II SAB/Wr 58/03

II SAB/Wr 58/03 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Mieczysław Górkiewicz /przewodniczący/
Zygmunt Wiśniewski
Symbol z opisem
607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz, Sędziowie NSA Zygmunt Wiśniewski, Julia Szczygielska /sprawozdawca/, Protokolant Agnieszka Karcz, po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w Ś. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów rolnych p o s t a n a w i a : odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 maja 2003r. Spółka z o.o. A z siedzibą w Ś. zwróciła się do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., polegającą w ocenie skarżącej na nie rozpatrzeniu odwołań wniesionych od pism /nazwanymi przez skarżącą decyzjami/ z dnia 24 lipca 2002r. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. w sprawie ustalenia wysokości opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów rolnych za rok 2001.
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, iż w dniu 10 września pełnomocnik Spółki wysłał odwołanie od w/w decyzji. Pomimo upływu ośmiu miesięcy Kolegium nie rozpatrzyło tegoż odwołania.
Zdaniem skarżącej jest to złamanie wszelkich terminów jakie ustawodawcza wprowadził kodeksem postępowania administracyjnego, a także złamaniem zasad ogólnych wynikających z tejże ustawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego we W. wniosło o jej odrzucenie.
Uzasadniając swój wniosek, Kolegium na wstępie stwierdziło, iż do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., do dnia 15 września 2003r., nie wpłynęła żadna sprawa, w której stroną, wnioskodawcą, czy też zainteresowanym byłaby Spółka A z siedzibę w Ś. Już z tego chociażby względu nieuzasadnione jest zarzucanie Kolegium bezczynności w opisanej w skardze sprawie.
Po otrzymaniu w dniu 22 sierpnia 2003r. odpisu skargi Spółki z o.o. A, wraz z wezwaniem do udzielenia na nią odpowiedzi i nadesłania całości akt administracyjnych, Kolegium zwróciło się do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy we W. /poprzednio Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa/, wskazywanej w skardze jako podmiot, który wydał "decyzje", o wyjaśnienie sprawy. W dniu 15 września 2003r. Agencja nadesłała akta sprawy. W aktach tych istotnie znajdują się dwa wnioski Spółki z dnia 10 września 2002r. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona, autorstwa pełnomocnika Spółki, kierowane do Kolegium za pośrednictwem Agencji. Nie wiadomo jednak, kiedy i w jaki sposób wnioski te zostały złożone /brak jakiejkolwiek prezentaty czy adnotacji Agencji, nie ma również koperty w której nadano tę przesyłkę – w skardze użyto zwrotu "wysłali odwołanie"/. Niesporne jest tylko, że nie skierowano ich bezpośrednio do Kolegium i – jak już wspomniano – do Kolegium nie wpłynęły przed wniesieniem skargi przez Spółkę.
Dalej Kolegium podkreśliło, iż gdyby za pełnomocnikiem /autorem wniosku/ Prezesem Zarządu Spółki /autorem skargi/, uznać właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie ustalenia nowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych powierzonych Agencji, należy zwrócić uwagę na treść przepisu art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm./. Zawiera on odesłanie do stosowania pewnych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego /między innymi o załatwianiu spraw/, jednak dopiero na etapie postępowania przed Kolegium. Zarówno wcześniej /na etapie wypowiadania dotychczasowej i oferowania nowej wysokości opłaty rocznej/, jak i później – po zakończeniu postępowania przed Kolegium, obowiązuje tryb cywilnoprawny.
Wniosek o odrzucenie skargi Spółki uzasadnia - w opinii Kolegium - fakt, iż nie tylko Kolegium, ale i Naczelny Sąd Administracyjny nie są w ogóle właściwe w sprawie. I nie chodzi w tym przypadku o treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 1997 r. /I SA 1333/97, OSP 1998/3/57/, w którym Sąd stwierdził, iż sprawa sporu co do podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym, a zatem wszelkie akty /a więc i zaniechania/ właściwych organów w tego rodzaju sprawach są wyłączone z kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niewłaściwość Kolegium i Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika w przepisów prawa.
Kwestionowane przez Spółkę pisma Agencji zawierają pouczenie o prawie złożenia wniosku do Kolegium, za pośrednictwem Agencji, w terminie 30 dni od dnia zapoznania się z operatem. Jest to pouczenie niezrozumiałe.
