II SAB/Wr 2/24

II SAB/Wr 2/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Halina Filipowicz-Kremis /sprawozdawca/
Marta Pawłowska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
658
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
III OSK 1930/24 - Wyrok NSA z 2025-09-23
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 37 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.), Asesor WSA Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 23 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w Ż. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy S. w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu odpadów medycznych i weterynaryjnych I. stwierdza, że Burmistrz Miasta i Gminy S. dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy S. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Burmistrza Miasta i Gminy S. do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy S. na rzecz skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skargą z 27 listopada 2023 r. E. S.A. z siedzibą w Ż. (dalej jako: "skarżąca spółka", "strona skarżąca") zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła Burmistrzowi Miasta i Gminy S. (dalej: "Burmistrz", "organ") bezczynność w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu odpadów medycznych i weterynaryjnych. W treści skargi zamieszczono żądania dotyczące: stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; wymierzenia organowi grzywny w wysokości 63 461,50 zł; przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 31 730,75 zł; zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Jak wynika z treści skargi oraz akt administracyjnych, skarżąca spółka wnioskiem z 4 lutego 2022 r. wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu odpadów medycznych i weterynaryjnych na działce nr [...], obręb S. w miejscowości S.
Decyzją z 21 kwietnia 2022 r. (Nr GOS.62260.3.2022) Burmistrz odmówił skarżącej spółce określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu odpadów medycznych i weterynaryjnych na działce nr [...], obręb S. w miejscowości S. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) decyzją z 6 lipca 2022 r. (Nr SKO 4136/22/22) uchyliło wskazane rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z 3 listopada 2022 r. (Nr GOS.6220.3.2022) Burmistrz odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na zbieraniu odpadów medycznych i weterynaryjnych na działce nr [...], obręb S. w miejscowości S. Rozstrzygnięcie to zostało następnie uchylone decyzją SKO z 9 stycznia 2023 r. (Nr SKO 4136/39/22/23) a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.
Wobec wniesienia sprzeciwu od decyzji SKO z 9 stycznia 2023 r. pismem z 21 lutego 2023 r. SKO przekazało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu akta sprawy.
Wyrokiem z 17 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 85/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił sprzeciw. W dniu 26 czerwca 2023 r. do Burmistrza wpłynęły akta sprawy.
Pismem z 11 sierpnia 2023 r. Burmistrz zwrócił się z wnioskiem do Prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. o złożenie skargi na decyzję SKO z 9 stycznia 2023 r.
Pismem z 20 września 2023 r. strona skarżąca wniosła ponaglenie.
Postanowieniem z 9 października 2023 r. (Nr SKO 4213.30.2023) SKO uznało powyższe ponaglenie za uzasadnione i stwierdziło, że Burmistrz dopuścił się bezczynności, chociaż jak wskazano nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium jednocześnie zobowiązało organ do załatwienia sprawy w terminie jednego miesiące, licząc od dnia doręczenia postanowienia.
Pismem z 6 listopada 2023 r. Burmistrz zwrócił się do SKO z prośbą o akceptację nowego terminu załatwienia sprawy – dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania – jednocześnie wskazując na konieczność uzyskania stosownych opinii lub uzgodnień (w tym Państwowego Gospodarstwa Wodnego – Wody Polskie, Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu).
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej.
"Bezczynność" postępowania administracyjnego zdefiniowana została w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Wynika z niego, że "bezczynność" wystąpi wówczas, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1".
Zgodnie z art. 35 § 2 i 3 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Stosownie zaś do art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.
Z akt sprawy wynika, że Burmistrz otrzymał akta administracyjne sprawy wraz z informacją o oddaleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu sprzeciwu od decyzji SKO z 9 stycznia 2023 r. (Nr SKO 4136/39/22/23) w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 85/23 – 26 czerwca 2023 r. Wyłącznie od tego czasu można rozpatrywać ewentualną bezczynność organu.
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy jednak, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wystąpiły okresy opieszałości, które kwalifikować należy jako bezczynność. Od momentu wpływu akt do organu (26 czerwca 2023 r.) do chwili wniesienia skargi minęło około 5 miesięcy. W okresie tym organ podjął jednak działania, które miały na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji SKO z 9 stycznia 2023 r. (pismo z 14 września 2023 r.). Natomiast pismem z 6 listopada 2023 r. organ zwrócił się do SKO z prośbą o "prolongatę" terminu załatwienia sprawy. Organ niewątpliwie przekroczył terminy załatwienia sprawy wyznaczone w art. 35 § 3 k.p.a., nawet dla spraw szczególnie skomplikowanych. Burmistrz nie załatwił sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie wyznaczonym przez SKO, ale również do dnia wydania niniejszego orzeczenia organ nie poinformował o zakończeniu postępowania w sprawie. W prowadzonym postępowaniu organ uchybił też obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a., nie zawiadamiając stron o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie podając przyczyn tego stanu rzeczy oraz nie wskazując nowego terminu załatwienia sprawy. Nie może zostać uznane za wypełnienie obowiązku z art. 36 k.p.a. wystosowanie pisma do SKO z 6 listopada 2023 r.
W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Jak wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane jest okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17, publ. CBOSA). Braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1233/19, publ. CBOSA).
W okolicznościach sprawy, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W okolicznościach wyrokowanej sprawy w ocenie Sądu stwierdzona bezczynność nie miała rażącego charakteru. Sąd wziął pod rozwagę okres stwierdzonej bezczynności (ok. 5 miesięcy) oraz uwzględnił fakt, że przedmiotowa sprawa ze względu specyfikę należy do spraw administracyjnych o dużym stopniu skomplikowania i wymagających szczególnego nakładu pracy.
Jak wynika z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Przepis art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie określa, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd, określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych w nim działań. W związku z tym należy przyjąć, że sąd dysponuje w tym zakresie swobodą, przy czym powinien kierować się przede wszystkim interesem strony, a jako wytyczne traktować terminy ustawowe do załatwiania spraw w postępowaniu, w którym nastąpiła bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej.
Sąd w niniejszej sprawie zobowiązał organ do załatwienia wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni, mając na względzie charakter sprawy oraz dotychczasowy okres zwłoki, co orzeczono w pkt III sentencji wyroku.
Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim.
W orzecznictwie wyraża się przy tym słuszny pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 1769/17, publ. CBOSA). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16, publ. CBOSA).
W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. oddalił wniosek o przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej (pkt IV sentencji wyroku). Sąd uznał, że przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej nie jest uzasadnione okolicznościami sprawy, w szczególności mając na uwadze, że naruszenie przez organ prawa jego bezczynnością nie miało postaci kwalifikowanej. Z tych samych względów Sąd oddalił wniosek strony skarżącej o wymierzenie organowi grzywny.
O kosztach (pkt V sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.