I OZ 52/13

I OZ 52/13 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2013-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Sygn. powiązane
I OZ 834/12 - Postanowienie NSA z 2012-11-13
II SO/Ol 16/12 - Postanowienie WSA w Olsztynie z 2012-11-28
I OZ 625/12 - Postanowienie NSA z 2012-09-11
Skarżony organ
Dyrektor Aresztu Śledczego
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 55 par. 1, 184, 197 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II SO/Ol 16/12 odrzucające wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. za niezastosowanie się do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
fUZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt II SO/Ol 16/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny Olsztynie odrzucił wniosek A.Z. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. za niezastosowanie się do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 5 grudnia 2011 r. A.Z. wniósł o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. grzywny w wymiarze do jej górnej granicy o jakiej mowa w art. 154 § 6 p.p.s.a. z powodu naruszenia przez wymieniony organ nakazów i obowiązków z zakresu dyspozycji normy art. 54 § 2 p.p.s.a., bowiem organ w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia do organu skargi nie przekazał jej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wraz z aktami sprawy. Powyższe działanie Dyrektora spowodowało, że od przeszło dwóch lat skarga nie może zostać rozpoznana z powodu braku wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku.
W odpowiedzi na wniosek A.Z. Dyrektor Aresztu Śledczego w B. wniósł o jego odrzucenie. Organ wskazał, że A.Z. domaga się załatwienia jego skargi skierowanej do WSA w Olsztynie z dnia 3 października 2009 r. w przedmiocie bezczynności organu do wydania dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej. Pismem z dnia 20 lipca 2009 r. A.Z. wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego w B. o przekazanie poświadczającego dokumentu zawiadomienia za rok 2008 o stanie jego konta z kasy PKZP jak i rozliczenia jego stanu konta kasy PKZP z dniem 23 maja 2009 r. Pismem z dnia 11 sierpnia 2009 r. udzielono A.Z. stosownej odpowiedzi i w załączeniu przesłano mu dokumentację o którą wnioskował. W dniu 14 października 2009 r. A.Z. w załączeniu przesłał do Aresztu Śledczego w B. 13 skarg skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na działanie organu m.in. skargę z dnia 3 października 2009 r. w przedmiocie bezczynności organu w wydaniu dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Aresztu przy piśmie z dnia 26 października 2009 r. odesłał wnioskodawcy 13 pism zatytułowanych "skarga" bez nadania im biegu, wyjaśniając stronie swoją decyzję. W tym stanie rzeczy skarżący odesłane skargi z Aresztu Śledczego w B. przesłał bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Sąd przy piśmie z dnia 19 listopada 2009 r. przesłał Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. 12 skarg A. Z., zobowiązując organ do przekazania przesłanych skarg sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w terminie 30 dni, jednocześnie pouczając organ, że to do oceny Sądu należy rozstrzygnięcie czy doszło do bezczynności organu. Na nadesłane przez Sąd 12 skarg Dyrektor Aresztu Śledczego w B. udzielił stosownych wyjaśnień. Przy piśmie z dnia 7 grudnia 2009 r. organ przekazał kompletną dokumentację wraz z wyjaśnieniami do nadesłanych przez Sąd skarg. W nadesłanej przez Sąd dokumentacji brak było skargi skarżącego z dnia 3 października 2009 r. w przedmiocie bezczynności organu w wydaniu dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej. Stąd też organ nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie. Organ wskazał, że domniemywać należy, iż skarżący przesyłając do Sądu komplet pism-skarg nie załączył skargi z dnia 3 października 2009 r., która jest przedmiotem obecnego wniosku z dnia 5 grudnia 2011 r. Z uwagi na fakt, że do organu nie została skierowana skarga A.Z. z dnia 3 października 2009 r. Dyrektor Aresztu nie mógł zająć w przedmiotowej sprawie stanowiska.
