IV SAB/PO 38/25

IV SAB/Po 38/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Jacek Rejman
Monika Świerczak
Wojciech Rowiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35, art. 36, art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 167
art. 100d ust. 1 pkt 1
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi O. T. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 grudnia 2024 roku O. T. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Wojewody (dalej również: organ) w przedmiocie udzielenie zezwolenia na pobyt długoterminowego rezydenta UE.
Z akt administracyjnych sprawy wynikał następujący stan faktyczny:
Wniosek skarżącej o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt długoterminowego rezydenta UE wpłynął do Wojewody w dniu 4 grudnia 2023 roku (k. 1-7 akt administracyjnych).
Pismem z 30 października 2024 roku skarżąca złożyła ponaglenie, wnosząc jednocześnie o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, a także wyznaczenie terminu dla organu na wydanie decyzji w sprawie. Skarżąca wskazała, że organ jak dotychczas nie podjął żadnych czynności w sprawie, uchybiając terminom do rozpoznania sprawy, wskazanym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.).
Pismem z 7 listopada 2024 roku (k. 75 akt administracyjnych) organ poinformował skarżącą, że jej ponaglenie zostało pozostawione bez rozpoznania, ponieważ zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy ze względu na zawieszenie biegu terminów dotyczących udzielenia zezwoleń na pobyt do 30 września 2025 roku – stosownie do art. 100d ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku – o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 167, dalej: u.p.o.u.), w okresie do dnia 30 września 2025 roku bieg terminów w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Kolejno, pismem z 13 stycznia 2025 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia dokumentów, m.in. deklaracji PIT-11 za poprzednie lata czy umów o pracę/zlecenie, na podstawie których skarżąca pracowała na terytorium RP od grudnia 2020 r. do chwili obecnej.
W międzyczasie pismem z 20 grudnia 2024 roku (data wpływu do WSA w Poznaniu: 24 stycznia 2025 r.) skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt długoterminowego rezydenta UE. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 12 § 1 k.p.a. poprzez nadmierną przewlekłość w wydaniu decyzji o zezwoleniu na pobyt rezydenta długoterminowego UE;
- art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela w postaci prośby o przyspieszenie rozpatrzenia sprawy;
- art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, a ponadto nadużycie prawa;
- art. 35 § 3 k.p.a. poprzez przekroczenie ustawowego terminu na rozpatrzenie sprawy oraz terminu dla rozpatrzenia spraw szczególnie skomplikowanych;
- art. 36 §1 k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie;
- art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 63 Konstytucji RP poprzez pozostawienie słusznie wniesionego ponaglenia bez rozpoznania.
Nadto, skarżąca wniosła o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku sądu oraz obciążenie organu kosztami postępowania.
W ocenie skarżącej problematyczna regulacja art. 100c i art. 100d u.o.p.u. powinna znajdować zastosowanie jedynie w przypadku obywateli Ukrainy, nie zaś w przypadku wszystkich cudzoziemców. Przy czym skarżąca zaznacza, że jest obywatelką [...]. Nadmienia przy tym, że organ pozostaje w błędnym przekonaniu, że normy zawarte w art. 100d u.o.p.u. zwalniają go z obowiązku załatwienia sprawy w terminie. Zdaniem skarżącej obecna sytuacja cudzoziemców w Polsce jest nie do pogodzenia z demokratycznym państwem prawa. Cudzoziemcy składają wnioski o udzielenie zezwolenia na pobyt, ponieważ prowadzą działalność gospodarczą, pracują w Polsce, płacą podatki, uczestniczą w życiu społecznym. Płacą również za rozpatrzenie sprawy, a następnie nie mają możliwości w żaden sposób zmusić organ do wydania decyzji w terminie, który gwarantuje polskie prawo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że zgodnie z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit c) oraz 100d ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.u. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie od 24 lutego 2022 r. do 30 września 2025 r. W okresie tym nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. W ocenie Wojewody zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Nadto, niesłuszne jest stanowisko skarżącej, że przepisy u.p.o.u. mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy. Zawieszenie biegu terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców, nie tylko obywateli Ukrainy, na co przywołano orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji organ domagał się oddalenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny przy rozpoznaniu skargi nie jest związany zawartymi w niej wioskami i zarzutami. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Skarga była niezasadna.
W realiach niniejszej sprawy organ prawidłowo przywołał przepisy obowiązującej od dnia 15 kwietnia 2022 roku u.p.o.u., które miały zastosowanie w zakresie zawieszenia biegu terminów w sprawach dotyczących cudzoziemców. Zgodnie z przepisem uregulowanym w art. 100d ust. 1 pkt. 1 lit. c) u.p.o.u., w aktualnym brzmieniu, w okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Skoro zatem zdarzenie prawne w postaci zarzucanego stanu bezczynności zaistniało po dniu 15 kwietnia 2022 roku, to do oceny jego skutków znajdują zastosowanie przepisy powołanej wyżej u.p.o.u.
Wyjaśnić należy co oznacza sformułowanie, że bieg terminów na załatwienie spraw wymienionych w ust. 1 art. 100c i art. 100d u.p.o.u. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W orzecznictwie NSA wskazuje się, że przepis ten wyklucza możliwość stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu bezczynności organu administracji czy przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 2362/23,, postanowienie NSA z 12 lipca 2023, II OSK 510/23, wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). W postanowieniu z 12 lipca 2023 r. (II OSK 510/23) NSA podkreślił, że ustawodawca, wyłączając w art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy możliwość wymierzenia organowi grzywny lub przyznania stronie sumy pieniężnej w ustawowo określonym czasie, zdecydował się na rozwiązanie kompromisowe, kierując się zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Kompromis polegał na tym, że pomimo wystąpienia w okresie między 15 kwietnia 2022 r. a 31 grudnia 2022 r. (stan ten był następnie przedłużany) stanów, które w świetle art. 37 § 1 k.p.a. wypełniałyby przesłanki bezczynności lub przewlekłości, organowi nie może być wymierzona z tego tytułu grzywna oraz nie może być zasądzona na rzecz strony suma pieniężna.
W wyroku z 13 lutego 2024 r. (II OSK 2362/23) NSA podkreślił, że niemożność stwierdzenia w postępowaniu sądowym stanu bezczynności organu administracji czy przewlekłego prowadzenia postępowania, nie oznacza, że organ nie ma obowiązku podjęcia czynności administracyjnych. Rozwiązania wprowadzone w art. 100c i art. 100d u.p.o.u. nie są tożsame z zawieszeniem postępowania. Dopiero zawieszenie postępowania łączy się z dopuszczalnym prawem niepodejmowaniem przez organ administracji publicznej zwykłych czynności proceduralnych (z wyjątkiem czynności wskazanych w art. 100 § 1 i 3 i art. 102 k.p.a.). NSA trafnie podkreślił, że przepisy art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u. należy rozumieć w ten sposób, że na organie administracji w dalszym ciągu spoczywa obowiązek podejmowania czynności zmierzających do zakończenia postępowania, przy czym w okresach wskazanych w tych przepisach wojewoda nie jest związany ustawowym terminem załatwienia sprawy, co ma ułatwić mu opanowanie wpływu spraw. Z takim rozumieniem ww. przepisów koreluje zapis zawarty w art. 100c ust. 2 i art. 100d ust. 2 u.p.o.u., że czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. Pozwala to organowi na prowadzenie postępowań administracyjnych i wydawanie orzeczeń bez uszczerbku dla innych niż zasada szybkości, zasad postępowania administracyjnego.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi podkreślała także, że przepisy u.p.o.u. mają zastosowanie tylko do obywateli Ukrainy, a nie do wszystkich cudzoziemców. Należy w tym miejscu podkreślić, że przepisy u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, a nie tylko obywateli Ukrainy czy osób, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 1 ust. 1-2 u.p.o.u. Powyższy pogląd został ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na co zresztą słusznie uwagę zwrócił organ w odpowiedzi na skargę (zob. wyroki NSA: II OSK 2362/23, II OSK 637/23, II OSK 638/23, II OSK 639/23, II OSK 1610/23, II OSK 173/24, II OSK 32/24).
Podsumowując dotychczasowe rozważania, z uwagi na brzmienie art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c) u.p.o.u. nie jest możliwe stwierdzenie bezczynności organu. W konsekwencji nie można uwzględnić zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia przepisów k.p.a., bowiem organ prowadził postępowanie administracyjne zgodnie z obowiązującymi aktualnie przepisami. Tym samym nie można było także uznać zarzutu prowadzenia postępowania w sposób rażąco przekraczający terminy do załatwienia sprawy.
Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.