II SAB/PO 14/25

II SAB/Po 14/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Arkadiusz Skomra /sprawozdawca/
Jakub Zieliński /przewodniczący/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 103
art. 100c, art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2025 r. w sprawie ze skargi V. M. na przewlekłość Wojewody W. w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu 16 stycznia 2024 r. V. M. (dalej jako Skarżący") złożył do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Pismem z dnia 16 stycznia 2024 r. organ zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania informując jednocześnie, iż w okresie do 4 marca 2024 r. bieg terminów załatwienia sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Pismem z dnia 18 marca 2024 r. (wpływ do organu 21 marca 2024 r.) Skarżący złożył ponaglenie, które pismem z dnia 22 marca 2024 r. pozostawiono bez rozpoznania.
Pismem z dnia 19 grudnia 2024 r. V. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłość Wojewody [...] w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zarzucając organowi naruszenie:
- art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej: "K.p.a.") poprzez niedopełnienie obowiązku stania na straży praworządności i poprzez systematyczne nie podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, organ systematycznie ignorował jego ponaglenia i wezwanie do wydania decyzji (wezwanie do usunięcia naruszeń prawa), a więc jego interes nie był należycie uwzględniony przez organ;
- art. 8 K.p.a. poprzez łamanie zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, tzn. postępowanie nieskomplikowanej sprawy które trwa powyżej 11 miesięcy nie może wywołać żadnego zaufania do organu władzy publicznej a także działania organu można traktować jak nierówne traktowanie;
- art. 12 K.p.a. poprzez rażące łamanie fundamentalnej zasady szybkości postępowania, bezczynny, przewlekły i niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania ze szkodą materialną i moralną dla skarżącego, gdyż z bezpośredniej winy Organu postępowanie w niniejsze sprawie trwa powyżej 11 miesięcy, zamiast ustawowo przewidzianych 2 miesięcy (60 dni);
- art. 35 K.p.a. poprzez niedopełnianie obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki (w ciągu 1 -2 miesięcy), oraz poprzez systematycznie ignorowanie jego pism;
- art. 36 K.p.a. poprzez niedopełnianie obowiązku zawiadomienia strony o niedotrzymaniu terminu załatwienia sprawy;
- art. 100d ust.l pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy i art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach - polegającym na błędnej wykładni, a w rezultacie niewłaściwym zastosowaniu tych norm;
- art. 5 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w Państwie członkowskim, poprzez złamanie maksymalnie dopuszczalnego terminu rozpatrywania wniosku, który nie powinien przekraczać pod żadnym pozorem 4 miesięcy;
- art. 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana przez organy administracji publicznej i nie mogła być lekceważona przez Organ w państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o:
- stwierdzenie przewlekłości prowadzonego postępowania skutkującej niezałatwieniem w terminie sprawy z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy;
- stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku;
- przyznanie od Wojewody na jego rzecz kwoty [...]złotych na podstawie art. 149 §2 w zw. w zw. z art. 154 § 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
- zasądzenia od Wojewody na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy zawiesiła bieg terminów wszystkich toczących się postępowań, natomiast te terminy, które miałby rozpocząć swój bieg w związku z wszczęciem postępowania po dniu 15 kwietnia 2022 r., nie zaczynają biec.
Wojewoda odniósł się do najnowszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uważa, że skargi na bezczynności i przewlekłość wojewodów powinny być oddalane, ponieważ nie da się skutecznie wywodzić środków zaskarżenia z uwagi na brzmienie art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Wojewoda odniósł się także do przepisów dyrektywy 2011/98/UE – w art. 5 ust. 2 mowa jest o przedłużeniu terminu do wydania decyzji. W ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy mowa jest z kolei o tym, że termin nie rozpoczyna się, a jeśli się rozpoczął to ulega zawieszeniu. W art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie ma mowy o przedłużeniu terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Przechodząc już do merytorycznego rozpoznania skargi podkreślić należy, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 § 1 P.p.s.a. zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji publicznej w procedowaniu może przybrać dwie postaci: bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z treści wniesionej skargi jednoznacznie wynika, co zostało wspomniane powyżej, że skarżący uczynił jej przedmiotem pierwszą z wymienionych postaci opieszałości. Pojęcie "bezczynności" sprowadza się do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie (zob. art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., por. także R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 K.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia zarzutu pozostawania w bezczynności w załatwieniu sprawy.
Kluczowe znaczenie dla oceny, czy Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu przewlekłości w załatwieniu złożonego przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ma zatem ustalenie, w jakim terminie organ ten powinien wydać wnioskowane zezwolenie oraz czy termin ten został dochowany.
Terminy załatwienia spraw w postępowaniu administracyjnym, a taki charakter ma postępowanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, regulują przepisy k.p.a. Te zaś w art. 35 § 4 k.p.a. wskazują na możliwość ustalenia odmiennych terminów na załatwienie sprawy w przepisach szczególnych. Takie regulacje zawiera m.in. ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. (Dz.U.2024.769 t.j.). Terminy tak określone liczone są od dnia wszczęcia postępowania, co wyznacza data złożenia wniosku.
Jednakże na gruncie niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, iż z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie kolejna regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepisy art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."
Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy została "prolongowana" na kolejny okres – najpierw do 24 sierpnia 2023 r., a później do 4 marca 2024 r. – w dodanym 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 185), następnie znowelizowanym 27 czerwca 2023 r. (zob. art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r., poz. 1088). Obecnie podany termin obowiązywania omawianych przepisów został znów przedłużony do 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2024 r., poz. 854).
Na tle przywołanych przepisów art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy w Naczelny Sądzie Administracyjnym ukształtowała się obecnie jednolita linia orzecznictwa odrzucająca stanowisko o niezgodnieści powyższych regulacji z przepisami dyrektywy 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE L. z 2011 r. nr 343, poz. 1; dalej: "dyrektywa 2011/98/UE")(zob. w wyroki NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24, z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24, z 9 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1590/24 oraz z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1355/24 – wszystkie dostępne w CBOSA).
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż z motywu piątego dyrektywy2011/98/UE wynika, że ustanowiona nią procedura uwzględnia zwykłe obciążenie pracą administracji państw członkowskich. Z kolei zawarte w ustawie o pomocy szczególne unormowania dotyczące terminów załatwiania spraw, w tym objętych zakresem normowania powołanej dyrektywy, zostały uchwalone z uwagi na szczególną sytuację związaną z wojną w Ukrainie, niewątpliwie zwiększającą obciążenie pracą organów administracji właściwych w sprawach cudzoziemców. Ta okoliczność uzasadnia czasowe odstępstwo od maksymalnego terminu załatwiania spraw określonego w art. 5 ust. 2 powołanej dyrektywy 2011/98/UE.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje wojnę w Ukrainie i jej wpływ na działanie organów administracji właściwych w sprawach cudzoziemców, jako istotny czynnik uzasadniający ograniczenia praw zagwarantowanych w art. 41 i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej na podstawie art. 52 ust. 1 tego aktu oraz brak oczywistej sprzeczności powołanych przepisów z art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym podkreślenia wymaga, że ograniczenia wskazanych prawa nie dotyczą ich istoty, lecz jednego z ich aspektów, mianowicie prawa do rozpoznania sprawy bez uzasadnionej zwłoki lub w rozsądnym terminie na etapie postępowania przed organami administracji. W związku z tym należy też uwzględnić wybuch wojny w Ukrainie i jej wpływ na działanie organów administracji właściwych w sprawach cudzoziemców w kontekście oceny wystąpienia uzasadnionej zwłoki lub zachowania rozsądnego terminu.
Uwzględniając powyższe oraz nadto przede wszystkim czasowy charakter wynikających z art. 100d ust. 1 pkt 1 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy ograniczeń NSA nie uznaje za zasadne odstąpienie od ich stosowania czy to na skutek rzekomej sprzeczności z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r., czy też z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
Mając powyższa na uwadze zarzuty skargi naruszenia ww. przepisów uznać należy za niezasadne.
Z tych też względów w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ocena dochowania terminów na załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy nie jest możliwa, a to z uwagi na przepis art. 100d ustawy o pomocy.
Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącego wszczynający postępowanie został złożony w organie w dniu 16 stycznia 2024 r., a zatem w dacie obowiązywania przepisu art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawiesza bieg terminów od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 30 września 2025 r.
Biorąc pod uwagę powyższe regulacje, należy stwierdzić, że bieg terminu załatwienia sprawy Skarżącego został zawieszony przed upływem ustawowego terminu do jej załatwienia i zawieszenie to trwa (w obecnym stanie prawnym) do dnia 30 września 2025 r., co oznacza, że w tym okresie nie można zarzucić organowi przewlekłości w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W konsekwencji, nie sposób stwierdzić, że przewlekłość, jaka była zarzucana Wojewodzie, miała miejsce, kiedy rzeczywiście postępowania administracyjne zostały zawieszone.
W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, które podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (zob. wyroki NSA: w sprawach II OSK 2362/23, II OSK 1286/23, II OSK 2424/23, II OSK 1551/23).
Skarżący jest "cudzoziemcem" w rozumieniu ustawy o cudzoziemcach, bez względu na to, czy przybyła na teren Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami zbrojnymi na terenie Ukrainy po 24 lutego 2022 r., czy też nie. Termin na załatwienie jegp sprawy w dacie orzekania przez Sąd nie rozpoczął zatem biegu, a więc nie mógł zostać przekroczony.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.