Postanowieniem z dnia 27 lutego 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wymierzenia grzywny. Na skutek uwzględnienia zażalenia A. Z. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2012r., I OZ 238/12 uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A.Z. pismem z dnia 20 lipca 2009r. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w B. "o przekazanie poświadczającego dokumentu zawiadomienia za rok 2008 o stanie jego konta z kasy Pracowniczej Kasy Zapomogowo Pożyczkowej i rozliczenia stanu jego konta kasy PKZP z dniem 23 maja 2009r". Pismem z dnia 11 sierpnia 2009r. Sekretarz Pracowniczej Kasy Zapomogowo Pożyczkowej Aresztu Śledczego w B. udzielił A. Z. odpowiedzi i w załączeniu przesłano mu: kserokopie wkładów i pożyczek za 2008r. i za 2009r., kserokopie dokonania przelewu na konto bankowe, kserokopie wyciągu bankowego za miesiąc czerwiec 2009r., kserokopie stron 1, 2, 4, 5, i 11 Statutu Pracowniczej Kasy Zapomogowo Pożyczkowej oraz oryginał informacji o stanie wkładów członkowskich. W dniu 14 października 2009r. A. Z. przesłał do Aresztu Śledczego w B. 13 skarg skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na działanie Dyrektora tego Aresztu, m.in. skargę z dnia 3 października 2009r. na bezczynność Dyrektora w wydaniu dokumentacji z Pracowniczej Kasy Zapomogowo Pożyczkowej. W odpowiedzi na to pismo Dyrektor AŚ przy piśmie z dnia 26 października 2009r. odesłał skarżącemu powyższych 13 skarg wyjaśniając swoją decyzję. Zatem A. Z. odesłane skargi z Aresztu Śledczego w B. przesłał bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Sąd przy piśmie z dnia 19 listopada 2009 r. przesłał Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. 12 skarg A. Z., zobowiązując organ do przekazania przesłanych skarg sądowi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w terminie 30 dni, jednocześnie pouczył organ, że to do oceny Sądu należy rozstrzygnięcie czy doszło do bezczynności organu. Na nadesłane przez Sąd 12 skarg Dyrektor Aresztu Śledczego w B. udzielił stosownych wyjaśnień. Przy piśmie z dnia 7 grudnia 2009 r. organ przekazał dokumentację wraz z wyjaśnieniami do nadesłanych przez Sąd skarg. W nadesłanej przez Sąd dokumentacji brak było skargi skarżącego z dnia 3 października 2009 r. w przedmiocie bezczynności organu w wydaniu dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej. Tak ustalony stan faktyczny jako wynikający ze złożonych przez strony dokumentów nie został przez strony zakwestionowany. Sąd pierwszej instancji wskazał więc, iż to powyższe ustalenia stały się podstawą faktyczną na której Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Aresztu nie wypełnił obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie określonym w tym przepisie. Niemniej jednak, wniosek o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy spraw, o których mowa w art. 3 p.p.s.a., zaś skarga stanowi pismo procesowe, o którym mowa w art. 3 § 2 i art. 50 tej ustawy.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie wniosek o wymierzenie grzywny został złożony w sprawie o przekazanie dokumentu za rok 2008 o stanie konta z kasy PKZP jak i rozliczenia stanu konta kasy PKZP z dniem 23 maja 2009 r. Tak sformułowanego przedmiotu sprawy nie zawiera żaden z przepisów cytowanego wyżej art. 3 § 2 pkt 1-4a, w szczególności jego pkt 4, bowiem żądanie przekazania wymienionych dokumentów nie dotyczy aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Pracownicze kasy zapomogowo pożyczkowe działają na podstawie art. 39 ust 1 ustawy o związkach zawodowych (tj. Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 854 ze zm. ) który stanowi, że w zakładach pracy mogą być tworzone PKZP których członkami mogą być pracownicy emeryci i renciści bez względu na przynależność związkową a nadzór społeczny nad tymi kasami sprawują związki zawodowe, oraz przepisów wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 39 ust. 5 tej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w zakładach pracy (Dz. U. Nr 100, poz. 502 ze zm.). W obecnym stanie prawnym kontynuowana jest koncepcja z poprzednich lat, kas niezależnych organizacyjnie od związków zawodowych i zakładów pracy. Poszczególne kasy opracowują własne statuty (§ 3 rozporządzenia). De lege lata nie przyznano pracowniczym kasom zapomogowo-pożyczkowym osobowości prawnej. Nie wyposażono ich także w zdolność prawną pozwalającą na uznanie ich za jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi w rozumieniu art. 331 § 1 kodeksu cywilnego. Jednak judykatura przyjmuje że posiadają one zdolność sądową. W § 6 rozporządzenia wyraźnie określono cele działania kasy: udzielanie członkom pomocy materialnej w formie pożyczek oraz zapomóg na zasadach określonych w statucie. Cele te realizowane są w oparciu o odpowiednio wyodrębnione fundusze (określone w § 28 jako "środki finansowe PKZP", którymi kasa dysponuje w imieniu własnym). Członkowie organów kasy wykonują swoje funkcje społecznie (§ 16). Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie może zatem budzić wątpliwości społeczny cel działania kasy. Członkostwo w kasie jest w pełni dobrowolne (§ 7 ust. 1), a kasa ma własne organy, ich tworzenie i kompetencje szeroko uregulowano w rozporządzeniu (§ 13-27). Kasa nie stanowi elementu struktury organizacyjnej zakładu pracy, w którym działa. Wykazuje samodzielność w stosunku do tego zakładu, o czym świadczą m.in. umowy zawierane przez kasę z zakładem pracy o treści wskazanej w § 4 (regulacja współpracy kontrahentów w zakresie wykonywania zasadniczych celów działania kasy) i przyjęte zasady reprezentacji kasy wobec kierownika zakładu pracy (§ 23). Sąd pierwszej instancji zwrócił także uwagę na znaczny zasięg samodzielności prawnej kasy w obrocie prawnym, tj. w stosunkach prawnych z własnymi członkami, zakładem pracy i innymi podmiotami. Samodzielność ta została wyraźnie zharmonizowania z celami działania kasy. Kasa może zawrzeć z zakładem pracy umowę obejmującą "warunki świadczenia pomocy" przez taki zakład na rzecz kasy. Występuje zatem wobec tego zakładu we własnym imieniu ze wszystkimi wynikającymi stąd konsekwencjami prawnymi (art. 471 k.c.). Kasę z jej członkiem łączą co najmniej trzy grupy stosunków prawnych: a) stosunek osobisty wynikający z więzi członkowskiej; b) stosunek obligacyjny związany z wniesieniem wkładu pieniężnego do kasy, zwracanego członkowi po skreśleniu go z listy członków (por. § 34 ust. 1); c) stosunki obligacyjne będące wynikiem realizacji celów działalności kasy (stosunki pożyczki pieniężnej, stosunki poręczenia, stosunki darowizny, przy założeniu, że cechy tej umowy ma "zapomoga pieniężna"). Nawiązywanie takich stosunków prawnych należy do kompetencji zarządu kasy (§ 22). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ta druga grupa stosunków (b) uznana została nawet za stosunki zbliżone do oszczędnościowego stosunku rachunku bankowego z racji przyjęcia odpowiedniego sposobu egzekucji z wkładu pieniężnego członka i zastosowania przywileju egzekucyjnego związanego z bankowymi wkładami oszczędnościowymi (por. uzasadnienie uchwały z dnia 22 grudnia 1979 r., III CZP 27/79, OSNC 1980, z. 4, poz. 64).
Sąd pierwszej instancji uznał więc, że kasy zapomogowo pożyczkowe są samodzielnymi podmiotami prawa nie podlegającymi zakładom pracy mającymi swoje organy w tym zarząd który reprezentuje kasę na zewnątrz zakładu pracy i wobec jego członków oraz wobec kierownika zakładu pracy co wynika z § 22 i 23 wskazanego rozporządzenia. W konsekwencji stwierdził, że to nie do Dyrektora Aresztu a do zarządu Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej Aresztu Śledczego w B. należy wypowiedzenie się w kwestiach objętych wnioskiem A. Z. z dnia 20 lipca 2009r.
