IV SO/Po 16/23

IV SO/Po 16/23 - Postanowienie WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Monika Świerczak
Symbol z opisem
6480
Skarżony organ
Dyrektor Szkoły
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy z wniosku P. N. przeciwko Dyrektorowi Szkoły w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia : 1. wymierzyć Dyrektorowi Szkoły grzywnę w kwocie 100 zł (sto złotych); 2. zasądzić od Dyrektora Szkoły na rzecz wnioskodawcy P. N. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 października 2023 r. P. N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Szkoły za nieprzekazanie Sądowi jego skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej w związku z wnioskiem Skarżącego z dnia 8 września 2023 r.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z dnia 8 września 2023 r. P. N. skierował za pośrednictwem ePUAP do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej. Następnie wskazano, że wniosek ten nie spotkał się z jakąkolwiek odpowiedzią ze strony organu, dlatego pismem z dnia 30 października 2023 r. Skarżący wniósł za pośrednictwem organu skargę na bezczynność do WSA w Poznaniu. Skarżący podał, że z posiadanych przez niego informacji wynika, że organ do chwili obecnej nie przekazał skargi do Sądu.
W odpowiedzi na wniosek P. N., Dyrektor Szkoły wskazał, że jest on bezzasadny. Organ podał, że w dniu 18 października 2023 r. skarżącemu została udzielona odpowiedź na wniosek, a w dniu 11 grudnia 2023r. została przekazana skarga do WSA wraz z odpowiedzią na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły grzywny okazał się zasadny.
Na wstępie wyjaśnić należy, że merytoryczne rozpoznanie zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jego wniesienia. Wniosek jest dopuszczalny, gdy wniosek wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia on wymogi formalne i został złożony w terminie. Zgodnie z uchwałą NSA w składzie 7 sędziów z dnia 7 kwietnia 2008 r., II FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42, wniosek o wymierzenie organowi grzywny, wymieniony w art. 55 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., od którego na podstawie art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. pobiera się wpis sądowy. Z akt sprawy wynika, że wniosek o wymierzenie Dyrektorowi Szkoły spełnia wymogi formalne. Brak przy tym wymogu zachowania terminu do złożenia wniosku o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, za pośrednictwem którego wniesiono skargę na jego działanie lub bezczynność obowiązany jest przekazać skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przy czym, w myśl art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.") skargi w sprawach dotyczących udostępnienia informacji przekazuje się wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od otrzymania skargi. Ten przepis będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie.
W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd, w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., na wniosek skarżącego, może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Wyłączną materialnoprawną przesłanką orzeczenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w przedstawionych przepisach. Wymierzenie organowi grzywny uzależnione jest zatem od spełnienia dwóch warunków: stwierdzenia uchybienia przez organ trzydziestodniowemu lub określonemu w przepisach szczególnych terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz złożenie stosownego wniosku przez stronę. Wymierzenie grzywny organowi może nastąpić zatem w każdym przypadku niewypełnienia obowiązków, nawet jeżeli dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, a może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 232/13, LEX nr 1309900).
Przepisy powyższe przewidują zatem dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ piętnastodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny.
Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie, art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. o sygn. akt II OSK 1024/06, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Funkcja dyscyplinująca polega na przymuszeniu organu grzywną do przesłania skargi, odpowiedzi na nią oraz akt sprawy. Aktualizuje się ona wtedy, gdy organ nie dopełnił tej czynności, a sąd chce na nim wymóc jej dokonanie. Wprawdzie oczywiste w tym wypadku jest także uchybienie terminowi do przekazania skargi sądowi, ale funkcja dyscyplinująca kwestii przekroczenia terminu nie dotyczy. Przekroczenie terminu wiąże się z funkcją represyjną, niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta do sądu, czy też nie. Różnica sprowadza się do tego, że w pierwszym przypadku funkcja represyjna występuje obok funkcji dyscyplinującej, w drugim zaś już nie. Funkcja represyjna z art. 55 § 1 p.p.s.a. znajduje uzasadnienie w potrzebie ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji), w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje wniosek o wymierzenie grzywny mimo dopełnienia przez organ obowiązków przekazania skargi przed powiadomieniem sądu, ale z uchybieniem terminu. W związku z powyższym zauważyć należy, że orzeczenie sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny ma charakter uznaniowy. Użyte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "może" oznacza, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę zasadności wymierzenia grzywny. Oznacza to, że sąd może, ale nie musi wymierzać grzywny. Rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc na jakim etapie postępowania sądowego w sprawie głównej został złożony wniosek, jaka jest motywacja skarżącego, jak duże było przekroczenie terminu, jakie były przyczyny niedopełnienia obowiązku przez organ. Konstrukcja ustawowa w kwestii wymierzenia organowi grzywny w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., jest w tej mierze elastyczna i dopasowana do zmiennych realiów praktyki i zawsze należy mieć na względzie okoliczności konkretnej sprawy.
Powyższe wskazuje, że w sprawie dotyczącej wymierzenia organowi grzywny zasadnicze znaczenie ma wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych z przekazywaniem przez organ sądowi skargi wraz z aktami sprawy oraz odnoszących się do przyczyn złożenia tego rodzaju wniosku o wymierzenie grzywny przez wnioskodawcę (skarżącego).
W postępowaniu z wniosku o wymierzenie organowi grzywny w związku z nieprzekazaniem do sądu skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest ustalenie, czy podmiot, którego ukarania domaga się wnioskodawca jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny dopuszczalności wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 października 2011 r. I OZ 796/11, z dnia 19 kwietnia 2010 r. I OZ 125/10, CBOSA).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu dyrektor społecznej szkoły podstawowej, dysponującej majątkiem publicznym w postaci dotacji na prowadzenie szkoły lub placówki oświatowej niepublicznej, jest więc podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny organ wyjaśnił, że zarówno wniosek o dostęp do informacji publicznej jak i skarga na bezczynność organu zostały odebrane przez Dyrektora Szkoły dnia 12 października 2023 r. Odpowiedzi na wniosek z 8 września 2023 r. organ udzielił 18 października 2024 r. Dyrektor wskazał, że źle zinterpretował przepisy prawa i sądził, że skoro udzielił żądanych informacji to nie jest konieczne przesyłanie skargi do Sądu.
W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 21 pkt 1 u.d.i.p., jako przepis szczególny w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. - do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Skarga wnioskodawcy z dnia 26 września 2023 roku, która wpłynęła do organu w dniu 12 października 2023 r., nadana została za pośrednictwem ePUP do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez Dyrektora w dniu 11 grudnia 2023 roku.
Wysłanie do WSA w Poznaniu skargi na bezczynność przez skarżony podmiot w dniu 11 grudnia 2023 roku, uchybiło zatem terminowi do przekazania skargi Sądowi zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. - o 1,5 miesiąca.
Wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. uzależnione jest od spełnienia dwóch warunków: złożenia wniosku przez stronę skarżącą oraz niedochowanie przez organ 15 dniowego terminu do przekazania do sądu wniesionej skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę. Przy czym przedmiot zaskarżenia określony w powyżej wskazanym przepisie obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie skargi, bądź też zwłokę w jej przekazaniu pozostają bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny. Mogą natomiast mieć wpływ na jej wysokość. Ponadto wymierzenie grzywny organowi może nastąpić w każdym przypadku niedochowania ciążącego na nim obowiązku z art. 54 §2 p.p.s.a., nawet jeżeli przekazanie akt nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., I OZ 232/13; wyrok WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2015 r., IV SO/Po 7/14; www.cbois.nsda.gov.pl).
Podkreślić trzeba, że fakt przekazania przez organ skargi, wraz z odpowiedzią na nią i aktami sprawy, w żadnym wypadku nie czyni orzekania w przedmiocie wymierzenia grzywny bezprzedmiotowym, toteż postępowanie nie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 §1 pkt 3 PostAdmU (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II GPS 3/09; D. Onyśk, Problemy z dyscyplinującym wymierzaniem grzywny organowi przez sądy administracyjne, "Przegląd Prawa Publicznego" 2009, nr 10, s. 73-78). Nie zmienia on bowiem zaistniałego (lub nie) uchybienia terminowi ustanowionemu w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdarzenie to sąd bierze jednak pod uwagę miarkując wysokość grzywny.
Organ co prawda nie wywiązał się z obowiązku przekazania skargi w terminie, jednak udzielił odpowiedzi na wniosek w/s informacji publicznej oraz finalnie przekazał skargę do Sądu, dlatego w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę grzywnę należało wymierzyć w minimalnej wysokości.
Ponownie podkreślić należy, że w rozpoznawanej sprawie uznać należało, iż Dyrektor Szkoły uchybił piętnastodniowemu terminowi do przekazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu skargi wnioskodawcy z dnia 26 września 2023 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Do obliczenia tego terminu zastosowanie znajduje bowiem art. 21 pkt 1 u.d.i.p., jako przepis szczególny w stosunku do art. 54 § 2 p.p.s.a. - do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Sposób obliczania terminów w toku postępowania sądowoadministracyjnego uregulowano w rozdziale 5 działu III p.p.s.a. Stosownie do treści art. 83 § 1 i 2 p.p.s.a., terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W myśl art. 111 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1016 ze zm.), termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia, przy czym jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.
Termin do przekazania do Sądu skargi z dnia 26 września 2023 r., która wpłynęła do podmiotu w dniu 12 października 2023 r., wynoszący 15 dni, minął w dniu 27 października 2023 r. (piątek). Wysłanie do WSA w Poznaniu skargi na bezczynność ( Sądowi wiadomo z urzędu, że sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Po 180/23, a na dzień 31 stycznia 2024 r. został wyznaczony termin do jej rozpoznania) przez skarżony podmiot w dniu 11 grudnia 2023 roku, uchybiło zatem terminowi do przekazania skargi Sądowi zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. o 15 dni.
Podkreślenia wymaga, że ustalenie konkretnej wysokości wymierzanej grzywny pozostawione zostało przez ustawodawcę uznaniu sądu. Jedynie jej górna granica została określona w art. 154 § 6 p.p.s.a. - grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r. przeciętne wynagrodzenie w roku 2022 r. wyniosło 6.346,15 zł. To oznacza, że maksymalna grzywna jaką można było wymierzyć organowi w tej sprawie wynosiłaby 63.461,50 zł.
Mając powyższe na uwadze, Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 100 zł, która nie przekracza maksymalnej wysokości grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i wyliczonej powyżej. Przy ustalaniu jej wysokości Sąd wziął pod uwagę, że skarga na bezczynność w istocie została przekazana, a Dyrektor prawdopodobnie pozostawał w błędnym przekonaniu, że skoro udzielił informacji publicznej, nie musi już przekazywać skargi do Sądu. Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że nieprzekazanie skargi do Sądu w terminie nie jest wynikiem złej woli podmiotu zobowiązanego, lecz pominięcia szczególnej regulacji wynikającej z ustawy o dostępie do informacji publicznej, która zobowiązuje Dyrektora jako podmiot zobowiązany do przekazania skargi do Sądu w terminie 15 dni.
Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania (pkt 2 postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez wnioskodawcę wpis w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie przysługujące pełnomocnikowi wnioskodawcy, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), w wysokości 480 zł, co łącznie daje kwotę 580 zł.
Sąd nie zasądził na rzecz wnioskodawcy zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł z uwagi na brak przedłożenia dowodu jej uiszczenia.