II SAB/WR 506/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-08-06
NSAnieruchomościWysokawsa
przekształcenie użytkowania wieczystegoprawo własnościopłata rocznawaloryzacja opłatydecyzja administracyjnabezczynność organuWSA Wrocławnieruchomości

WSA we Wrocławiu stwierdził bezczynność Prezydenta Miasta Ś. w sprawie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zobowiązując organ do wydania decyzji.

Strona skarżąca (P. S.A.) wniosła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Ś. w przedmiocie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Organ początkowo poinformował o waloryzacji w formie czynności materialno-technicznej, odmawiając wydania decyzji. Po odmowie SKO, strona wniosła skargę do WSA. Sąd uznał, że waloryzacja opłaty przekształceniowej powinna być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej, a nie zawiadomienia, i stwierdził bezczynność organu.

Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na bezczynność Prezydenta Miasta Ś. w przedmiocie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Prezydent Miasta poinformował stronę o dokonaniu waloryzacji w formie czynności materialno-technicznej, uznając brak podstaw do wydania decyzji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu również uznało ponaglenie strony za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko strony skarżącej, że waloryzacja opłaty przekształceniowej powinna być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej, a nie jedynie poprzez zawiadomienie. Sąd powołał się na przepisy ustawy o przekształceniu oraz orzecznictwo, wskazując, że art. 7 ust. 8a ustawy ma zastosowanie również do waloryzacji opłaty. W konsekwencji, Sąd stwierdził bezczynność Prezydenta Miasta Ś., zobowiązał go do wydania decyzji w terminie 30 dni oraz zasądził koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Waloryzacja opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinna być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej, a nie jedynie poprzez zawiadomienie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceniu, który przewiduje możliwość złożenia wniosku o ustalenie wysokości opłaty w drodze decyzji, ma zastosowanie również do waloryzacji opłaty. Brak możliwości zaskarżenia zawiadomienia o waloryzacji byłby sprzeczny z zasadami dwuinstancyjności i prawa do sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_bezczynność

Przepisy (17)

Główne

ustawa o przekształceniu art. 10 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

ustawa o przekształceniu art. 7 § ust. 8a

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

ustawa o przekształceniu art. 7

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 37

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 5

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Waloryzacja opłaty przekształceniowej powinna być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej, a nie zawiadomienia. Art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceniu ma zastosowanie do waloryzacji opłaty. Brak możliwości zaskarżenia zawiadomienia o waloryzacji narusza zasady dwuinstancyjności i prawa do sądu.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że waloryzacja opłaty jest czynnością materialno-techniczną, od której nie przysługuje środek zaskarżenia. Prezydent Miasta podtrzymał stanowisko, że art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceniu odnosi się wyłącznie do opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty, a nie do waloryzacji.

Godne uwagi sformułowania

nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego byłoby przyjęcie, że nałożenie w takiej formie ciężarów finansowych na podmioty prawa, mogłoby być pozbawione możliwości kontroli. Przyjęcie takiego stanowisko godziłoby w zasady tak dwuinstancyjności, jak i prawa do sądu. w ocenie Sądu, rozwiązanie to znajduje zastosowanie także do zawiadomienia o dokonanej waloryzacji.

Skład orzekający

Adam Habuda

przewodniczący

Marta Pawłowska

sprawozdawca

Olga Białek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że waloryzacja opłaty przekształceniowej podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, a nie zawiadomienia, oraz że organ pozostający w bezczynności w tym zakresie podlega zobowiązaniu do wydania decyzji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ustawą o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i interpretacją jej przepisów w kontekście waloryzacji opłat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście opłat za przekształcenie prawa własności, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Pokazuje, jak sądy administracyjne chronią prawo do sądu i dwuinstancyjności.

