II SAB/Wr 37/26

II SAB/Wr 37/26 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-03-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Olga Białek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6059 Inne o symbolu podstawowym 605
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 52 par. 1, par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 37 par. 1 pkt 1, par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 25 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego we Wrocławiu w przedmiocie udzielenia informacji i wydania decyzji dotyczącej zmiany imienia i nazwiska postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 19 grudnia 2025 r. zatytułowanym "skarga na bezczynność organu" i skierowanym do Wojewody Dolnośląskiego za pośrednictwem Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego we Wrocławiu oraz do WSA we Wrocławiu i Prokuratury Krajowej, skarżący powołując się na art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przekroczenie uprawnień (art. 231 k.k.), działając jako ojciec małoletniego dziecka wniósł skargę na bezczynność Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego we Wrocławiu w sprawie udzielenia informacji oraz wydania decyzji administracyjnej dotyczącej zmiany imienia i nazwiska mojego dziecka. W uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, że w dniu 9 września 2024 złożył do USC wniosek o wskazanie konkretnej podstawy prawnej zmiany imienia i nazwiska małoletniego, wskazanie dokumentu, na podstawie którego dokonano zmiany (w szczególności orzeczenia sądu) i wydanie decyzji administracyjnej wraz z uzasadnieniem. Pomimo upływu ustawowego terminu, organ nie udzielił odpowiedzi co do podstawy prawnej, nie wskazał dokumentów ani nie wydał decyzji administracyjnej, czym naruszył – zdaniem skarżącego – art. 7, art. 8, art. 9, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 73 § 1 k.p.a. Zmiana imienia i nazwiska małoletniego stanowi istotną sprawę dziecka w rozumieniu art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i wymaga zgody obojga rodziców lub prawomocnego orzeczenia sądu opiekuńczego. Do dnia dzisiejszego nie wykazano istnienia takiej podstawy. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Kierownika USC, zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpatrzenia sprawy i wskazania podstawy prawnej oraz wydania decyzji administracyjnej. Jako załącznik skarżący dołączył do skargi fotokopię opisanego wyżej pisma z dnia 31 lipca 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ opisując stan faktyczny sprawy, wniósł o uznanie skargi za bezzasadną, wskazując, że nie dopuścił się bezczynności w sprawie. Sprawa zmiany danych osobowych dziecka zawsze wymaga od organu administracji publicznej bezspornego ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego dziecka. Skarżący wielokrotnie informowany o takiej konieczności, unikał umożliwienia weryfikacji jego tożsamości, a dodatkowo zatajał informację, tj. że od ponad roku jest całkowicie pozbawiony władzy rodzicielskiej wobec syna oraz że sąd zakazał skarżącemu kontaktów z synem. Skarżący wnosił podania na adres poczty elektronicznej USC lub drogą pocztową. Żadnej z tych form wniesienia podania Kierownik nie mógł uwzględnić. Nadsyłane e-maile skarżącego, zgodnie z art. 63 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego, pozostawały bez rozpoznania. Natomiast przychodząca od skarżącego korespondencja listowna nie pozwalała na bezsporne ustalenie, że jest on osobą uprawnioną do żądania informacji o sprawach syna z uwagi na fakt, iż skarżący każdorazowo załączał kserokopię nieważnego dowodu osobistego, a nadto podpis skarżącego zamieszczany pod podaniami budził wątpliwości co do autentyczności, nie był oryginalny ani możliwy do porównania z wzorem podpisu na dokumencie tożsamości. Stąd informacja ze strony USC o konieczności osobistego stawienia się w siedzibie Urzędu lub wystosowania wniosku poprzez platformę ePUAP. O brakach podań oraz właściwej drodze załatwienia sprawy skarżący był kilkukrotnie informowany, lecz z przekazywanych wiadomości nie czynił właściwego użytku. Zatem organ nie dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie, natomiast skarżący swoim postępowaniem uniemożliwiał nadanie sprawie właściwego biegu. Jednocześnie organ poinformował, że w chwili obecnej Wojewoda Dolnośląski proceduje identyczną skargę skarżącego w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W dniu 20 stycznia 2026 r. Kierownik USC przekazał do Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego odpowiedź na zarzuty skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2 art. 52 P.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.; zwana dalej "K.p.a."), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność; pkt 1); postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość; pkt 2). Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 2 K.p.a.).
Z powyższych przepisów wynika zatem, że warunkiem skutecznego wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest wyczerpanie środków zaskarżenia poprzez złożenie uprzednio przez stronę skarżącą ponaglenia do organu wyższego stopnia. W tym miejscu należy zauważyć, że z uwagi, iż w skardze zostały przytoczone m.in. przepisy art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., zaś w chwili wniesienia skargi Wojewoda Dolnośląski proceduje – jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę – identyczną skargę skarżącego, która wpłynęła do Urzędu Wojewódzkiego w dniu 31 grudnia 2025 r., w trybie art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2026 r. wezwano skarżącego do nadesłania – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.) – kopii ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego do organu wyższego stopnia oraz dowodu potwierdzającego fakt jego złożenia. Pismo z dnia 11 lutego 2026 r., którym wezwano skarżącego do nadesłania kopii ponaglenia oraz dowodu potwierdzającego fakt jego złożenia, doręczono skarżącemu w dniu 18 lutego 2026 r. Ze zwrotnego potwierdzenia jego odbioru wynika, że przesyłkę odebrała osoba upoważniona do odbioru pism w postępowaniu sądowym osobiście. Zakreślony termin siedmiodniowy do udzielenia odpowiedzi na powyższe wezwanie upłynął bezskutecznie w dniu 25 lutego 2026 r. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania skarżący nie nadesłał żądanej kopii ponaglenia i dowodu jego wniesienia. Stąd też Sąd nie mógł uznać, że wymóg wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi w postaci ponaglenia został w niniejszej sprawie spełniony.
Na powyższe stwierdzenie ma wpływ prezentowane w orzecznictwie stanowisko, które w całości podziela orzekający w rozpoznawanej sprawie Sąd, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 P.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i ponaglenia podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do K.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji (postanowienia: NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21; WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 190/23; WSA w Łodzi z 24.05.2023 r. III SAB/Łd 49/23; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 59/21; WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI SAB/Wa 5/23). Dlatego też stwierdzenie ustawodawcy, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść "w każdym czasie" rozumieć należy w kontekście przepisów art. 53 § 1 i § 2 P.p.s.a. określających terminy do wniesienia skargi. Zawsze jednak wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania musi poprzedzać ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a., a które warunkuje dopuszczalność skargi.
Uwzględniając powyższe, należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że wyczerpał środki zaskarżenia, jakie przewiduje przepis art. 52 P.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 K.p.a. Za takie ponaglenie nie można przy tym było potraktować ani pisma z dnia 19 grudnia 2025 r. (stanowiącego jednocześnie skargę), które zostało potraktowane przez Wojewodę jako ponaglenie na Kierownika USC, bowiem wpłynęło ono do organu w dniu 31 stycznia 2026 r., czyli po złożeniu skargi (co nastąpiło w dniu 30 grudnia 2026 r.), ani dołączonych do akt sądowych pism z dnia 5 i 8 lutego 2026 r., bowiem te dwa ostatnie pisma zostały sporządzone po wpłynięciu skargi do Sądu.
Mając powyższe na uwadze oraz treść art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 i § 2 P.p.s.a. należało stwierdzić, że skarga jest niedopuszczalna. To zaś musiało skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Stąd orzeczono jak w sentencji postanowienia.