III SAB/Łd 31/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2023-05-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
cudzoziemcyzezwolenie na pobytbezczynność organuprzewlekłość postępowaniaWojewodaKodeks postępowania administracyjnegoUstawa o cudzoziemcachsądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził przewlekłość postępowania Wojewody Łódzkiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, uznając jednak, że nie nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa.

Skarga D. T. dotyczyła bezczynności Wojewody Łódzkiego w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości postępowania, które trwało ponad 10 miesięcy bez podjęcia istotnych czynności. Mimo to, sąd uznał, że przewlekłość ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę dużą liczbę spraw prowadzonych przez organ oraz wpływ wojny na Ukrainie na przepisy dotyczące cudzoziemców.

D. T. złożył skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, który wpłynął 4 kwietnia 2022 r. Po złożeniu ponaglenia i skargi, organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych dopiero 21 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, stwierdził przewlekłość postępowania, wskazując, że organ nie podjął wystarczających działań przez ponad 10 miesięcy. Sąd podkreślił, że termin na rozpoznanie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy wynosi 60 dni, a bieg tego terminu nie rozpoczął się w pełni z powodu nieuzupełnionych braków formalnych. Jednakże, sąd uznał, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wskazano na znaczący wzrost liczby spraw dotyczących legalizacji pobytu, niewielką obsadę kadrową oraz wpływ wojny na Ukrainie i związane z tym zmiany legislacyjne, które wpłynęły na dynamikę procedowania. Sąd podkreślił, że choć organ ma obowiązek zapewnić sprawną realizację zadań, okoliczności nadzwyczajne łagodzą ocenę naruszenia. Ostatecznie, sąd zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku.

Uzasadnienie

Organ nie podjął istotnych czynności przez ponad 10 miesięcy od wpływu wniosku, co stanowiło znaczną zwłokę w stosunku do ustawowych terminów, mimo że bieg tych terminów nie rozpoczął się w pełni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (14)

Główne

u.c. art. 112a § 1 i 2

Ustawa o cudzoziemcach

Decyzja w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy powinna być wydana w terminie 60 dni od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z określonych w ustawie zdarzeń (np. złożenie wniosku bez braków formalnych lub ich uzupełnienie).

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3 i 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza bezczynność lub przewlekłość organu i może orzec, czy miały one miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pomocnicze

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa art. 100d § 1 i 3

Przepisy te zawieszają bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy dla obywateli Ukrainy w określonym okresie i wyłączają stosowanie przepisów o bezczynności i przewlekłości w tym okresie. Sąd stwierdził, że nie mają one zastosowania do skarżącego będącego obywatelem Wietnamu.

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa art. 100c § 1

Przepis ten, zmieniony przez późniejszą ustawę, określał zasady zawieszania terminów w sprawach dotyczących obywateli Ukrainy. Sąd stwierdził, że nie ma zastosowania do skarżącego.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada działania wnikliwie i szybko.

k.p.a. art. 12 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania.

k.p.a. art. 35 § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, z terminami miesięcznym i dwumiesięcznym.

k.p.a. art. 36 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłość.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt 8

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Szczegółowe zasady orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ dopuścił się przewlekłości w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy, nie podejmując istotnych czynności przez ponad 10 miesięcy.

Odrzucone argumenty

Organ nie działał z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy (duża liczba spraw, wpływ wojny na Ukrainie).

Godne uwagi sformułowania

stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły nie ma podstaw do uznania, że w toku prowadzonych czynności działał on z rażącym naruszeniem prawa nie chodzi jednak o twierdzenie, iż w takim stanie, jak w niniejszej sprawie, nie doszło do przewlekłości lecz o ewentualną kwalifikację takiego naruszenia jako rażąco lub nierażąco naruszającego prawo

Skład orzekający

Joanna Wyporska-Frankiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Szczygielski

członek

Teresa Rutkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ocena przewlekłości postępowania administracyjnego w sprawach cudzoziemców, zwłaszcza w kontekście nadzwyczajnych okoliczności (np. wojna na Ukrainie) i obciążenia organów administracji."

Ograniczenia: Konkretna ocena rażącego naruszenia prawa zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. Przepisy dotyczące pomocy obywatelom Ukrainy nie mają zastosowania do wszystkich cudzoziemców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przewlekłości postępowania administracyjnego w kontekście legalizacji pobytu cudzoziemców, co jest tematem aktualnym i istotnym dla wielu osób. Pokazuje również, jak sądy oceniają działania organów w sytuacjach kryzysowych.