Sąd pierwszej instancji podniósł również, iż z uwagi na treść § 3 art. 3 p.p.s.a. ocena dopuszczalności wymierzenia organowi grzywny winna być także poprzedzona zbadaniem tego czy dopuszczalność skargi na bezczynność w nierozpoznaniu wniosku o wydanie dokumentów z PKZP wynika z obowiązującej w dniu wniesienia skargi na bezczynność tj. 13 października 2009r. ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r o Służbie Więziennej ( t.j. Dz. U. z 2002r. nr 207, poz.1761). Zgodnie z art. 31 ust. 4 Funkcjonariuszowi Służby Więziennej od decyzji w sprawach osobowych służyło odwołanie na zasadach i w terminach określonych w k.p.a. a w konsekwencji przysługiwało mu następnie prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Z art. 31 ust. 2 tej ustawy wynikało że przez sprawy osobowe należy rozumieć mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska, przenoszenie i zwalnianie ze stanowisk, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, ustalanie uposażenia oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą i rozwiązaniem stosunku służbowego oraz realizacja wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, przedmiot niniejszej sprawy nie należy do katalogu wyszczególnionego w ustawie o Służbie Więziennej z 26 kwietnia 1996r. zawierającego i określającego sprawy osobowe funkcjonariuszy. Z tego uregulowania ani z innych przepisów tej ustawy nie wynika aby funkcjonariuszowi służby więziennej przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie dotyczącej żądania wydania dokumentów z pracowniczej kasy zapomogowo pożyczkowej.
Ponadto w ocenie Sądu pierwszej instancji należało zbadać czy skarga na bezczynność Dyrektora Aresztu wniesiona przez A. Z. podlegałaby kognicji sądu administracyjnego w związku z wejściem w życie z dniem 13 sierpnia 2010 r. aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.). Stosownie do art. 268.ust 1. tej ustawy sprawy ze stosunku służbowego określone w art. 217 ust. 2, prowadzone na podstawie ustawy, o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996r., wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy są prowadzone na podstawie tej nowej ustawy. Z przepisów rozdziału 20 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej określającego zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wynika, że nie wszystkie sprawy podlegają załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego i kontroli sądu administracyjnego. Część spraw, mimo że dotyczą stosunku służbowego, poddane zostały orzekaniu przez sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, zaś niektóre ze spraw służbowych zostały wyłączone z możliwości ich zaskarżania w jakimkolwiek trybie. W świetle tych unormowań należy stwierdzić, że także żadne z uregulowań obecnie obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej nie wskazuje, iż sprawy dotyczące wydania dokumentów z kasy zapomogowo-pożyczkowej, czy rozliczenia stanu konta w tejże kasie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tym samym nie podlegają kontroli sądu administracyjnego. W ocenie Sądu pierwszej instancji sprawy te są sprawami cywilnymi, a do jej rozpoznania z braku przekazania tych spraw do właściwości organów administracyjnych i sądów administracyjnych, właściwy jest sąd powszechny.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. Z. zarzucając mu naruszenie:
art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. na skutek art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż ww. Sąd pozbawił skarżącego możności obrony praw ujętych w art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 54 § 2 p.p.s.a. i art. 32 ust. 1
Konstytucji w zw. z art. 45 ust. 1 konstytucji RP.,
art. 58 § 1 pkt 6 na skutek art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i jego zasadą równości wobec prawa, przez wadliwość przyjęcia, iż wniosek o wymierzenie organowi grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. nie podlega w sprawie niniejszej jakiejkolwiek kognicji WSA w Olsztynie, gdyż zadaniem WSA w Olsztynie wniosek jest z innych przyczyn niedopuszczalna, gdyż Sąd ten nie jest upoważnionym i zobligowanym prawnie do rozpoznania merytorycznego wniosku strony o wymierzenie organowi grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a., gdy ten bezspornie dopuści się naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a.,
art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a., mimo stwierdzenia bezsprzecznie, iż ww. organ w niebudzący sposób i jednoznacznie dopuścił się naruszenia w sprawie obowiązku przekazania skargi strony do sądu administracyjnego, tu WSA w Olsztynie, czym naruszył art. 54 § 2 p.p.s.a. i na wniosek strony podlega z powyższego bezspornie wnioskowi o wymierzenie mu grzywny za rażące naruszenie prawa.
art. 55 § 1 w zw. z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., przez bezpodstawne i gołosłowne przyjęcie bez zapoznania się z treścią i podłożem skargi strony z dnia 03.10.2009r. z datą wpływu do organu w dniu 14.10.2009r., iż skarga owa nie podlega kognicji WSA w Olsztynie i tym samym strona nie posiadała uprawnień ustawowych do wystąpienia z wnioskiem na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. o wymierzenie ww. organowi grzywny za nieprzekazanie ww. skargi, akt administracyjnych sprawy i odpowiedzi organu na skargę.,
- art. 55 § 1 p.p.s.a., przez wadliwość przyjęcia, że ww. Sąd nie jest zobowiązany przy naruszeniu normy art, 54 § 2 p.p.s.a. na wniosek strony orzec o grzywnie, art. 55 § 1 p.p.s.a., gdy z art. 55 § 1 p.p.s.a. wynika, iż wyłączną przesłanką wymierzenia przez Sąd grzywny jest niezastosowanie się przez organ do obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. gdy Sąd stwierdzi, iż w zakresie tych przepisów doszło ze strony organu do naruszenia prawa, co w sprawie zaistniało i na co wskazuje zaskarżone ww. postanowienie, iż ww. organ dopuścił się tego naruszenia.
art. 55 § 1 w zw. z art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przez gołosłowne twierdzenia i wadliwe przyjęcie, iż ww. Sąd zapoznał się ze skargą strony i tym samym ją badał formalnie czy też i prawnie, gdy skargi" tej brak jest i w aktach sądowych sprawy zawisłej przed WSA w Olsztynie o sygn. akt II SO/OI 16/12 w ogóle nie ma.
art. 55 § 1 p.p.s.a., przez wadliwość przyjęcia, iż norma ta może stanowić podstawę odrzucenia przez WSA w Olsztynie wniosku strony o wymierzenie organowi grzywny, gdy ten nie przekaże w ogóle do sądu skargi strony akt administracyjnych sprawy administracyjnej i odpowiedzi na skargę strony, gdy z normy tej wynika bezsprzecznie i jednoznacznie, iż na jej mocy WSA w Olsztynie mógł jedynie orzec o grzywnie a nie o odrzuceniu wniosku strony o wymiar za powyższe naruszenia prawa dla ww. organu grzywny,
art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., przez wadliwość przyjęcia, że decyzja Sądu o wymierzeniu grzywny, gdy ze strony organu dochodzi do naruszenia dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. i strona skarżąca wystąpi z wnioskiem o wymierzenie z powyższego grzywny, ma charakter sądowego uznania i nie odbywa się to na wniosek strony, ale na samo uznanie sądu, a nie na wniosek strony,
art. 54 § 2 p.p.s.a., przez wadliwość przyjęcia, iż wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny nie był zasadny, gdy organ bezsprzecznie dopuścił się naruszenia normy art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz wadliwość przyjęcia, iż ww. organ
administracji nie dopuścił się naruszenia prawa wnikającego z tej normy, tj. obowiązku do przekazania skargi strony skarżącej, akt administracyjnych sprawy i odpowiedzi na skargę wraz z jej załącznikami, gdy takich działań w sprawie niniejszej nie wykonał, co stanowiło przyczynę i podstawę o słuszności oraz celowości wniosku strony skarżącej o wymierzenie ww. organowi grzywny.,
art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż z art. 54 § 2 p.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu a uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przecież przesłanką wymierzenia grzywny na
podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a.. W rezultacie decyzja o grzywnie i przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Oznacza to wbrew twierdzeniom WSA w Olsztynie, że nie przestanie on istnieć w przypadku przekazania sądowi odpowiedzi na skargę i akt sprawy z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, co w sprawie nastąpiło gdyż organ nie przekazał odpowiedzi na skargę skarżącego i akt administracyjny sprawy i nie uczynił tego do dnia wydania przez WSA w Olsztynie zaskarżonego powyżej postanowienia.,
