II SPP/Bd 61/23

II SPP/Bd 61/23 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-07-06
Data wpływu
2023-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jerzy Bortkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
SPP zmieniono postanowienie referendarza
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 246 par. 1 w zw. z art. 260
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia [...] maja 2023 r. sygn. akt II SPP/Bd 61/23 w sprawie ze skargi G. P. na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2023 r., nr [...].MK w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia [...] maja 2023r. i w ten sposób, przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek (formularz PPF) G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżąca podała, że posiada dom o powierzchni 104 m2, ˝ udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni 4,20 ha. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi łącznie ok. 6.218,00 zł z tytułu świadczenia emerytalnego oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przedstawiła, że ponosi zobowiązania oraz stałe wydatki (m.in. media, zakup lekarstw)..
Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy.
Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, zwanej dalej p.p.s.a.).
Skarżąca wniosła od powyższego postanowienia sprzeciw wnosząc o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie fizycznej następuje:
1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.
Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Jednocześnie zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r., II OZ 1220/08). W piśmiennictwie wskazuje się z kolei, że to podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 504). W interesie wnioskodawcy leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby zasadność uwzględnienia jego wniosku. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przyjmuje się również, że jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09 września 2004 r., FZ 360/04, nie publ. czy postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2005 r., II FZ 470/05 nie publ.).
Z formularza wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżąca podała, że posiada dom o powierzchni 104 m2, ˝ udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni 4,20 ha. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi łącznie ok. 6.218,00 zł z tytułu świadczenia emerytalnego oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego. Przedstawiła, że ponosi zobowiązania oraz stałe wydatki (m.in. media, zakup lekarstw).
Argumentując zasadność sprzeciwu powołała się trudną sytuację materialną.
W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że skarżąca wykazała zasadność wniesionego żądania w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem orzekającego skarżąca nie ma realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Środki, jakimi dysponuje skarżąca pozwalają jej na zaspokojenie swoich potrzeb bytowych jedynie w podstawowym zakresie. Wnioskodawczyni natomiast nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania.
Z tych względów Sąd uznał, że wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie – bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie – uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.