Czy waloryzacja opłaty za przekształcenie własności nieruchomości musi być decyzją? WSA we Wrocławiu odpowiada!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wr 506/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na bezczynność Prezydenta Miasta Ś. w przedmiocie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej I. stwierdza, że Prezydent Miasta Ś. dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu; II. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta Ś. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Prezydenta Miasta Ś. do wydania aktu w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. zasądza od Prezydenta Miasta Ś. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 października 2023 r. Prezydent Miasta Ś. (dalej jako: "organ") poinformował P. S.A. we W. (dalej jako: "P. SA" lub "strona skarżąca") o dokonaniu z urzędu waloryzacji opłaty prze kształceniowej nieruchomości położonej w Ś., ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...].
W dniu 3 listopada 2023 r. strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem o wydanie w sprawie decyzji administracyjnej, powołując się na regulację wynikającą z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2022 r., poz. 1495 ze zm., dalej jako: "ustawa o przekształceniu") oraz art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 t.j.). We wniosku podniesiono, że zastosowany przez organ do waloryzacji wskaźnik jest niezgodny z przywołanymi przepisami, zatem zgodnie z art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceniu, strona ma prawo żądać wydania decyzji w sprawie.
Pismem z dnia 4 stycznia 2024 r. organ poinformował stronę skarżącą o braku podstaw do wydania w sprawie decyzji, albowiem waloryzacji opłaty dokonuje się w formie czynności materialno – technicznej, od której nie przysługuje żaden środek zaskarżenia.
Pismem z dnia 8 lutego 2024 r. P. SA wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu ponaglenie na bezczynność Prezydenta Ś., wyrażającą się w braku wszczęcia postępowania i niewydaniu decyzji w przedmiocie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Postanowieniem z dnia 26 marca 2024 r. SKO uznało ponaglenie za nieuzasadnione, podzielając pogląd organu o braku możliwości zaskarżenia informacji o waloryzacji opłaty.
Nie godząc się z takim stanowiskiem organów, P. SA wniosła do tutejszego sądu skargę na bezczynność Prezydenta Wałbrzycha w przedmiocie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Prezydentowi Miasta Wałbrzycha zarzucono naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 t.j. dalej jako: "k.p.a."), poprzez niewszczęcie postępowania i w konsekwencji niewydanie decyzji w przedmiocie waloryzacji, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powinno zapaść w formie decyzji administracyjnej,
2. art. 104 k.p.a. poprzez niewydanie decyzji w przedmiocie waloryzacji, w sytuacji gdy jest to rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty o skonkretyzowanych obowiązkach strony postępowania;
3. art. 7 ust. 8a w zw. z art. 10 ustawy o przekształceniu, poprzez niewydanie decyzji o waloryzacji, w sytuacji gdy, wobec złożeniu wniosku strony o jej wydanie, powinna ona zostać przez organ podjęta.
W uzasadnieniu skargi przytoczono orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujące na konieczność rozstrzygania o waloryzacji w drodze decyzji administracyjnych, nie zaś czynności materialno – obrachunkowych. Wskazano również na stanowisko Wojewody Wielkopolskiego (w skardze omyłkowo wskazano Opolskiego), który w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2024 r. stwierdził, że art. 7ust. 8a ustawy o przekształceniu, ma również zastosowanie do przypadku zmiany wysokości opłaty rocznej z tytułu jej waloryzacji. Brak jest bowiem w ustawie przepisów wyłączających możliwość zastosowania tej regulacji do waloryzacji. Strona skarżąca podniosła dodatkowo, że w analogicznych sytuacjach uzyskała decyzję o waloryzacji opłaty od Starosty L. i Starosty K.
Prezydent Miasta Wałbrzycha w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, że przepis art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceniu odnosi się wyłącznie do opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty, nie ma zaś zastosowania do jej waloryzacji, o której stronę jedynie się zawiadamia.
Pismem z dnia 4 lipca 2024 r. strona skarżąca poinformowała, że w większości analogicznych spraw, strona skarżąca uzyskała na swój wniosek decyzje o waloryzacji i złożyła od nich odwołania. Wskazała również, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Oplu zapadły wyroki w sprawach z jej skarg, w których Sąd ten przesądził, że art. 7 ust. 8a ustawy przekształceniowej musi być odczytywany kompleksowo, tak samo jak cała ustawa. Należy przy tym uwzględniać wykładnię celowościowa i systemową. Co więcej przedmiotowy przepis, art. 7 w całości odnosi się do opłaty, w tym do jej waloryzacji i bonifikaty i nie ma potrzeby odrębnego regulowania w ustawie waloryzacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu administracyjnego, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 1b powyższego przepisu, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jak wskazuje art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do oceny czy orzekający w sprawie organ administracji prawidłowo zareagował na żądanie strony o wydanie decyzji w sprawie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowanie wieczystego w prawo własności.