art. 154 § 6 w zw. z art. 55 § 1 w zw. z art. 55 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a,, przez wadliwe przyjęcie, iż sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego, gdy strona wystąpi o wymiar grzywny w zakresie naruszenia przez organ administracji procedury postępowania.,
- art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. na skutek niewykonania zakresu art. 54 § 2 p.p.s.a., z powodu, iż ww. Sąd nie wykonał ciążącego na nim obowiązku rozpoznania sprawy zakresem wniosku o wymiar grzywny i nie zbadał w zakresie wniosku o wymiar grzywny przedmiotu sprawy, gdyż z naruszeniem przepisów prawa wzywał ww. organ do wykonania obowiązku z zakresu art. 54 § 2 p.p.s.a. gdy przedmiotem sprawy był wniosek o wymiar grzywny a nie sprawa rozpoznania skargi skarżącego, której ww. organ nie przekazał do WSA w Olsztynie.
-art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. na skutek niewykonania zakresu art. 54 § 2 p.p.s.a., gdyż WSA w Olsztynie nie jest uprawnionym do podejmowania swoich uznań w zakresie normy art. 54 § 2 p.p.s.a. lecz ma jedynie orzec o grzywnie, gdy organ dopuści się naruszeń z art. 54 § 2 p.p.s.a..,
art. 154 § 6 w zw. z art. 55 § 1 w zw. z art. 55 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art.151 p.p.s.a., przez wadliwe przyjęcie, iż sprawa nie podlega przez ww. Sąd orzeczeniu o grzywnie, gdy organ naruszył art. 54 § 2 p.p.s.a. i z tego powodu strona wystąpiła o wymiar grzywny w zakresie naruszenia przez organ administracji procedury postępowania.,
art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 p.p.s.a. na skutek art. 3 § 1 p.p.s.a., przez wadliwość przyjęcia, iż sprawa niniejsza nie podlega w ogóle kognicji sądów administracyjnych oraz, że w świetle zaistniałych w sprawie faktów oraz powołanych wnioskiem skarżącego przepisów prawa i wynikających z nich dla ww. Sądu obowiązków i nakazów rozpoznania zakresu wniosku o wymierzenie grzywny wniesionego na zasadzie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. ww. Sąd jest uprawnionym i obowiązanym z mocy prawa, gdy nie jest to sprawa skargi na akt organu, dokonywać oceny i badać merytorycznie sprawę zakresem skargi na bezczynność organu.
art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a. na skutek odmowy wymierzenia grzywny z powodu, iż ww. Sąd nie wykonał ciążącego na nim obowiązku rozpoznania sprawy zakresem wniosku o wymiar grzywny i nie zbadał w zakresie wniosku o wymiar grzywny przedmiotu sprawy, gdyż dokonał oceny sprawy przez pryzmat skargi strony skarżącej a nie wniosku o grzywnę, czyli zajął się badaniem zasadności skargi skarżącego na bezczynność organu a nie sprawy w zakresie wniosku i podstawy zasadności lub jego niezasadności oraz przyczyny wniesienia wniosku o wymiar grzywny na mocy art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 § 1 p.p.s.a..,
- art. 141 § 4 wzw. z art, 134 § 1 p.p.s.a., przez błędne przyjęcie oraz wadliwość ustalenia faktów sprawy, iż w sprawie niniejszej, skarżący wystąpił do ww. Sądu z wnioskiem o wezwanie ww. organu do przekazania skargi celem jej merytorycznego rozpoznania i Sąd był obowiązany rozpoznać skargę a nie wniosek o wymiar grzywny, gdy skarżący wystąpił z wnioskiem o wymiar grzywny za naruszenie art. 54 § 2 p.p.s.a.. Zatem z powyższego wynika, iż stan rzeczywisty sprawy został ustalony w sposób nieodpowiadający rzeczywistości.,
- 55 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a., przez nieuprawnione przyjęcie, że organ nie dopuścił się naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. gdy nie wypełnił wymogów tego przepisu.
Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ze stwierdzeniem jego nieważności a w przypadku jej braku
stwierdzenie wydania zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem prawa i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, określone w art. 183 §2 p.p.s.a. Zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 183 §2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez pozbawienie go możności obrony swych praw nie mógł więc zostać uznany za usprawiedliwiony. Powołana przesłanka nieważności postępowania nie mogła bowiem mieć miejsca w sytuacji oczywistej bezzasadności wniosku o wymierzenie grzywny, który jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji nie podlegał kognicji sądu administracyjnego.
Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca użył w treści przepisu zwrotu "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", co wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny, bowiem stwierdzenie, że wniosek strony o wymierzenie grzywny został złożony w sprawie nieobjętej właściwością sądu administracyjnego, powinno stanowić podstawę do odstąpienia od stosowania wnioskowanej sankcji na gruncie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 207 - 208).
W niniejszej sprawie sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi A.Z. na bezczynność organu w przedmiocie wydania dokumentacji z kasy zapomogowo-pożyczkowej czy też rozliczenia stanu konta w tejże kasie. Sprawy te są sprawami cywilnymi, a do jej rozpoznania z braku przekazania tych spraw do właściwości organów administracyjnych i sądów administracyjnych, właściwy jest sąd powszechny.
Ustawa z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej ograniczyła administracyjny tryb orzekania w sprawach z zakresu stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej, a co za tym idzie kognicję sądów administracyjnych w tym zakresie. Wyłącznie sprawy wymienione w art. 218 ust. 1-2 i 4-5, a dotyczące: zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe i zawieszenia w czynnościach służbowych są rozstrzygane w formie decyzji mogą stać się przedmiotem odwołania do wyższego przełożonego. Do postępowań tych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 220 ustawy o Służbie Więziennej sprawy ze stosunków służbowych, wymienione w art. 217 ust. 2, a niewymienione w art. 218 ust. 1 i w art. 219 ust. 1 i 2. rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. W tej grupie znajdują się sprawy o realizację uprawnień wynikających ze stosunku służbowego.
Podkreślić więc należy, że przepis art. 220 ustawy o Służbie Więziennej w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje kognicję sądu pracy w zakresie roszczeń nieprzekazanych na drogę innych postępowań (por. Tadeusz Kuczyński, Wybrane problemy orzecznictwa sądowoadministracyjnego w sprawach z zakresu stosunków służbowych, ZNSA 2010/5-6, s. 257). Takie odesłanie wyklucza możliwość stosowania domniemań co do właściwości sądu powszechnego lub sądu administracyjnego w sprawach ze stosunków służbowych funkcjonariuszy Służby Więziennej.
Należy podzielić więc pogląd Sądu pierwszej instancji, iż także żadne z uregulowań obecnie obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej nie wskazuje, iż sprawy dotyczące wydania dokumentów z kasy zapomogowo-pożyczkowej, czy rozliczenia stanu konta w tejże kasie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie mógł wymierzyć organowi grzywny w sprawie nie należącej do kognicji sądów administracyjnych. Wniesiony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny organowi, podlegał więc odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Tym samym wszystkie podniesione zarzuty zażalenia jako całkowicie nieusprawiedliwione nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 §2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.