II SAB/WR 686/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-11-29
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanabezczynność organupostępowanie administracyjnesąd administracyjnyodrzucenie skargisieć wodociągowaPINB

Podsumowanie

WSA we Wrocławiu odrzucił skargę na bezczynność PINB w sprawie samowoli budowlanej, uznając, że postępowanie w takich sprawach wszczyna się z urzędu, a żądanie strony nie mogło być traktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania.

Spółka złożyła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie samowoli budowlanej polegającej na budowie sieci wodociągowej. Sąd uznał, że postępowanie w sprawach samowoli budowlanej wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek strony. Ponieważ PINB podjął czynności wyjaśniające (oględziny), które nie uzasadniały wszczęcia postępowania z urzędu, sąd uznał skargę za niedopuszczalną i odrzucił ją.

Spółka P. sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Z. w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej budowy sieci wodociągowej. Skarga dotyczyła braku reakcji organu na zgłoszenie z 20 czerwca 2023 r. o konieczności wszczęcia postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Sąd, analizując przepisy Prawa budowlanego, stwierdził, że postępowanie w sprawach samowoli budowlanej (art. 48 P.b.) wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek strony. Przepis art. 53a ust. 2 P.b. dopuszcza możliwość wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania legalizacyjnego, ale nie dotyczy to postępowań uregulowanych w art. 48 i 50-51 P.b. Sąd podkreślił, że zasada skargowości nie ma zastosowania w takich sprawach, a postępowanie toczy się na zasadzie oficjalności. W ocenie sądu, PINB podjął czynności wyjaśniające, w tym oględziny, które nie uzasadniały wszczęcia postępowania z urzędu. Organ poinformował stronę o braku konieczności podejmowania działań w zakresie kontroli samowoli budowlanej, wskazując na posiadanie przez inwestora decyzji administracyjnej. Sąd uznał, że działania organu były wystarczające i nie uzasadniały skargi na bezczynność. W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, a uiszczony wpis zwrócił stronie.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na bezczynność organu nadzoru budowlanego w sprawie samowoli budowlanej jest niedopuszczalna, ponieważ postępowanie w takich sprawach wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek strony. Żądanie strony nie może być traktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania jurysdykcyjnego.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że postępowanie w sprawach samowoli budowlanej (art. 48 P.b.) wszczyna się z urzędu na podstawie art. 53a ust. 1 P.b., a zasada skargowości nie ma zastosowania. Przepis art. 53a ust. 2 P.b. dotyczy jedynie postępowania legalizacyjnego. Nawet jeśli organ podjął czynności wyjaśniające, nie uzasadnia to skargi na bezczynność, a niezadowolenie ze sposobu załatwienia 'sygnału' przez organ nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 53a § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (w tym samowoli budowlanej) wszczyna się z urzędu.

k.p.a. art. 227

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Skarga powszechna może dotyczyć zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań przez organy, naruszenia praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania spraw, jednakże nie uprawnia ona do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 232 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.

p.b. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 53a § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego przysługuje uprawnienie wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 237 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 237 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 244 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 246 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w sprawach samowoli budowlanej wszczyna się z urzędu, a nie na wniosek strony. Żądanie strony nie może być traktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania jurysdykcyjnego. Organ podjął czynności wyjaśniające (oględziny), które nie uzasadniały wszczęcia postępowania z urzędu. Skarga na bezczynność organu w trybie postępowania skargowego (Dział VIII k.p.a.) nie podlega kontroli sądów administracyjnych.

Odrzucone argumenty

Skarga na bezczynność PINB w sprawie samowoli budowlanej jest dopuszczalna. Organ był zobowiązany do wszczęcia postępowania na wniosek strony lub wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

zasada skargowości nie ma zatem zastosowania postępowanie administracyjne może toczyć się tylko na zasadzie oficjalności nie istnieje przepis, który zobowiązywałby organ nadzoru budowlanego w sytuacji, w której nie stwierdzi on naruszeń przepisów prawa budowlanego, do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nie podlega kognicji sądów administracyjnych

Skład orzekający

Olga Białek

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań w sprawach samowoli budowlanej oraz dopuszczalności skarg na bezczynność organów nadzoru budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ podjął czynności wyjaśniające, ale nie wszczął formalnego postępowania z urzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym – kiedy organ musi działać z urzędu, a kiedy strona może zainicjować postępowanie. Pokazuje pułapki proceduralne, w które mogą wpaść strony postępowań administracyjnych.

Samowola budowlana: Kiedy organ musi działać z urzędu, a kiedy skarga na bezczynność jest skazana na porażkę?

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SAB/Wr 686/24 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II OSK 397/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-08
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 48, art. 53a ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 61 par. 1, art. 61a par. 1, art. 227, art. 237 par. 1 i par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z/s w Z. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. w przedmiocie samowoli budowlanej polegającej na budowie sieci wodociągowej postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100,00 zł (sto złotych).
Uzasadnienie
Pismem dnia 20 maja 2024 r. P. sp. z o.o. z/s w Z. (dalej: strona skarżąca, Spółka), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB) w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia z 15 lutego 2024 r. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. w sprawie samowoli budowlanej polegającej na budowie sieci wodociągowej na terenie gminy Z., obręb Ł., działki o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] oraz [...] bez prawem wymaganego zgłoszenia bądź pozwolenia. Skarga w przedmiocie wyżej wymienionym została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SAB/Wr 616/24.
Z uwagi na wymienienie w nagłówku skargi organów obu instancji oraz wniesienie w treści pisma na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że zarówno organ I instancji, jak i II instancji dopuścił się bezczynności w sprawie i o zobowiązanie organu I instancji do wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 21 czerwca 2024 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do nadesłania w ciągu 7 dni oświadczenia, czy wniesiona skarga, oprócz bezczynności DWINB, dotyczy również bezczynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. (dalej: PINB, organ), jak wskazano w nagłówku skargi, pod rygorem potraktowania skargi jedynie jako skargi na bezczynność DWINB.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, przy piśmie z dnia 11 lipca 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że skarga dotyczy również bezczynności PINB w Z.. W uzasadnieniu pisma wskazano, że w dniu 20 czerwca 2023 r. Spółka zwróciła się do organu I instancji o dokonanie wszelkich czynności sprawdzających oraz o podjęcie stosownych działań przewidzianych w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., dalej: p.b.), w szczególności rozważenie wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 p.b., ewentualnie w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2-4 p.b. w odniesieniu do robót budowlanych (budowy sieci wodociągowej) w gminie Z., obręb Ł., na działkach ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] oraz [...], zaś pismem z dnia 14 lipca 2023 r. organ I instancji poinformował Spółkę, że nie jest organem właściwym w sprawie. W dalszej części pisma zaznaczono, że po podtrzymaniu wniosku Spółki o prowadzenie postępowania w zakresie określonym w piśmie z dnia 20 czerwca 2023 r., organ I instancji zmienił wcześniej wyrażone stanowisko, natomiast po upływie blisko 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku, pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. poinformował o planowanym przeprowadzeniu oględzin nieruchomości w dniu 13 września 2023 r. Jak podkreślono, Spółka nie otrzymała pisemnej informacji na temat wyniku przeprowadzonych oględzin, przy czym pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. została jedynie poinformowana o wydłużeniu czasu na załatwienie sprawy do dnia 30 września 2023 r. i nie została pouczona o prawie do wniesienia ponaglenia. Wskazano nadto, że Spółka pismem z dnia 15 lutego 2024 r. wniosła ponaglenie na bezczynność organu I instancji, które zostało przezeń przekazane organowi II instancji. Pismem z dnia 29 marca 2024 r. organ II instancji potraktował ww. ponaglenie jako skargę w rozumieniu art. 227 i n. k.p.a.
W związku z oświadczeniem pełnomocnika strony skarżącej, zawartym w piśmie z dnia 11 lipca 2024 r., skarga na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. w przedmiocie samowoli budowlanej polegającej na budowie sieci wodociągowej została rozdzielona do rozpoznania pod odrębną sygnaturą akt II SAB/Wr 686/24.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w odpowiedzi na pismo strony skarżącej z dnia 20 czerwca 2023 r., którym Spółka zwróciła się do PINB o dokonanie czynności sprawdzających oraz o podjęcie stosownych działań, w szczególności rozważenie wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy sieci wodociągowej na terenie gminy Z., obręb Ł., na działkach o nr [...], [...], [...] oraz [...], poinformowano stronę skarżącą, że zgodnie z normą art. 84b p.b. kontrolę działania organów architektoniczno-budowlanych wykonuje Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Organ podniósł, odnosząc się do przedmiotowej inwestycji, że inwestor wykonał przyłącze wodociągowe zgodnie z zaświadczeniem Starosty Z. z dnia 3 marca 2023 r. przyjęcia robót niewymagających pozwolenia na budowę, z treści którego nie wynika wykluczenie dokonania wpięcia do istniejącej sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej. PINB wniósł nadto o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne, zaś przez dopuszczalność skargi należy rozumieć jej przesłanki zarówno przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i podmiotowe, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. w przedmiocie postępowania w zakresie samowoli budowlanej polegającej na budowie sieci wodociągowej, którego to wszczęcia domagała się strona skarżąca. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia 20 czerwca 2023 r. Spółka zwróciła się do PINB w Z. o dokonanie czynności sprawdzających oraz o podjęcie stosownych działań, w szczególności rozważenie wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy na podstawie art. 48 p.b. Jak wskazywał zaś autor skargi w jej uzasadnieniu, "choć art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego stanowi, że postępowanie w sprawie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych wszczyna się z urzędu, to z uwagi na treść art. 53a ust. 2 Prawa budowlanego, prawodawca przyznał inicjatywę wnioskową właścicielowi obiektu budowlanego".
Jak wskazuje jednak treść art. 53a ust. 1 p.b., postępowania uregulowane w rozdziale 5b p.b., zatytułowanym "postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy", wszczyna się z urzędu. Art. 53a ust. 2 p.b. przyznaje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego uprawnienie wystąpienia do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Podkreślenia przez Sąd wymaga zatem, że możliwość wszczęcia postępowania na wniosek właściciela obiektu budowlanego lub zarządcy ograniczone jest wyłącznie do formy postępowania legalizacyjnego określonej w art. 49f p.b., nie odnosi się zaś, jak wskazywał pełnomocnik strony skarżącej w treści skargi, do postępowania, które unormowane zostało w art. 48 i art. 50-51 p.b.
Brzmienie art. 53a ust. 1 p.b. jednoznacznie wskazuje, że m.in. postępowanie w zakresie tzw. samowoli budowlanej (art. 48 p.b.), wszczyna się z urzędu. W wymienionych sprawach w zakresie sposobu wszczęcia postępowania zasada skargowości nie ma zatem zastosowania.
Konsekwentnie, także w sprawie samowoli budowlanej polegającej na budowie sieci wodociągowej na terenie gminy Z., obręb Ł., działki o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] oraz [...] bez prawem wymaganego zgłoszenia bądź pozwolenia wszczęcie postępowania przez organ nadzoru budowlanego możliwe jest wyłącznie z urzędu. Taki stan rzeczy rodzi określone skutki, w tym – co istotne – wyłącza możliwość potraktowania przez organ zgłoszonego żądania również jako wniosku o wszczęcie postępowania jurysdykcyjnego w tym przedmiocie. W orzecznictwie przyjmuje się – co Sąd w niniejszej sprawie podziela – że w sprawach określonych w rozdziale 5b p.b. postępowanie administracyjne może toczyć się tylko na zasadzie oficjalności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2614/23, dostępne w CBOSA).
Przepis art. 53a p.b. stanowi lex specialis wobec przepisu art. 61 k.p.a. Na gruncie tego przepisu w judykaturze prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym, wobec braku stosownego odesłania, w sprawach, których dotyczy ten przepis, nie znajduje zastosowania art. 61a k.p.a., obligujący organ administracji publicznej do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W związku z tym przyjmuje się, że nie istnieje przepis, który zobowiązywałby organ nadzoru budowlanego w sytuacji, w której nie stwierdzi on naruszeń przepisów prawa budowlanego, do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego 25 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 445/22, z 21 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2284/23, dostępne w CBOSA).
Oczywiście żądanie zgłoszone w piśmie (niebędącym w istocie wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a.), nie może pozostać bez jakiejkolwiek reakcji ze strony organu. Niewątpliwie informacja zawarta w takim piśmie powinna stanowić dla organu impuls, sygnał wymagający zweryfikowania, czy zachodzą podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania. Organ nadzoru budowlanego powołany jest bowiem do strzeżenia porządku prawnego w budownictwie, a w sprawach dotyczących samowoli budowlanej, o której mowa w rozdziale 5b ustawy – Prawo budowlane, jest organem wyłącznie właściwym do ich rozpoznawania i podejmowania rozstrzygnięć.
Organ winien zatem przeprowadzić wstępną analizę sprawy pod kątem zasadności wszczęcia postępowania z urzędu. W przypadku zaś stwierdzenia, że podstawy takie istnieją, obowiązkiem organu jest ustalenie kręgu stron postępowania, w którym może znaleźć się też osoba "inicjująca postępowanie", zawiadomienie o jego wszczęciu, wydanie stosowanego aktu.
Sąd dostrzega, że w orzecznictwie prezentowane jest także stanowisko, że niezależnie od tego, czy składający wniosek posiada interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania czy też nie, to ze względu na zasadę oficjalności, obowiązkiem organu mogłoby być co najwyżej wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 53a ust. 1 p.b. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 2614/23, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2168/21, dostępne w CBOSA).
Stwierdzić jednak należy, że nawet przy przyjęciu tego poglądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie miałby on wpływu na sytuację strony skarżącej.
Jak wynika z akt administracyjnych, w związku z pismem Spółki z 20 czerwca 2023 r., którym zwróciła się ona o dokonanie czynności sprawdzających oraz o podjęcie stosownych działań, w szczególności rozważenie wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy na podstawie art. 48 p.b. PINB przeprowadził w dniu 13 września 2023 r., zgodnie z uprzednim zawiadomieniem stron zainteresowanych, oględziny robót budowlanych w sprawie włączenia się przyłącza wodociągowego do sieci wodociągowej, co potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych protokół oględzin. Z dokumentu tego wynika, że w obecności dwóch przedstawicieli Spółki, kierownika budowy oraz inwestora dokonano oględzin wymienionych w nim nieruchomości, na podstawie których organ stwierdził brak konieczności podejmowania działań w zakresie kontroli samowoli budowlanej. Stwierdzono bowiem, że wpięcie do sieci wodociągowej nastąpiło na podstawie przedłożonej przez inwestora decyzji administracyjnej Wojewody Dolnośląskiego.
W okolicznościach niniejszej sprawy takie działanie było wystarczające, gdyż organ podjął czynności wyjaśniające, które nie uzasadniały wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się zaś, że w takiej sytuacji organ powinien udzielić wnioskodawcy odpowiedzi stosując w tym względzie przepisy Działu VIII k.p.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 2827/21, dostępne w CBOSA). Niezadowolenie z działania organu podejmowanego w tym trybie (lub brak takiego działania) może być z kolei podstawą skargi powszechnej, o której mowa w art. 227 k.p.a., którą wnosi się do organu właściwego, ustalanego według zasad określonych w art. 229 k.p.a.
Zaznaczyć jednak trzeba, że działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi powszechnej mogą być bowiem zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, jednakże nie uprawnia ona do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawach skarg wnoszonych na podstawie ww. przepisu cechuje się więc tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, lecz jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć.
Także wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia jego "sygnału" służy prawo wniesienia skargi o której mowa w art. 246 § 1 k.p.a. Podejmowane w omawianym trybie zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi (art. 237 § 3 K.p.a.) lub zawiadomienie o sposobie załatwieniu wniosku (art. 244 § 2 k.p.a.) nie przybiera jednak żadnej z prawnych form działania organu administracji publicznej podlegających kontroli sądu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 2132/10, z 12 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 318/13 oraz z 25 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2622/13, dostępne w CBOSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest bowiem pogląd, iż w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w zakresie skarg i wniosków, normowanym przepisami Działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż w postępowaniu skargowym uregulowanym w Dziale VIII k.p.a. nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej. Skarga z art. 227 k.p.a. jest bowiem odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w tym trybie nie podlega kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 960/13, dostępne w CBOSA).
Powtórzenia wymaga, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, zaś pkt 9 ww. przepisu rozszerza właściwość sądów administracyjnych o bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Przepisy te zatem regulują właściwość sądu administracyjnego w zakresie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej. Nie sposób jednak do tego katalogu zaliczyć bezczynności (jak również i przewlekłości postępowania) w zakresie obejmującym zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, tj. postępowanie skargowe określone w Dziale VIII k.p.a. Możliwość zaskarżenia działań realizowanych w ramach tego postępowania nie została także przewidziana w żadnej ustawie szczególnej. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kontroli sądów administracyjnych. W konsekwencji w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.) niezależnie od formy, jaka zostanie temu nadana, która jest w takim wypadku - jak już wyżej wskazano - jedynie zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 128/23, dostępne w CBOSA). Tym samym skarga wniesiona do sądu na bezczynność organu nadzoru budowlanego I instancji w zakresie postępowania dotyczącego samowoli budowlanej jest niedopuszczalna.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia.
Orzeczenie zwrotu w pkt II wydane zostało na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę