II SAB/WR 370/23

II SAB/Wr 370/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Gabriel Węgrzyn /sprawozdawca/
Olga Białek
Symbol z opisem
6135 Odpady
658
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Odpady
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
35, art. 36 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 699
art. 26 ust. 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 824
art. 16 ust. 1 i ust. 3 pkt 2, art. 17 ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na bezczynność Wójta Gminy Chojnów w przedmiocie nakazania posiadaczowi odpadów ich usunięcia z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skargą z 24 VII 2023 r. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej "WIOŚ"), zarzucił Wójtowi Gminy Chojnów (dalej "wójt") bezczynność w zakresie zaniechania podjęcia działań polegających na nakazaniu posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania w drodze decyzji administracyjnej wydanej z urzędu, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy z 14 XII 2021 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699, ze zm.), dalej "u.o.".
W uzasadnieniu WIOŚ wyjaśnił, że skierowanym do wójta wystąpieniem z 26 IV 2023 r. (nr [...]) przekazał informacje o wynikach kontroli na obszarze rekultywowanego wyrobiska w granicach działek nr [...] i nr [...], obręb C., gmina C.(1). Z informacji tej wynika, że na terenie działki nr [...] zdeponowane są bez zezwolenia odpady o kodzie 19 12 09 – minerały (piasek, kamienie). Istnieją więc podstawy do wydania przez wójta decyzji nakazującej ich usunięcie w trybie art. 26 ust. 2 u.o. W ocenie WIOŚ wobec niepodjęcia przez wójta stosownego postępowania, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zwrócono przy tym uwagę, że stosownie do art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z 20 VII 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2023 r., poz. 824, ze zm.) – dalej jako "uIOŚ", organy Inspekcji Ochrony Środowiska mogą zwrócić się do każdego organu administracji publicznej lub Policji z wnioskiem o udzielenie informacji lub udostępnienie dokumentów i danych związanych z ochroną środowiska. Podmioty te są obowiązane przekazać informacje, dokumenty i dane niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
W odpowiedzi na skargę wójt wniósł o jej oddalenie w całości.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wójt podkreślił, że nie stwierdził podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania z art. 26 ust. 2 u.o., o czym WIOŚ został poinformowany pismem z dnia 23 V 2023 r., wyjaśniającym jednocześnie motywy, jakimi kierował się wójt. Zaznaczono przy tym, że na wskazanych nieruchomościach prowadzona jest gospodarka odpadami na podstawie zezwolenia na przetwarzanie odpadów (decyzja Marszałka Województwa Dolnośląskiego z 31 VII 2018 r., nr O 187/2018). Naruszenie zaś warunków takiego zezwolenia leży w kompetencji właściwego marszałka wynikającej z art. 47 u.o., a obejmującej m.in. wezwanie posiadacza zezwolenia do usunięcia naruszenia warunków zezwolenia oraz cofnięcia zezwolenia. Jak zaś wynika z art. 47 ust. 5 u.o., posiadacz odpadów, któremu cofnięto zezwolenie, jest obowiązany do usunięcia odpadów. Zwrócono też uwagę, że pismem z 24 III 2023 r. Marszałek Województwa Dolnośląskiego, działając na podstawie art. 47 ust. 1 u.o., wezwał posiadacza odpadów do niezwłocznego zaniechania naruszeń, powołując się na rygor cofnięcia zezwolenia. W ocenie wójta w takich warunkach art. 26 ust. 2 u.o. nie znajdzie więc zastosowania. Wystąpił tu bowiem przypadek naruszenia warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów (art. 47 u.o.), a nie deponowania odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (art. 27 u.o.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Podstawę prawną skargi stanowi art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) - dalej "ppsa", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej.
Według zaś art. 37 § 1 pkt 1 kpa "bezczynność" zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy określony wyżej termin nie rozpoczął w ogóle biegu, tym samym nie mogła też wystąpić bezczynność.
Jak jednoznacznie wynika z art. 26 ust. 2 u.o., który w ocenie WIOŚ stanowić powinien materialnoprawną podstawę do prowadzenia czynności przez wójta, reguluje on postępowanie inicjowane wyłącznie z urzędu (zasada oficjalności). Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 2 u.o., w przypadku nieusunięcia odpadów wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji "wydawanej z urzędu", nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym za utrwalony należy uznać pogląd, że wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem a nie obowiązkiem organu. Takie stanowisko było formułowane przed reformą Naczelnego Sądu Administracyjnego wprowadzającą dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne (por. wyrok NSA z 27 III 2002 r., II SA 2791/00) i zostało ono w pełni podtrzymane w aktualnym orzecznictwie (por. wyroki NSA: z 15 XII 2021 r., II OSK 2216/21; z 13 I 2021 r., II OSK 2697/20; z 28 VII 2019 r., II OSK 2129/18; z 19 VI 2019 r., I OSK 2162/17; z 18 I 2018 r., II OSK 804/16 - CBOSA). To prawo organu przekształca się w obowiązek prawny wyłącznie wówczas, gdy ustalenia, którymi dysponuje organ, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego.
W okolicznościach sprawy jest niesporne, że wójt po zapoznaniu się z wystąpieniem WIOŚ z dnia 26 IV 2023 r., dokonanym na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 2 pkt 2 uIOŚ, nie stwierdził podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania z art. 26 ust. 2 u.o., o czym poinformował skarżącego pismem z dnia 23 V 2023 r. podając powody takiego stanowiska. Okoliczność zaś, że WIOŚ nie zgadza się ze stanowiskiem wójta, nie rodzi po stronie wójta stanu bezczynności w wydaniu decyzji. Skoro bowiem postępowanie z art. 26 ust. 2 u.o. nie zostało przez wójta wszczęte, to nie można uznać, że pozostaje on w bezczynności.
Zasygnalizować wypada, że WIOŚ na mocy art. 16 ust. 3 pkt 2 uIOŚ posiada szczególne kompetencje, w ramach których może "zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego", wnieść skargę do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi. Jednak, jak wynika z treści skargi i nadesłanych akt, WIOŚ nie skorzystał z kompetencji określonej w art. 16 ust. 3 pkt 2 uIOŚ i nie zwrócił się do wójta o wszczęcie postępowania z art. 26 ust. 2 u.o. Zamiast tego, pismem z dnia 26 IV 2023 r., skierował do wójta wystąpienie na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 2 pkt 2 uIOŚ. Tego rodzaju wystąpienie nie obligowało jednak wójta do wszczęcia postępowania, pozostawiając decyzję w tym zakresie w gestii wójta. Wystąpienie tego rodzaju obliguje bowiem adresata wystąpienia jedynie do niezwłocznego przekazania informacji, dokumentów i danych, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wystąpienia (art. 16 ust. 2 uIOŚ). Nie obliguje natomiast organu do uruchomienia postępowania sugerowanego w wystąpieniu. Taki skutek może odnieść wyłącznie żądanie z art. 16 ust. 3 pkt 2 uIOŚ. Jak jednak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, WIOŚ takiego żądania nie wniósł.
Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę w całości na zasadzie art. 151 ppsa.
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.