. 240). 
Wyjaśniał też, że Sąd Najwyższy, jako kasacyjny, nie jest sądem faktów, lecz 

 
 
5 
sądem prawa oraz, że w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne jest badanie 
zasadności ustaleń faktycznych sądu, ich poprawność podlega kontroli wyłącznie w 
granicach skonkretyzowanych i uzasadnionych w kasacji zarzutów (por. wyrok z 
dnia 18 grudnia 1997 r., II UKN 77/96 – OSNAP 1997 nr 21, poz. 427). Takich 
zarzutów w kasacji nie przedstawiono, a to oznacza, że wobec braku skutecznej 
podstawy z art. 3931 pkt 1 k.p.c., Sąd Najwyższy, z mocy art. 39311 § 2 k.p.c., jest 
związany 
ustaleniami 
faktycznymi 
stanowiącymi 
podstawę 
zaskarżonego 
orzeczenia. 
 
Wadliwie też zostały w skardze przedstawione kasacyjne zarzuty naruszenia 
prawa materialnego. Od początku orzekania kasacyjnego, czyli od 1996 r. Sąd 
Najwyższy konsekwentnie wyjaśnia, że nagminne używanie w kasacjach zwrotu: 
„przez co doszło” do naruszenia prawa materialnego lub procesowego, nie jest 
samo przez się, ani konkretyzacją podstawy kasacyjnej, ani jej uzasadnieniem. Tak 
sformułowany zarzut uniemożliwia weryfikację jego zasadności, powodując 
niedopuszczalność kasacji (postanowienie z dnia 22 maja 1997 r., II UKN 135/97 – 
notka OSNAPiUS 1998 r. nr 3, poz. 9). Zastąpienie w kasacji zwrotu „przez co 
doszło” zwrotem „poprzez przyjęcie” jest bez znaczenia prawnego, skoro zarzuty 
naruszenia prawa materialnego autor kasacji postawił w zestawieniu ze stanem 
faktycznym odmiennym od przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku, zamiast 
wykazania wywodem prawnym – stosownie do art. 3931 pkt 1 w związku z art. 3933 
§ 1 pkt 2 k.p.c. – błędu w wykładni wskazanych przepisów lub ich niewłaściwego 
zastosowania. 
 
Nie ma to wprawdzie wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, jednakże Sąd 
Najwyższy nie może nie zwrócić uwagi na absurdalność określenia przez 
pełnomocnika wnioskodawców wartości przedmiotu zaskarżenia. Co do tego, że 
wartość ta nie może być wyższa od wartości przedmiotu zaskarżenia (czyli – jak to 
określił „sprawy”) istnieje pełna zgodność zarówno w orzecznictwie, jak też w 
praktyce i doktrynie. 
 
Wskazane wyżej mankamenty przytoczonych podstaw kasacyjnych są 
wystarczającą przesłanką oceny kasacji jako oczywiście bezzasadnej i dlatego Sąd 
Najwyższy, na podstawie powołanego art. 393 § 1 pkt 3 w związku z art. 3937 § 1 
k.p.c. orzekł, jak w sentencji postanowienia.