Sąd w całości podziela stanowisko strony skarżącej zaprezentowane w sprawie, podobnie jak w przywołanych przez stronę nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, m.in w sprawie I SA/Op 271/24 oraz w wyroku tutejszego sądu z dnia 6 czerwca 2024 r., II SAB/Wr 294/24 (internetowa baza orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA), stanowiące o tym, że art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceniu odnosi się zarówno do opłaty jednorazowej, jak i do kwoty ustalonej w wyniku waloryzacji tej opłaty.
Jak trafnie wskazał WSA W Opolu w przytoczonym wyroku, konstrukcja normatywna oraz celowość regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy przemawia za odniesieniem wymiaru opłaty za przekształcenie do wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, a nie do wysokości kwoty uzyskanej poprzez obniżenie opłaty rocznej w wyniku uwzględnienia bonifikaty przysługującej na podstawie przepisów (np. art. 73 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Ustawa stanowi w art. 7 ust. 5, że opłaty te wnosi się w terminie do 31 marca danego roku. Ustawa o przekształceniu przewiduje również możliwość wniesienia opłaty jednorazowej (art. 7 ust. 7 ustawy). Nowy właściciel gruntu zgłasza wówczas właściwemu organowi zamiar jednorazowego wniesienia opłat przekształceniowych na piśmie. Właściwy organ informuje właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej, w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia takiego zamiaru (art. 7 ust. 8 ustawy).
Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, wydawane przez właściwy organ (art. 4 ust. 1 ustawy). W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7 (jednorazowej), i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4 ustawy).
Artykuł 6 ust. 1 ustawy stanowi, że jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Do czasu zakończenia postępowania ustalającego wysokość i okres wnoszenia opłaty, opłata wnoszona jest w wysokości wskazanej w zaświadczeniu. Ustalona w postępowaniu wysokość opłaty obowiązuje od dnia przekształcenia (art. 6 ust. 2 ustawy). W przypadku wydania decyzji potwierdzającej brak obowiązku wnoszenia opłaty właściwy organ przekazuje decyzję do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Decyzja stanowi podstawę wykreślenia w dziale III księgi wieczystej wpisu roszczenia o opłatę (art. 6 ust. 4 ustawy).
Stosownie do art. 7 ust. 1 i 2 ustawy, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę, której wysokość jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia (art. 7 ust. 2 ustawy). Opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia (art. 7 ust. 6 ustawy). Opłata może podlegać waloryzacji zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Waloryzacji opłaty właściwy organ dokonuje z urzędu albo na wniosek właściciela nieruchomości, nie częściej niż raz na 3 lata od dnia dokonania ostatniej waloryzacji. O wysokości zwaloryzowanej opłaty właściwy organ zawiadamia właściciela nieruchomości, doręczając informację na piśmie (art. 10 ust. 1 i 2 ustawy). Zmiany w wysokości opłaty z tytułu przekształcenia podlegać będą jedynie waloryzacji, nie częściej niż raz na 3 lata, przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości. W tym miejscu nadmienić należy, że prawodawca w ustawie o gospodarce nieruchomościami wyróżnił opłatę za użytkowanie wieczyste, jej waloryzację i jej aktualizację.
Mocą art. 10 ust. 1 opłata może podlegać waloryzacji zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. O wysokości zwaloryzowanej opłaty właściwy organ zawiadamia właściciela nieruchomości, doręczając informację na piśmie. Zwaloryzowana opłata obowiązuje od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym dokonano waloryzacji.
Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie, forma tego zawiadomienia nie budzi wątpliwości, wobec jasności regulacji. Jest to czynność materialna – techniczna dokonywana w formie zawiadomienia. Jednakże nie do pogodzenia ze standardami demokratycznego państwa prawnego byłoby przyjęcie, że nałożenie w takiej formie ciężarów finansowych na podmioty prawa, mogłoby być pozbawione możliwości kontroli. Przyjęcie takiego stanowisko godziłoby w zasady tak dwuinstancyjności, jak i prawa do sądu.
Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 1 ustawy, jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Analogicznie na podstawie art. 7 ust. 8a ustawy, jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji. Zatem w przypadku kwestionowania przez właściciela wysokości lub okresu wnoszenia opłaty jej ustalenie następuje w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie Sądu, rozwiązanie to znajduje zastosowanie także do zawiadomienia o dokonanej waloryzacji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ustalenie opłaty za przekształcenia dokonane jest w trybie administracyjnoprawnym, podobnie jak i dokonanie jej waloryzacji (organ dokonuje jej z urzędu o czym zawiadamia podmiot zobowiązany do uiszczania opłaty).
Jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w wyroku z 14 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 203/21 (internetowa baza orzeczeń sądów administracyjnych), z rządowego projektu ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów, wynika, że przewidziano tam zasady i tryb odpłatności za takie przekształcenie. Konstruowaniu systemu odpłatności przyświecał cel pogodzenia interesu dotychczasowych właścicieli gruntów, tj. Skarbu Państwa oraz gmin, z interesem użytkowników wieczystych uzyskujących własność tych gruntów. Uwzględniono wynikające z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zalecenia dla ustawodawcy dotyczące dbałości o poszanowanie zasad odnoszących się do mienia publicznego i zapewnienia należnych z niego dochodów. W tym celu właśnie zaproponowano zasadę odpłatności. Przepis art. 21 ust. 2a ustawy jest już jedynie konsekwencją ustalenia, że opłata jest należna i służy dookreśleniu jej wysokości.
W art. 7 unormowano tryb i zasady ustalenia wysokości oraz okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej. W regulacjach przedmiotowej ustawy wyróżniono dwie podstawy należności do zapłaty: a) opłatę jednorazową i b) wysokość kwoty należnej do zapłaty. Stanowiąc o tym expressis verbis w art. 7 ust. 8a ustawy, że jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji. Z tego trybu skorzystała strona w sprawie, a organ I instancji bezpodstawnie uznał, że przepis art. 7 ust. 8a ustawy nie ma zastosowania w sprawie waloryzacji.
Przedmiotem sprawy jest zwaloryzowana opłata roczna z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, wskazana do zapłaty w zawiadomieniu, którego podstawą jest art. 10 ust. 2 ustawy, a której wysokość zanegowała strona. Tym samym stanowi ona wymaganą należność, o której mowa w art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceniu.
W przedmiotowej sprawie waloryzacji opłaty dokonał właściwy organ z urzędu, zawiadamiając o tym właściciela nieruchomości, doręczając mu informację na piśmie na adres, o którym mowa w art. 4 ust. 6 ustawy. Ponieważ strona nie zgadza się z określoną wysokością dokonaną przez organ w administracyjnym toku uregulowanym ustawą przekształceniową, to zdaniem składu orzekającego, w sprawie mającej charakter sprawy administracyjnej, albowiem ustawodawca nie wyłączył tego trybu jak uczynił to w ustawie o gospodarce nieruchomościami, zasadnym jest poddanie tego działania w instancyjnym toku kontroli jego legalności, w szczególności, że zawiadomienie niewątpliwie nakłada na stronę określone ciężary finansowe. Stanowisko przeciwne jest - jak zaznaczono wcześniej – nie do zaakceptowania w świetle przepisów obowiązującej Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w tym zasady demokratycznego państwa prawa (art. 1 Konstytucji) oraz zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 78 Konstytucji).
Podsumowując Sąd uznał, że organ pozostawał w bezczynności, bowiem na skutek błędnego uznania, że art. 7 ust. 8a ustawy o przekształceni nie ma zastosowania do waloryzacji opłaty przekształceniowej o której mowa w art. 10 ustawy, nie wydał decyzji w sprawie.
Zobowiązać zatem należało Prezydenta Miasta Ś. do załatwienia wniosku strony skarżącej o wydanie decyzji w sprawie waloryzacji opłaty rocznej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, jak Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie III. wyroku.
Z uwagi na powyższe, działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta Ś. dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, przy czym Sąd ocenił, że bezczynność ta nie miała charakteru rażącego, jak orzekł w punkcie I i II wyroku. Jest to, bowiem pojęcie nieostre, wymagające interpretacji z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, tym niemniej w świetle ugruntowanego orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że powinno być odnoszone do sytuacji oczywistego, nie budzącego żadnych wątpliwości, poważnego naruszenia obowiązku działania przez organ. Musi chodzić o znaczące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach, pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13, CBOSA). Co więcej, w orzecznictwie akcentuje się ciążący na sądach administracyjnych obowiązek roztropnego kwalifikowania bezczynności czy przewlekłości jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wynikający z konsekwencji (w tym prawnokarnych) takiej kwalifikacji (por. wyroki NSA z 17 września 2015 r., II OSK 652/15 i z 8 marca 2017 r., I OSK 1925/16, dostępne CBOSA). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego. Sąd uwzględnił, że Prezydent w odpowiednim terminie zareagował na wniosek, a następnie pozostawał w błędnym przekonaniu, że brak jest podstawy prawnej do wydania żądanej decyzji. W ocenie Sądu zdecydowanie nie można przypisywać takiemu działaniu organu charakteru rażącego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 4 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę uiszczonego w sprawie wpisu od skargi w wysokości 100 zł , koszt uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł)
Nadto w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI