II SO/Op 7/21

II SO/Op 7/21 - Postanowienie WSA w Opolu
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Beata Kozicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Grzywna w trybie p.p.s.a.
Sygn. powiązane
III OZ 195/22 - Postanowienie NSA z 2022-03-31
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Orzeczono o wymierzeniu grzywny art.55 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 54 par. 2, art. 55 par. 1, art. 154 par. 6, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka - spr. po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A w O. o wymierzenie grzywny Prezesowi B Sp. z o.o. w K. za nieprzekazanie skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) wymierzyć Prezesowi B Sp. z o.o. w K. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, 2) zasądzić od Prezesa B Sp. z o.o. w K. na rzecz A w O. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem datowanym na 25 czerwca 2021 r. A (dalej także: A, strona skarżąca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o wymierzenie B sp. z o.o. (dalej także: Spółka) grzywny za nie przekazanie w terminie ustawowym jego skargi z 13 maja 2021 r., skierowanej do tut. Sądu na bezczynność w rozpoznaniu jego wniosku kierowanego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 z późn. zm.), dalej: ustawa lub "u.d.i.p.".
W jego uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że w dniu 13 maja 2021 r. za pośrednictwem operatora pocztowego wniosła do organu kierowaną do WSA w Opolu skargę na bezczynność organów Spółki w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej o udzielnie informacji publicznej, którą Spółka odebrała 17 maja 2021 r.
Pismem z 28 lipca 2021 r. Spółka wniosła o oddalenie skargi w całości i umorzenie postępowania. Argumentując wyjaśniła, że jest spółką prawa handlowego, zarejestrowaną w rejestrze przedsiębiorców KRS po numerem: [...]. Z tych względów, w jej ocenie, nie może być stroną niniejszego postępowania. Podniosła, że nie jest – wbrew stanowisku wnoszącego skargę – organem administracji publicznej, tym samym nie jest również uprawniona do wydawania decyzji administracyjnych w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: "Kpa". Wyjaśniła, że z tych względów odmowa udostępnienia dokumentacji wnioskowanej przez stronę skarżącą nastąpiła w formie zwykłej pisemnej, niestanowiącej aktu administracyjnego.
W dalszych motywach podniosła, co do meritum, że ustawodawca w art. 55 § 1 oraz art. 54 § 2 oraz w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., ustanowił obowiązek organu, którego niewykonanie stanowi podstawę do wymierzenia organowi grzywny. Tymczasem – jak konstatowała – Spółka organem nie jest, zatem brak jest – w jej ocenie – podstaw do działania objętego wnioskiem.
W piśmie z 9 listopada 2021 r., data wpływu do Sądu: 18 listopada 2021 r., Prezes Spółki wskazał, że wykonując zarządzenie Sądu oświadcza, że Spółka "otrzymała skargę w dacie 17 maja 2021 r.".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Przedmiotem rozpoznania, jak wskazano również na wstępie, jest wniosek A o wymierzenie organowi grzywny, na podstawie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej P.p.s.a., za nieprzekazanie tut. Sądowi skargi, nadanej przez nią 12 maja 2021 r., za pośrednictwem operatora pocztowego, a doręczoną Spółce 17 maja 2021 r., na jego bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej ani ponagleniem, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1949/19 – wszystkie przywoływane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Sąd uznał wniosek za dopuszczalny i poddał ocenie jego zasadność.
Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że prawo do informacji publicznej realizowane jest na zasadach i w trybie cyt. wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zwanej nadal w skrócie u.d.i.p. Ustawa ta reguluje procedurę dostępu do informacji publicznej, określając zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz zasady i tryb udostępniania informacji publicznej.
Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2).
Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Powołany art. 54 § 2 P.p.s.a. ustanawia obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Rozpoczęcie takiej kontroli uzależnione jest od posiadania przez sąd materiałów koniecznych do jej przeprowadzenia, a także wiedzy, że skarżący wszczął postępowanie. Na gruncie niniejszej sprawy odnotować trzeba, że zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Taką właśnie ustawą szczególną jest przytaczana już powyżej ustawa o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej u.d.i.p., której art. 21 pkt 1 stanowi jednoznacznie, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniu z przedmiotu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym – z tą odmiennością, że przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje nie w terminie 30 dni, a w terminie 15 dni od dnia otrzymania przez organ skargi. Ten przepis – jak zasadnie podnosi strona skarżąca – wyłącza stosowanie art. 54 § 2 P.p.s.a., w zakresie terminu przekazania skargi, na zasadach lex specialis.
Ponadto podkreślenia wymaga, że w świetle przytoczonych przepisów należy uznać, iż obowiązek przekazania sądowi skargi istnieje niezależnie od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga jest czy nie jest zasadna, należy, czy nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też uzna, że nie jest organem administracji albo nie jest dysponentem żądanych informacji. Już tylko samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu. Sąd bowiem, a nie organ za pośrednictwem którego została ona przekazana, dopiero w toku postępowania zainicjowanego nią zobowiązany jest dokonać oceny wniosku i ustalić, czy skarga będąca pismem kierowanym do sądu mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych, czy żądane informacje były informacją publiczną oraz czy adresat wniosku o udzielenie tych informacji zobowiązany był do rozpoznania wniosku stosownie do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. sąd bada jedynie, czy podmiot. Do którego wniesiono skargę wykonał ciążące na nim obowiązki określone w art. 54 § 2 P.p.s.a.
Równocześnie powtórzyć należy, że stosownie do przytoczonego wcześniej art. 55 § 1 P.p.s.a. sąd orzeka o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Powołane przepisy statuują dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, i tak: pierwszym z nich jest stwierdzenie uchybienia przez organ ustawowemu terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, natomiast drugim z nich jest złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny.
Wobec tego, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy. Zauważyć należy, że ustawodawca określił wyłącznie górną granicę grzywny, nie wskazał natomiast jej minimalnej kwoty oraz nie określił dyrektyw jej wymierzania.
Ustalając grzywnę w określonej wysokości, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Dodać trzeba, że późniejsze dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a., z uchybieniem terminu, nie skutkuje czy to oddaleniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny, czy też umorzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, jak widzi to organ.
Podkreślenia wymaga przy tym, z uwagi na argumenty organu podnoszone w odpowiedzi na wniosek strony skarżącej, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, orzekł, że skoro z art. 54 § 2 P.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w niezastosowaniu się do obowiązków, będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. W istocie zatem, co również wymaga podkreślenia, przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 P.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności (por. postanowienie NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 45/13).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, z którym utożsamia się tut. Sąd, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a., ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną materialnoprawną przesłanką jej wymierzenia jest niewypełnienie obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi do sądu – postanowienia NSA: z 18 maja 2021 r., sygn. akt III OSK 4560/21, z 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14; z 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 489/14; z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I OZ 429/13; z 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 278/13). Tym samym podkreślenia wymaga, że przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi, nie mają znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, czego jakby nie dostrzega skarżony organ. Mogą one mieć, i mają też, wpływ na określenie wysokości grzywny. Sąd stwierdził tym samym, że ustalone w sprawie okoliczności odpowiadają dyspozycji przytaczanego powyżej art. 55 § 1 P.p.s.a., wobec czego wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony i podlega uwzględnieniu. Organ nie wykonał bowiem ustawowego obowiązku przekazania skargi w przewidzianym do tego terminie. Określając wysokość grzywny, Sąd wziął pod uwagę argumentację przedstawioną w odpowiedzi na wniosek skarżącej.
Jednocześnie Sąd uznał, że opóźnienie w realizacji ustawowego obowiązku przekazania skargi nie posiadało cech uporczywego, celowego czy umyślnego naruszenia przepisów. Ukaranie służy przy tym zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. powołana uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., a także postanowienie NSA z 30 stycznia 2013 r.). Z tych względów, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 sentencji postanowienia, uzasadnia art. 200 P.p.s.a.