II SAB/Wr 22/03

II SAB/Wr 22/03 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2005-05-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Elżbieta Kmiecik /przewodniczący/
Grażyna Jeżewska
Teresa Cisyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Zobowiązano organ do wydania aktu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk-spr. asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi B. C. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie ochrony środowiska 1) zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do wydania aktu załatwiającego sprawę B. C. z wniosku, z dnia 18 września 200l r., w terminie 30 dni od dnia prawomocności wyroku, 2) zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej kwotę 245 (dwieście czterdzieści pięć) złotych, tytułem zwrotu
Uzasadnienie
B. C. zastąpiona przez radcę prawnego J. J. z Kancelarii Radców Prawnych [...] s.c. w B., złożyła do Prezydenta Miasta [...] wniosek z dnia 18 września 200l r., o wydanie orzeczenia w trybie art. 76 ustawy o ochronie środowiska. We wniosku wniosła o:
1) nakazanie A spółce z o.o. w O. podjęcia działań zmierzających do eliminacji hałasu i wibracji w środowisku pracy dźwigu osobowego w budynku nr [...] przy ul. [...] w O., i w tym celu nakazanie tej spółce stosowanie odpowiednich środków technicznych lub organizacyjnych mających na celu zapobieżenie powstawaniu albo przenikaniu do środowiska hałasu i wibracji,
2) dokonanie oceny stanu wpływu na środowisko eksploatowanych przez w/w spółkę dźwigów osobowych.
W uzasadnieniu podała, że wymieniona spółka nie podjęła żadnych działań w celu eliminacji wpływu eksploatowanego dźwigu na środowisko. Urządzenie dźwigowe przez całą dobę wytwarzają hałas i wibracje ścian i podłogi, co powoduje uciążliwości w korzystaniu z mieszkania. Ponadto w uzasadnieniu podniosła również dodatkową uciążliwą okoliczność tj. hałas powodowany ruchem pojazdów z przebiegającej w bezpośredniej odległości od budynku droga. Do Prezydenta Miasta [...], wpłynął kolejny, z tej samej daty wniosek skarżącej o wydanie orzeczenia w trybie art. 76 ustawy o ochronie środowiska, który został przesłany według właściwości - pismem Starosty [...] z dnia 4 grudnia 200l r., nr [...]. We wniosku tym skarżąca wniosła o:
1) dokonanie w trybie art. 51 ustawy pomiarów hałasu i wibracji w środowisku mieszkaniowym skarżącej i na tej podstawie oceny warunków akustycznych,
2) wydanie decyzji w przedmiocie określenia warunków dopuszczenia do użytkowania przebiegającej w bezpośredniej odległości od budynku skarżącej drogi publicznej i ustalenia urządzeń i środków eliminujących hałas,
3) wydanie decyzji w przedmiocie określenia warunków dopuszczenia do użytkowania w przedmiotowym budynku - dźwigu osobowego. W uzasadnieniu tego wniosku podała, że hałas i wibracje powstające w jej środowisku zamieszkania nie zostały wyeliminowane czy też ograniczone, pomimo monitów. Zdaniem skarżącej zarówno urządzenia mocujące i napędowe dźwigu zainstalowane zostały wbrew obowiązującym w tym zakresie przepisom. Ponadto wpływ na jej środowisko mieszkaniowe posiada całodobowy ruch pojazdów na drodze, w bezpośredniej bliskości z domem wielorodzinnym.