Przede wszystkim w dniu sporządzenia pism przez Agencję - 24 lipca 2002 r. nie został jeszcze wprowadzony art. 17 b ust. 2a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz. U. z 2001 r., Nr 57, poz. 603 ze zm./, który uprawniałby samorządowe kolegium odwoławcze do prowadzenia postępowania z wniosku o ustalenie. Przepis ten istotnie odsyła, w przypadku zawiadomienia przez Prezesa Agencji użytkownika wieczystego o ustaleniu nowej lub zmianie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej, do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczących postępowania w razie wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Uregulowanie to zostało jednak wprowadzone dopiero w art. 1 ust. 6 c ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz. U. z 22 stycznia 2003 r. Nr 6, poz. 64 - ustawa weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia - art. 9/. Kolegium zauważa, iż nawet gdyby przepis ten obowiązywał już w dniu 24 lipca 2002 r., właściwość Kolegium w sprawie wykluczałby art. 5 wskazanej ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r., zgodnie z którym opłaty roczne w wysokości określonej w art. 1 ust. 6 ustala się, poczynając od opłat należnych za 2004 r. /ust. 1/. a spory w sprawie opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa za lata 2001-2003 podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne, właściwe ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
I ta właśnie regulacja stanowi podstawę wniosku Kolegium o odrzucenie skargi przez Sąd Administracyjny. Niesporne jest bowiem, że sprawa, w której skarżąca zarzuca Kolegium bezczynność, dotyczy opłat z tytułu użytkowania wieczystego za 2001 r.
W świetle wyżej powiedzianego, Kolegium wniosło, jak we wstępie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest także właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu Działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego, a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników /art.227 k.p.a./.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. 153, poz.1269/ w związku z art.3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/, kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Powyższa regulacja oznacza, że zaskarżenie bezczynności organów administracji dopuszczalne jest tylko w zakresie określonym w cyt. wyżej art.3 § 2 pkt.1 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, co oznacza, że cyt. wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., polegająca w ocenie skarżącej Spółki na nie podejmowaniu czynności związanych z wniesionymi odwołaniem od pism /nazwanymi przez skarżącą decyzjami/ z dnia 24 lipca 2002r. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. w sprawie ustalenia wysokości opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów rolnych za rok 2001.
Niewątpliwe jest zatem w sprawie, że przedmiot sporu, a to kwestia ustalenia wysokości opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów rolnych, swój byt wywodzi z regulacji określonej w ustawie z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa /Dz. U. z 2003r., Nr 6, poz.64/ oraz z regulacji określonej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz.543 ze zm./.
Zgodzić się zatem w pełni należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., zawartym w odpowiedzi na skargę, że spór co do podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym, a zatem wszelkie akty, w tym i bezczynność właściwych organów w tego rodzaju sprawach są wyłączone z kognicji Sądu Administracyjnego.
Stanowisko to znajduje swoje potwierdzenie, tak w stanie prawnym obowiązującym w dniu wnoszenia przez skarżącą Spółkę skargi do Sądu Administracyjnego, jak w dniu jej rozpatrywania przez Sąd.
I tak w myśl art.5 w/w ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, spory w sprawie opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa za lata 2001-2003 podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne, właściwe ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
Także regulacja ustalona przepisami art.78,79 i 80 w/w ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym na dzień rozpatrywania skargi, nie nasuwa wątpliwości, że spór o ustalenie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest sporem cywilnoprawnym dotyczącym należności pieniężnej o charakterze cywilnym.
Wskazuje na to jednoznacznie przepis art.80 ust.1 w/w ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
Istotny jest przy tym również zapis art.78 ust.2 cyt. wyżej ustawy, który stanowi, iż użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.
Zgodnie zaś z art.79 ust.3 omawianej ustawy, kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje.
Z powyższego wynika zatem, że orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, o którym jest mowa w cyt. wyżej art.79 ust.3 i art.80 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, czyli orzeczenie w przedmiocie wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej nie jest decyzją administracyjną, jak też nie jest postanowieniem, ani też nie można go zaliczyć do aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej poddanych kontroli Sądu Administracyjnego.
Orzeczenie to zatem nie podlega zaskarżeniu do Sądu Administracyjnego.
Wprawdzie w myśl art.79 ust.7 omawianej ustawy, do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy te stosuje się jedynie w ściśle określonym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że sprawa dotycząca wysokości opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej nie jest sprawą sądowoadministracyjną.
Oznacza to zatem, że na wszelkiego rodzaju akty organów administracji w tego rodzaju sprawach nie przysługuje prawo wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego.
Konsekwencją powyższego jest to, że niedopuszczalna jest również skarga do Sądu Administracyjnego na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie złożonego przez skarżącą Spółkę "odwołania" od pism. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy we W. z dnia 24 lipca 2002r w sprawie ustalenia wysokości opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów rolnych za rok 2001.
W świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, wniesiona przez Spółkę A skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art.58 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych to zatem względów, Sąd orzekł jak na wstępie.