II SAB/WR 1518/22

II SAB/Wr 1518/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Adam Habuda /przewodniczący/
Olga Białek
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 149 par. 1 pkt 1 oraz 3 par. 1a, art. 149 par. 2, art. 200 oraz 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 7 marca 2023 r. sprawy ze skargi V. M. na przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (słownie: tysiąc złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarżąca (V. M.), działając przy pomocy pełnomocnika, wniosła w dniu 16.11.2021 r. skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na prowadzeniu postępowania z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały – złożonego 23.08.2019 r. - dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.
Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o:
1) stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania;
2) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;
4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 3 tys. złotych oraz
5) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt stały okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia.
Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania, o czym przesądza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 23.08.2019 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody z wnioskiem w przedmiotowej sprawie. Po jego złożeniu nie otrzymała od organu oficjalnej informacji w przedmiocie: przewidywanego terminu zakończenia postępowania, wystąpienia ewentualnych braków formalnych w złożonym podaniu jak i zakomunikowania, że do czasu wydania ostatecznej decyzji jej pobyt na terytorium Polski posiada przymiot legalności. Z uwagi na złożenie niekompletnego wniosku, Wojewoda pismem z 05.12.2019 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, kserokopii całego ważnego dokumentu podróży. Jednocześnie wezwał skarżącą do: osobistego stawiennictwa w siedzibie urzędu, złożenia odcisków linii papilarnych oraz do dostarczenia w terminie 14 dni potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii ważnej Karty Polaka. Dnia 31.12.2019 r. miało miejsce osobiste stawiennictwo wnioskodawczyni w siedzibie organu w trakcie którego: dołączono kserokopie paszportu, złożono odciski linii papilarnych oraz złożono oświadczenie o posiadaniu Karty Polaka i chęci rozpatrzenia złożonego wniosku na podstawie legitymowania się polskim pochodzeniem. Dnia 08.01.2020 r. Wojewoda wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Pismem w tej samej dacie organ poinformował skarżącą, że przewidywany termin ukończenia postępowania ustala się na 03.11.2020 r. Ponadto wezwano o dostarczenie w terminie 14 dni: oryginałów dokumentów potwierdzających polskie pochodzenie, aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o niezaleganiu z podatkami wobec RP oraz drzewa genealogicznego rodziny. Dnia 05.02.2020 r. miała miejsce wizyta wnioskodawczyni w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim w trakcie której przeprowadzono przesłuchanie strony. W trakcie czynności skarżąca zeznała m.in., że nie posiada Karty Polaka jednakże biorąc pod uwagę jej przodków i ich pochodzenie czuje się Polką. Dnia 07.02.2020 r. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu poinformował Wojewodę, że z dokonanych ustaleń nie wynika, aby pobyt cudzoziemca na terytorium RP stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dnia 16.04.2020 r. strona dostarczyła organowi drzewo genealogiczne rodziny oraz przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego: akty urodzenia rodziców, zaświadczenie o zawarciu przez nich małżeństwa oraz zaświadczenie o rozwodzie rodziców. Dnia 04.12.2020 r. dostarczono do organu kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego. Dnia 07.01.2021 r. ponowił wezwanie o brakujące dokumenty zakreślając na ich dostarczenie termin 7 dni. Dnia 22.01.2022 r. przedłożono Wojewodzie kopie tłumaczeń dokumentów przedłożonych 16.04.2020 r. oraz zaświadczenie o niezaleganiu z podatkami. Dnia 27.07.2021 r. wnioskodawczyni dostarczyła kopię umowy zlecenia. Dnia 27.10.2021 r. skarżąca wniosła ponaglenie na działanie organu. Dnia 16.11.2021 r. wywiedziono przedmiotową skargę. Dnia 02.09.2022 r. zwrócono się z prośbą o rozpatrzenie sprawy. Pismem z 23.11.2022 r. Wojewoda zwrócił się do Komendanta Placówki Straży Granicznej o przeprowadzenie przez odpowiednią jednostkę czynności sprawdzających mających na celu weryfikację dokumentów złożonych przez wnioskodawczynię. W tej samej dacie organ poinformował skarżącą, że toczące się postępowanie administracyjne zostanie zakończone w terminie 6 miesięcy od wystąpienia 1 z 3 wskazanych w piśmie zdarzeń. Jednocześnie ponownie wezwano o przedłożenie oryginałów pierwotnych dokumentów źródłowych oraz ich kopii wskazujących na polskie pochodzenie.
Powyższe okoliczności stanowią, że prowadzone w sprawie postępowanie nosi cechy przewlekłości, naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero po 3,5 miesiącach od dnia złożenia wniosku, które przeprowadzał do lutego 2020 r., po czym przez rok nie podjął żadnej czynności w sprawie, a następnie przez kolejne ponad 20 miesięcy (do listopada 2022 r.) znajdował się w dalszej zwłoce. Okresy te i ciągły brak rozstrzygnięcia znacząco przekraczają maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie dopuścił się przewlekłości postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach winno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej.
Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy przez wydanie aktu albo dokonanie czynności, w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Na powyższe rozstrzygnięcie (zasądzenie sumy pieniężnej) miał wpływ fakt, że Wojewoda pierwszą czynność w sprawie podjął dopiero po 3,5 miesiącach od dnia złożenia wniosku, a następnie do listopada 2022 r. dopuścił się dwóch bardzo długich okresów zwłoki. Taka opieszałość ze strony organu nie może zasługiwać na aprobatę. Nie łączyły się z nią żadne inne czynności jak np. sprawdzenie kompletności wniosku. Jednocześnie wyważając między sobą występujący z jednej strony po stronie skarżącej permanentny stan niepewności i stresu związany z czekaniem na pozytywne informacje z Urzędu Wojewódzkiego, a z drugiej strony brak wykazania konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała u wnioskodawczyni stwierdzona przewlekłość, doprowadziło to orzekających do kompromisowego przekonania, że skarżącej powinno się przyznać kwotę wskazaną w pkt IV sentencji wyroku. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia było także to, że i wnioskodawczyni spóźniała się z dostarczaniem potrzebnych dokumentów – np. z przedłożeniem umowy o pracę (zlecenia), co nastąpiło dopiero w lipcu 2021 r., a miało nastąpić w styczniu tego samego roku. Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty ww. kwoty przez organ posłuży zwalczeniu opieszałości organu w sprawie (zdyscyplinuje organ). Tym samym Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota jest zbyt wygórowana.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).