Z powodu braku żądanego orzeczenia, skarżąca, powołując się na przepis art. 36 kpa, wniosła skargę z dnia 7 listopada 200l r., na bezczynność organu - Prezydenta Miasta [...], do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. W uzasadnieniu wskazała, że organ nie załatwił sprawy w terminie i nie podał nowego terminu do załatwienia sprawy. Do skargi dołączyła odpisy wniosków.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O, pismem z dnia 18 grudnia 200l r., na zasadzie art. 37 § 2 kpa wyznaczyło organowi termin do załatwienia wniosku. W wyniku otrzymanej korespondencji od organu, w piśmie z dnia 21 stycznia 2002 r., wskazało na załatwienie sprawy skarżącej, zgodnie z procedurą. W związku z kolejną interwencją skarżącej, pismem z dnia 29 kwietnia 2002 r., SKO w O. zażądało od organu informacji o załatwieniu sprawy. W piśmie organu z dnia 15 maja 2002, nr [...] poinformowano o przedmiotowej sprawie, dołączając na tą okoliczność plik dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie z dnia 21 maja 2002 r., nr [...] stwierdziło, że organ podejmował szereg działań dla ustalenia zasadności wniosku, postępowanie nie jest jeszcze zakończone, a Kolegium nie ustaliło, by zasadny był zarzut bezczynności organu. B. C. wniosła skargę z dnia 12 marca 2003 r., do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na bezczynność organu - Prezydenta Miasta [...]. W uzasadnieniu wskazała, że ostanie pismo organu, bez merytorycznego załatwienia sprawy pochodzi z dnia 12 maja 2002 r., a stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 21 maja 2002 r., które nie uwzględnia stanu rzeczy na ten dzień i pozostaje w sprzeczności z obowiązującym stanem prawnym. Dodała, że jej zdaniem, skoro wniosek złożyła pod rządami ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, stad przepisy tej ustawy winny mieć zastosowanie w sprawie.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż zarzuty skargi nie znajdują podstaw do ich uwzględnienia. Prezydent podał, że podejmowano szereg działań zmierzających do usunięcia hałasu, stanowiącego uciążliwość dla skarżącej zamieszkującej w sąsiedztwie drogi krajowej nr 4. Wskazano, że przeprowadzono konserwację urządzeń dźwigowych, co spowodowało wyciszenie. Ponadto zostały przeprowadzone pomiary natężenia dźwięku. Organ dodał, że dokonano wymiany okien na dźwiękoszczelne, co również obniżyło hałas w mieszkaniu skarżącej. Organ stwierdził, że większość jego działań ma charakter długofalowy, co niewątpliwie wpłynie na zmniejszenie hałasu od drogi. Dodał, że pomiary hałasu będą nadal wykonywane, a ponadto zostanie zatwierdzony Gminny Plan ochrony Środowiska, w który ujęto program ochrony przed hałasem.
W pismach procesowych skarżąca oraz organ podtrzymali swoje stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skargę na bezczynność organu należało uwzględnić, jednakże mając na uwadze inne okoliczności niż wskazywał pełnomocnik skarżącej.
Na wstępie należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem ł stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt. 1-4 art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151). Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa - art. 149 powyższej ustawy.
Przedmiotem skargi jest zarzucana bezczynności Prezydenta Miasta [...], na złożony wniosek przez skarżącą. Bezsporną okolicznością w sprawie jest fakt złożenia przez skarżącą wniosku z dnia 18 września 200l r., do Prezydenta Miasta [...], w którym wnosiła o wydania orzeczenia w trybie art. 76 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), oraz fakt niewydania oczekiwanej decyzji, a zatem bezczynność organu. Powołując się na wyrok NSA w Warszawie, z dnia 13 czerwca 2001 r., sygn. akt IV S.A. 961/99 (LEX nr 78938), zwrócić należy uwagę, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji, w których podnoszone jest niewydanie decyzji administracyjnej w terminie określonym w kpa, kontrola Sądu sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie sprawa, w której skarżąca zarzuca organowi administracji bezczynność podlega załatwieniu przez ten organ na drodze aktu administracyjnego. I tak, w dacie złożenia wniosku przepis art. 76 ustawy o ochronie środowiska (...) stanowił: "art. 76. 1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać użytkownikowi maszyny lub innego urządzenia technicznego wykonanie w określonym czasie odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska.
2. W wypadku niezastosowania się użytkownika maszyny lub innego urządzenia technicznego do ustaleń, o których mowa w ust. 1, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać unieruchomienie maszyny lub innego urządzenia technicznego, powodujących uciążliwości dla środowiska". Mając na uwadze regulację powyższego przepisu, należy stwierdzić, iż wskazuje on właściwość, kompetencję oraz formę prawną działania wskazanych organów administracji publicznej. Stąd należy przyjąć, iż żądanie wydania orzeczenia w trybie tego przepisu tj. decyzji, zostało skierowane do organu właściwego miejscowo i rzeczowo, w tym przypadku - Prezydenta Miasta [...]. Następną kwestią, którą w rozpoznawanej sprawie należało rozważyć, to przypadek "bezczynności organu". Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie orzeczenia (decyzji, postanowienia lub też innego aktu) lub też nie podjął stosownej czynności. (vide wyrok NSA z 27.04.1998 r. IV SAB 66/97 niepublikowany, postanowienie NSA z 2.06.1998 IV SAB 166/97 niepublikowane). Datą wszczęcia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, na żądanie skarżącej był dzień doręczenia żądania (pisma, podania, wniosku) organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Wszczęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z tym przepisem, nie jest więc uzależnione od woli urzędnika, czy też uznania organu, gdyż ma miejsce (z mocy prawa) w dniu złożenia żądania. Na niezałatwienie sprawy w ustawowo przewidzianym terminie służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia (art. 37 § 1 kpa), co w świetle orzecznictwa może świadczyć o wyczerpaniu środków odwoławczych i stanowić legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu (...). W przedmiotowej sprawie wymogi formalne zostały przez skarżącą dochowane, bowiem złożyła ona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta Miasta [...]. Sąd zauważa, identyfikując się z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99 (ONSA 2002/3/116), że wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu a stanowisko pozytywne lub negatywne organu wyższego stopnia wyrażone w trybie tego przepisu ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia. Zajęcie ostatniego stanowiska, w tym przypadku negatywnego dla zainteresowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., w rozpoznawanej sprawie, nastąpiło nie we wskazanej formie, jednakże ta okoliczność nie miała znaczenia, bowiem przed złożeniem skargi do Sądu, skarżącą wyczerpała formalny tryb zażaleniowy określony w art. 37 kpa, wskazując na uchybienie terminu do załatwienia sprawy (art. 35 kpa).
Dokonując analizy akt sprawy, w tym obszernej korespondencji miedzy stronami postępowania, nie ulega wątpliwości, że Prezydent Miasta [...], podejmował szereg czynności w związku ze złożonym wnioskiem, z 18 września 200l r., jednakże uchylił się od wydania decyzji administracyjnej (pozytywnej lub negatywnej), w rozumieniu przepisu art. 104 kpa. Pisma Prezydenta Miasta [...] - Urzędu Miasta [...], kierowane do skarżącej, nie mogą zastąpić wydania decyzji administracyjnej. Ponadto skarżąca żadnego pisma organu nie uznała za decyzję. Argumentacja organu zawarta w różnych pismach, winna posiadać odzwierciedlenie w decyzji, której wydanie świadczyłoby o załatwieniu sprawy w rozumieniu art. 104 § 1 kpa. Tymczasem brak takiej decyzji, której w trybie art. 76 ustawy o ochronie środowiska (...) żądała skarżąca, świadczy o bezczynności Prezydenta Miasta [...]. Sąd zauważa, że bezczynność organu administracji publicznej, polegająca na niewydaniu decyzji administracyjnej, oprócz tego, że powoduje niezałatwienie sprawy z wszelkimi tego konsekwencjami negatywnymi dla strony, pozbawia również stronę możliwości złożenia środków odwoławczych, a w dalszej konsekwencji wniesienia skargi do sądu, co godzi już w konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela.
Zasygnalizowania wymaga okoliczność, iż skarżąca podnosiła w rozpoznawanej sprawie różne okoliczności nie związane ze złożonym wnioskiem, w dość chaotycznym ujęciu, dlatego też Sąd z urzędu zapoznał się z doręczonymi aktami przez organy inspekcji sanitarnej, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w O., Urząd Miasta [...] oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Mając na uwadze całokształt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należało skargę uznać za uzasadnioną. Wszystkie przesłanki formalnoprawne określające stan bezczynności organu administracji publicznej zostały w niniejszej sprawie spełnione. Skarga na bezczynność została wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, podanie skarżąca wniosła w sprawie z art. 76 ustawy o ochronie środowiska (...), skierowała do właściwego organu a załatwienie sprawy mogło nastąpić poprzez decyzję. Gdyby organ uznał się za niewłaściwy w sprawie, po wyjaśnieniu treści żądania strony (art. 7 kpa), to wniosek winien niezwłocznie przekazać do organu właściwego, w przypisanej formie i trybie, a takiej czynności organ w przedmiotowej sprawie również nie wykonywał. Zasygnalizować wypada, że bezczynnością jest także sytuacja, w której organ, do którego wniesiono sprawę, jest niewłaściwym w sprawie, jednak nie przekazuje jej niezwłocznie do właściwego organu w trybie art. 65 kpa. (vide wyrok NSA w Warszawie, IV SAB 50/00, z 27 września 2000 r., LEX nr 53458). Sąd zwraca uwagę, iż Prezydent Miasta [...] dysponował dwoma wnioskami skarżącej, która wnosiła w każdym z nich, o wydanie orzeczenia w trybie art. 76 ustawy o ochronie (...), z tym, że jeden wniosła bezpośrednio, natomiast drugi został przekazany wg. właściwości przez Starostę [...], pismem z dnia 4 grudnia 200l r. Wniosek jako niezałatwiony we skazanej formie pozostaje do rozpatrzenia, bowiem skarżąca nie wycofała go, a wręcz przeciwnie, wyczerpała drogę administracyjną w zakresie braku załatwienia i pozostawania w bezczynności i zwłoce przez Prezydenta Miasta [...].
Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 149 oraz art. 200 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).