II SO/Go 1/24

II SO/Go 1/24 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne
Wymierzenie grzywny
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono wniosek
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 3, art 54, 55, art 58 par 1 pkt 6, art 232 par 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L.B. w przedmiocie wymierzenia grzywny [...] za nieprzekazanie skargi do sądu (art. 55 § 1 p.p.s.a.) postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim stronie skarżącej L.B. kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] stycznia 2024 r. L.B., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim o wymierzenie Ośrodkowi [...]. grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), za nieprzekazanie sądowi skargi wnioskodawczyni z dnia [...] 2023 r. na bezczynność Ośrodka [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek podlegał odrzuceniu jako niedopuszczalny.
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a.).
W myśl zaś art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów). Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Cytowany przepis zawiera regulację zmierzającą do dyscyplinowania organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Unormowanie to pozostaje niewątpliwie w związku z trybem pośredniego wnoszenia skargi do sądu administracyjnego i ma zapobiec przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej (podobnie B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie..., 2007, s. 437–438).
Z proceduralnego punktu widzenia należy dodać, iż wniosek, o którym mowa w cyt. art. 55 § 1 p.p.s.a. jest pismem wszczynającym odrębne postępowanie w rozumieniu
art. 63 p.p.s.a., do którego zgodnie z art. 64 § 3 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zatem tak samo jak w odniesieniu do skargi, tak również w przypadku wniosku o wymierzenie grzywny, podlega on merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w sytuacji, gdy jego dopuszczalność nie budzi wątpliwości. W sytuacji zaś, gdy jest on niedopuszczalny, w myśl art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., podlega on odrzuceniu.
Ustawa p.p.s.a. nie zawiera zamkniętego katalogu przypadków, kiedy skarga (a odpowiedni także wniosek) jest niedopuszczalna. Na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzona przez Sąd niedopuszczalność związana jest z brakiem możliwości przypisania określonemu we wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. organowi - Ośrodkowi [...], przymiotu organu administracji w rozumieniu przepisów p.p.s.a.
Należy wyjaśnić, iż właściwość sądów administracyjnych została określona przez ustawodawcę w sposób pozytywny tzn. obejmuje ona te elementy, które zostały wskazane przez ustawodawcę. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej (kontrola sprawowana pod względem zgodności z prawem - § 2). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 p.p.s.a sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa,
z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r., poz. 2651, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 615 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane
w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Oprócz kontroli działalności administracji publicznej w sprawach skarg wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W świetle powyższego należy stwierdzić, iż wymiar sprawiedliwości sprawowany przez sądy administracyjne obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej. W znaczeniu podmiotowym administracja publiczna to w istocie organy administracyjne wykonujące zadania z zakresu administracji publicznej, w ramach których wydają akty lub podejmują czynności wymienione w art. 3 p.p.s.a.
Treść art. 54 § 2 p.p.s.a. i art. 55 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wskazują na to, że obowiązek przekazania do Sądu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę spoczywa tylko na organie administracji, i że tylko na organ administracji można nałożyć grzywnę za niewywiązanie się z tego obowiązku.
Jeżeli podmiot, za pośrednictwem którego wniesiono skargę do sądu administracyjnego nie jest organem administracji w znaczeniu ustrojowym, to oceny, czy jest on organem administracji, na którym spoczywają obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. należy dokonać ustalając, czy podmiot ten uprawniony jest do wydawania decyzji administracyjnych (postanowień), wydawania aktów lub podejmowania określonych czynności podlegających kontroli sądu administracyjnego. Ustalić należy zatem, czy jest on organem administracji w znaczeniu funkcjonalnym.
Ustalenie, o którym mowa jest niezbędne dla oceny dopuszczalności wniosku o wymierzenie grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., ponieważ nie sposób przyjąć, że obowiązki, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. spoczywają na każdym podmiocie, do którego wniesiono skargę, niezależnie od tego, czy w ogóle posiada on określoną przez przepis powszechnie obowiązującego prawa kompetencję do wydawania decyzji (postanowienia), wydawania aktu lub podjęcia czynność, które podlegają kognicji sądu administracyjnego. Założenie takie jest niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym. Nie sposób uznać, że w praktyce każda osoba fizyczna, osoba prawna, czy też inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, za pośrednictwem której wniesiono skargę do sądu administracyjnego, niezależnie od tego, jaką pozycję zajmuje jako podmiot prawa (czy jest organem administracji w znaczeniu ustrojowym) i niezależnie od tego, czy wyposażona jest w kompetencję do wydawania władczych aktów, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej, musiałby przekazywać skargę do sądu administracyjnego i liczyć się z sankcją za niewykonanie tej czynności (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 czerwca 2011 r., IV SO/Wa 19/11, z dnia 7 grudnia 2023 r., I SO/Wa 18/23).
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy należało wziąć pod uwagę, iż wniosek o wymierzenie grzywny dotyczy nieprzekazania skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Powyższe oznacza, iż skutecznie wniesiony może zostać w takim przypadku wniosek dotyczący podmiotu, który może zostać uznany za organ administracji na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako u.d.i.p.), gdyż ustawa ta nakłada na ten podmiot określone obowiązki. W myśl art. 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (ust. 1). Obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445), oraz partie polityczne (ust. 2). Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji (ust. 3).
Analiza treści cyt. przepisu wskazuje, iż organami w rozumieniu u.d.i.p. mogą być zatem nie tylko organy administracji publicznej wykonujące zadania z zakresu administracji publicznej (czyli uznawane za typowe organy administracji publicznej), ale także inne podmioty, prywatnoprawne, nawet nienależące do struktur administracji publicznej, jednak przy spełnieniu określonych ustawowo przesłanek stające się organami i zobowiązane do wypełnienia obowiązków określonych w u.d.i.p. W konsekwencji natomiast organy te, w sytuacji wniesienia skargi do sądu administracyjnego, są obowiązane do spełnienia wymogów określonych w p.p.s.a. – art. 54 § 2.
Na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, iż określony we wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny organ – Ośrodek [...], nie stanowi organu, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., któremu mogłaby zostać wymierzona grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy. Podkreślić należy, iż organ ten został tak określony przez wnioskodawczynię w treści wniosku sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentuje wnioskodawczynię w niniejszym postępowaniu.
Jak wynika z treści regulaminu Ośrodka [...] (dostępnego w internecie, wydruk załączony do akt sądowych), Ośrodek [...] to projekt realizowany przez Stowarzyszenie [...] w partnerstwie ze Stowarzyszeniem [...] oraz Stowarzyszeniem [...], będących realizatorami projektu współfinansowanego ze środków unijnych w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego (rozdział I pkt 1 i 2 regulaminu). Treść powyższego jednoznacznie wskazuje, iż [...] Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej nie stanowi jakiegokolwiek podmiotu (brak określonej formy bytu prawnego), a jedynie jest to projekt, czyli pewnego rodzaju przedsięwzięcie realizowane przez krąg podmiotów, działających ze wsparciem unijnych środków finansowych. Taka forma działalności nie została wymieniona w art. 4 u.d.i.p. jako podmiot obowiązany w zakresie udostępnienia informacji publicznej, a zatem nie jest też organem podejmującym czynności lub mogącym pozostawać w bezczynności (przewlekłe prowadzenie postępowania), o którym mowa w art. 3 p.p.s.a. Według Sądu w konsekwencji nie można także uznać w/w projektu za organ, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., któremu wymierzona mogłaby być grzywna za nieprzekazanie skargi.
Z powyższych względów Sąd uznał zatem za uzasadnione stwierdzenie niedopuszczalności złożonego przez wnioskodawczynię wniosku o wymierzenie grzywny. Nie ulega wątpliwości, bez dokonywania dodatkowych analiz, że grzywna taka nie może bowiem zostać wymierzona projektowi jakim jest Ośrodek [...].
W tych okolicznościach przedmiotowy wniosek, jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt 1 postanowienia). Odnośnie zwrotu wpisu sądowego uiszczonego od wniosku Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).