Czy długie oczekiwanie na zezwolenie na pobyt to zawsze rażące naruszenie prawa? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Łd 31/23 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Joanna Wyporska-Frankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Teresa Rutkowska
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłość prowadzonego postępowania przez organ uznając, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2354
art. 112a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 12 par. 1, art. 35 par. 1 i 3, art. 36 par. 1, art. 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120, art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 10 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. T. na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłości, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz D. T. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
D. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
4 kwietnia 2022 r. T. H. złożył do Wojewody Łódzkiego, za pośrednictwem pełnomocnika B. B., wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Cudzoziemiec do przedmiotowego wniosku dołączył: załącznik nr 1, kserokopię paszportu, kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 7 lutego 2022 r. oraz pełnomocnictwo udzielone B. B..
21 kwietnia 2022 r., za pośrednictwem platformy ePUAP, do organu wpłynęła zapowiedź wniesienia ponaglenia.
26 maja 2022 r. pełnomocnik strony, za pośrednictwem platformy ePUAP, wniósł ponaglenie na działanie organu I instancji, zarzucając Wojewodzie Łódzkiemu dopuszczenie się niezałatwienia sprawy w terminie.
27 maja 2022 r. wniosek cudzoziemca o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę został zarejestrowany w Systemie Informatycznym Pobyt.
1 czerwca 2022 r. Wojewoda Łódzki, w odpowiedzi na złożone ponaglenie przedstawił, z zachowaniem przewidzianego w przepisach prawa terminu, swoje stanowisko w sprawie, a następnie przekazał ponaglenie do rozpatrzenia organowi II instancji.
9 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęło postanowienie Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców o uznaniu ponaglenia z 26 maja 2022 r. za nieuzasadnione.
Następnie, 10 listopada 2022 r. pełnomocnik wnioskodawcy wniósł zapowiedź wniesienia skargi.
1 lutego 2023 r. D. T. za pośrednictwem pełnomocnika - adw. A. M. - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność organu w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 6 poprzez działanie wbrew przepisom prawa;
- art. 12 k.p.a. poprzez bezczynność organu administracyjnego;
- art. 35 k.p.a. w zw. z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.) poprzez niestosowanie się przez organ do terminów określonych w ustawie, co skutkuje bezczynnością organu w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego;
-art. 36 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, brak podania przyczyn zwłoki i wskazania terminu załatwienia sprawy.
Na tej podstawie skarżący wniósł o: wyznaczenie Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców 14-dniowego terminu na wydanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Następnie 21 lutego 2023 r., z uwagi na braki formalne złożonego wniosku, tj.: brak opłaty skarbowej za złożony wniosek w wysokości 440 zł., brak fotografii zgodnych z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 kwietnia 2019 r. (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 779), brak poprawnie wypełnionego załącznika nr 1 oraz niekompletnie wypełniony wniosek, organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wyznaczając jej termin na dzień 24 marca 2023 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewoda wyjaśnił, że w momencie złożenia przez cudzoziemca przedmiotowego wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy Wojewoda Łódzki procedował już ponad 23995 postępowań administracyjnych w sprawie wniosków o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy i pracę, co przełożyło się również na wyznaczenie ww. terminu. Ponadto organ wskazał, iż jest on zobligowany do procedowania złożonych wniosków zgodnie z kolejnością wpływu do czego zobowiązują zasady ogólne k.p.a., m.in. wynikające z treści art. 8 k.p.a. Odnosząc się do zarzucanego w skardze działania z rażącym naruszeniem prawa organ wskazał, że nie ma podstaw do uznania, że w toku prowadzonych czynności działał on z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, że termin załatwienia sprawy nie wynika ani ze złej woli, ani z lekceważenia skarżącego, a wynika z ilości procedowanych spraw. Wojewoda wskazał również, iż 28 stycznia 2023 r. wszedł w życie przepis art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 103), który stanowi, że "w okresie do dnia 24 sierpnia 2023 r bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących [...] udzielenia cudzoziemcowi [...] zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres". W szczególności organ zwrócił uwagę na art. 100d ust. 3 ww. ustawy, który stanowi, że "W okresie, o którym mowa w ust. 1 [...] przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się", zastępując tym samym art. 100c ust. 1 ww. ustawy (tekst jedn. Dz.U. 2022 r., poz. 583). Organ stanął na stanowisku, że ocena "szybkości postępowania" powinna zostać dokonana w sposób indywidualny, uwzględniając ilość okoliczności stanowiących przeszkodę w wydaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia w sprawie, uwzględniając również okres czasu konieczny na ich usunięcie. Powyższe czynności stanowią obowiązek organu wynikający z treści art. 7 k.p.a. Organ wskazał, że w sprawie wystąpiły zależne od strony okoliczności mające istotny wpływ na wydłużenie prowadzonych w sprawie czynności, tj. brak opłaty skarbowej za złożony wniosek w wysokości 440 zł., brak fotografii zgodnych z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 kwietnia 2019 r., brak poprawnie wypełnionego załącznika nr 1 oraz niekompletnie wypełniony wniosek. Z uwagi na powyższe, zdaniem organu, przytoczone przez stronę naruszenie art. 6, art. 12 art. 35 oraz art. 36 k.p.a. należało uznać za bezzasadne. Organ dodał, iż cudzoziemiec legitymuje się ważnym paszportem i złożył wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w terminie przewidzianym dyspozycją art. 105 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, z uwagi na powyższe jego pobyt na terytorium RP jest legalny.
Postanowieniem z 27 kwietnia 2023 r. Wojewoda Łódzki zwrócił D. T. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na nieuzupełnienie braków wniosku w wyznaczonym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259) - dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Przystępując do oceny niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest zasada szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie zaś do treści art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Istotne jest również, zwłaszcza z perspektywy niniejszej sprawy, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne niż wymienione w k.p.a. terminy rozpoznania spraw przez właściwe organy administracji publicznej.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. np. wyroki NSA: z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, LEX nr 818629; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17, LEX nr 2547323). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).
W świetle powyższego uwadze nie może ujść art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.) - dalej: "u.c." – zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 u.c. termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Przy czym z art. 112a ust. 2 u.c. wynika, że dopiero wystąpienie jednego ze zdarzeń w nim wymienionych powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy, o którym stanowi art. 112a ust. 1 tej ustawy.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać trzeba, że kontrolowane postępowanie administracyjne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, który wpłynął do organu administracji poprzez ePUAP 4 kwietnia 2022 r. Pismem z 26 maja 2022 r. pełnomocnik strony złożył ponaglenie, zaś 1 lutego 2023 r. strona złożyła skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie nierozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Dopiero po złożeniu skargi do sądu administracyjnego organ skierował do strony wezwanie z 21 lutego 2023 r. do uzupełnienia akt sprawy poprzez uiszczenie opłaty w kwocie 440 zł, złożenie 4 aktualnych fotografii oraz poprawne wypełnienie załącznik nr 1, wyznaczając termin dokonania tych czynności na dzień 24 marca 2023 r. Podkreślić jednak należy, że od wpływu wniosku do organu aż do 21 lutego 2023 r., kiedy to organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku, upłynęło 10 miesięcy, w czasie których Wojewoda Łódzki nie podejmował czynności zmierzających do rozpoznania sprawy.
Stwierdzić zatem należy, że w kontrolowanej sprawie postępowanie prowadzone było dłużej niż to niezbędne do jej załatwienia, a zwłoka w jej rozstrzygnięciu nie wynikała ze stopnia jej skomplikowania. Orzekając w niniejszym przypadku, sąd miał przy tym na uwadze pogląd wyrażany w orzecznictwie NSA, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w przypadku zaskarżenia bezczynności lub przewlekłości postępowania, to sąd rozpoznający skargę dokonuje oceny aktywności, tudzież bierności organu, która dotyczy całego szeregu elementów, składających się na rozpoznanie danej sprawy. Dopiero porównanie wszystkich przejawów działania organu (tudzież jego bierności) daje możliwość rzetelnej oceny, czy mamy do czynienia z bezczynnym bądź przewlekłym postępowaniem (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r., II OSK 908/18, LEX nr 2625724). W związku z powyższym wskazać wypada, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu przepisów k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji, a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Natomiast po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu. Warto także dodać, że z art. 37 § 1 k.p.a. wynika, iż bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Wojewódzki sąd administracyjny jest więc zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r. II OSK 871/22; postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2317/19, opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W badanej sprawie, do dnia wniesienia skargi, a zasadniczo co najmniej do 21 lutego 2023 r., organ nie był w ogóle aktywny, przy czym z uwagi na cyt. wcześniej treść art. 112a u.c. nie upłynął jeszcze wówczas wyznaczony ustawą termin do rozpoznania wniosku skarżącego, gdyż w istocie nie rozpoczął on jeszcze swojego biegu, wobec czego na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego o udzielenie zezwolenia pobytowego.
W ocenie sądu stwierdzona w sprawie przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował wprawdzie, kiedy taka sytuacja zachodzi, jednak sąd podziela pogląd, zgodnie z którym prawo tego rodzaju kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu składu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego (por. np. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., I OSK 2424/16 – opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna wtedy, gdy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są oczywiste i nie dają się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Za taką oceną może przemawiać m.in. zbyt długi czas prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/15 – opubl.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl i cyt. tam orzecznictwo).
W rozstrzyganej sprawie sąd uznał, że wprawdzie długość kontrolowanego postępowania, oceniana na dzień wyrokowania i wynosząca 12 miesięcy, jest okresem znaczącym, to jednak nie w stopniu kwalifikowanym. Przy tej ocenie sąd miał na uwadze, że na trudność w terminowym załatwianiu sprawy w przeważającej mierze wpłynął znaczący wzrost liczby spraw dotyczących legalizacji pobytu załatwianych przez organ oraz niewielka obsada kadrowa urzędu. Samo w sobie nie zawsze musi to stanowić okoliczność łagodzącą stopień naruszenia, którego dopuścił się organ, wszak jego rolą jest taka organizacja pracy podległego mu aparatu urzędniczego, aby rozpoznawanie spraw należących do jego normalnych kompetencji odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Na organach państwa ciąży przecież obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji, a konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie powinny obciążać stron postępowania. Sąd miał jednak na względzie, że tok rozpoznawanej sprawy zbiegł się z dodatkowymi, nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci wybuchu 24 lutego 2022 r. wojny w Ukrainie i związanym z tym napływem migrantów z tego kraju oraz będącą tego konsekwencją dynamiką zmian w przepisach prawa wprowadzanych przez ustawodawcę.
W kontekście powyższej sprawy dodać należy, że w odpowiedzi na skargę organ powołuje się na treść art. 100c ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – który to przepis został dodany do wskazanej powyżej ustawy przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830), powodując tym samym zmianę ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa z dniem 15 kwietnia 2022 r. Zgodnie z tym przepisem w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jednocześnie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w ww. sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Rzecz w tym, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 powołanej wcześniej ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zakresu przedmiotowego i podmiotowego tego aktu, przepisy te nie mają zastosowania do kontrolowanego przez sąd postępowania. W myśl wskazanej regulacji ww. ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie pod pojęciem obywatela Ukrainy należy rozumieć także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. W analizowanym przypadku skarżący nie jest osobą, która mieści się w zakresie podmiotowym opisanym powołanym przepisem. Jest bowiem obywatelem Wietnamu, który dodatkowo nie przybył na terytorium Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Organ nie miał zatem podstaw do rozciągania stosowania przepisów wskazanej powyżej ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa na wszystkie postępowania o wydanie zezwoleń pobytowych, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do spraw, których przedmiotowo i podmiotowo ta ustawa dotyczy.
Zdaniem sądu, wprowadzenie przez ustawodawcę wskazanych wcześniej rozwiązań prawnych jest jednak dowodem dostrzeżenia wzrostu istotnych trudności w funkcjonowaniu organów administracji w związku z konsekwencjami zwiększonej migracji wywołanej konfliktem zbrojnym w Ukrainie, co każe inaczej oceniać opóźnienia w procedowaniu wniosków cudzoziemców o udzielenie im zezwoleń pobytowych, tj. łagodniej, niż gdyby konflikt ten nie zaistniał. Nie chodzi jednak o twierdzenie, iż w takim stanie, jak w niniejszej sprawie, nie doszło do przewlekłości lecz o ewentualną kwalifikację takiego naruszenia jako rażąco lub nierażąco naruszającego prawo oraz ewentualne dalsze, wynikające z tego dla organu skutki w postaci zasądzenia sumy pieniężnej, czy wymierzenia organowi grzywny.
Z powyższych względów, orzeczono w sprawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
a.l.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI