II SAB/Wr 1343/22

II SAB/Wr 1343/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-02-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis
Marta Pawłowska /sprawozdawca/
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6121 Klasyfikacja gruntów
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
*Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 36 i art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na przewlekłość Starosty Średzkiego w przedmiocie prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów I. stwierdza, że Starosta Średzki dopuścił się przewlekłości; II. stwierdza, że przewlekłość Starosty Średzkiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Starostę Średzkiego do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1000 zł (słownie: tysiąc złotych); V. zasądza od Starosty Średzkiego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. J. (dalej jako skarżący, strona skarżąca) – skargą z dnia 30 sierpnia 2022 r. wniósł o stwierdzenie przewlekłego działania Starosty Średzkiego w przedmiocie prowadzenia aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów działki ewidencyjnej nr [...], obręb L., Gmina M.
W skardze zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8 i 12 w związku z art. 35 i 36 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania a tym samym nierozpoznanie sprawy bez zbędnej zwłoki z winy organu. Jednocześnie wnioskował o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, a przewlekłość ta miała rażący charakter 2/ wymierzenie organowi grzywny, 3/ zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że wniosek o przeprowadzenie gleboznawczej klasyfikacji gruntów do Starosty złożył w dniu 6 lipca 2021 r. Pierwsze pismo od organu otrzymał w dniu 9 grudnia 2021 r, pismo to zawierało informacje o wysokości opłaty i wyborze klasyfikatora. Pismem z dnia 24 stycznia 2022 r. klasyfikator zawiadomił skarżącego o terminie wykonania czynności kwalifikacyjnych. Z powodu złych warunków pogodowych, uniemożliwiających przeprowadzenie czynności, termin ten został zmieniony, o czym klasyfikator poinformował skarżącego pismem z dnia 24 lutego 2022 r. Czynności te przeprowadzone zostały w dniu 23 marca 2022 r. Operat techniczny przekazany został do wiadomości strony w dniu 4 kwietnia 2022 r. Operat ten został pozytywnie zweryfikowany prze geodetę Starostwa w pełnym zakresie. Pomimo, że wedle skarżącego już w tym momencie organ dysponował wszelką dokumentacją niezbędną do załatwienia sprawy, Starostwo w dniu 9 maja 2022 r. zwróciło się do Zarządu Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego o informacje dotyczące działek przyległych do działki objętej badaniem. W piśmie z dnia poinformował gleboznawcę, że w związku z zaniżeniem klasy gleby, wymagane jest ustosunkowanie się przez niego do dokumentacji uzyskanej z Zarządu Geodezji dotyczącej działek przyległych. Nadto, pismem z dnia 13 czerwca 2022 r. o badaniu kontrolnym poinformowano stronę. W dniu 12 lipca 2022 r. Starostwo zleciło kolejnemu gleboznawcy zweryfikowanie poprzednio wykonanej opinii. Opinię tę Starostwo1 sierpnia 2022 r. otrzymało w dniu. Wynikało z niej, że zasadne jest wykonanie kolejnych badań. Do opinii tej ustosunkował się biegły gleboznawca dokonujący klasyfikacji gruntów. Starosta o opisanych faktach poinformował skarżącego, przedłużając jednocześnie termin zakończenia postępowania do dnia 30 sierpnia 2022 r.
W dniu 26 sierpnia 2022 r. skarżący wywiódł ponaglenie do organu wyższego stopnia.
W odpowiedzi na skargę Starosta Średzki wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że w dniu 14 września 2022 r wydane zostało postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w sprawie złożonego ponaglenia. Ponaglenie zostało uznane za uzasadnione, a jednocześnie – uwzględniając stanowisko Starosty – wyznaczono mu termin dwumiesięczny na załatwienie sprawy. Starosta podniósł, że sprawa jest skomplikowana i wymaga podjęcia szeregu czynności. Nadto organ zwrócił uwagę, że wniosek o wszczęcie postępowania wpłynął do organu w dniu 23 lipca 2022 r., a nie 6 lipca 2022 r jak podnosi w skardze strona. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że żadne z podejmowanych czynności nie były pozorne.
W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2022 r. skarżący podniósł, że postępowanie nadal nie zostało zakończone pomimo upływu terminu wskazanego w postanowieniu Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Do pisma załączono również pismo Starosty Średzkiego skierowane do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z prośbą o wydłużenie wyznaczonego terminu załatwienia sprawy, z uwagi na "nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, wymagające dłuższego postępowania, nieznane w momencie wyznaczania terminu".
Pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. skarżący poinformował, że sprawa nadal nie została załatwiona, a organ nadzoru wydłużył wyznaczony termin do dnia 16 grudnia 2022 r.
Pismem dnia 18 stycznia 2023 r. skarżący poinformował, że sprawa nadal nie jest załatwiona, a organ otrzymał pozytywne stanowisko Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego co do kolejnego, trzeciego już wniosku o przedłużenie wyznaczonego terminu postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, dotyczy przewlekłości Starosty w prowadzeniu postępowania dotyczącego ustalenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Poprzedzona została ponagleniem przekazanym do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, które uznane zostało za uzasadnione. Tym samym spełniony został warunek formalny wniesienia skargi wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a.
Przystępując do rozpoznania skargi zaznaczyć należy, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W aktualnym stanie prawnym przewlekłość - podobnie jak bezczynność - zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 k.p.a. Przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Jak przyjęto w orzecznictwie przewlekłość to nie tylko długotrwała bezczynność lecz również sytuacja, w której organ przykładowo mnoży czynności w celu wyjaśnienia sprawy ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (tak NSA w wyroku z dnia 16 lipca 2020r. I GSK 631/20, CBOSA). Co jednak istotne, w obu przypadkach (bezczynności i przewlekłości) skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje i nie jest załatwiona w formie prawem określonej.
W orzecznictwie wypracowano stanowisko, że przewlekle prowadzi postępowanie organ, który działa w sposób nieefektywny podejmując czynności pozorne, powodujące, że formalnie nie jest bezczynny, ale takie, które wykraczają ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Oznacza to również opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Stąd przewlekłość ma miejsce wówczas, gdy organowi można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w przewidzianym prawem terminie (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 26/21 i wyrok WSA w Opolu z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/Op 21/19; i powołane tam orzecznictwo NSA). Według ujęcia doktrynalnego przewlekłość może przybierać trojaką postać: statyczną, dynamiczną oraz mieszaną (P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, s. 73). Przewlekłość statyczna uznawana jest za synonim bezczynności – wyraża się ona zanikiem jakichkolwiek działań podejmowanych przez organ administracyjny po wszczęciu postępowania. Także w orzecznictwie przyjęto, że instytucja procesowa "bezczynności organu" jest kwalifikowaną formą przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 269/17). Z kolei, przewlekłość dynamiczna przyjmuje formę nadczynności organu – w trakcie postępowania podejmowane są z dużym natężeniem czynności procesowe, które jednak nie przybliżają tej procedury do zakończenia. Sprowadza się ona więc do podejmowania czynności zbędnych. Natomiast postać mieszana przewlekłości przejawia się zmieniającym się natężeniem czynności podejmowanych przez organ administracji publicznej. W tym wypadku bezczynność organu przeplata się z jego nadaktywnością i wykonywaniem czynności zbędnych (P. Dobosz, op. cit., s. 73 – 75,).
Oceniając działanie organów administracji w tym kontekście uwzględnić trzeba, że zobowiązane są one do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania nakazującej im wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Dotyczy to również przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd, po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdził, że Starosta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedstawionym wcześniej rozumieniu.
W realiach niniejszej sprawy, wniosek o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w niniejszej sprawie złożony został w siedzibie organu w dniu 23 lipca 2021 r. We wniosku strony wskazały sugerowanego gleboznawcę do przeprowadzenia operatu. Pismem z dnia 4 sierpnia 2021 r., wysłanym do stron w dniu 5 sierpnia 2021 r. wskazał, że sam wyznaczy gleboznawcę. W dniu 19 sierpnia 2021 r. przeprowadził zaś organ oględziny działki, która miała podlegać klasyfikacji. Podjęcie przez organ pierwszych czynności w sprawie po trzech tygodniach od wpływu wniosku, w świetle regulacji kodeksowych nakazujących dążenie do załatwienia sprawy w terminie 30 dni, już należy ocenić jako naganne. Skoro dopiero po upływie ponad trzech tygodni organ przeprowadził podstawową czynność, czyli oględziny nieruchomości, to musiał już wówczas wiedzieć, że nie ukończy postępowania w ustawowym terminie. Co więcej, o informacjach pozyskanych w czasie tych oględziny, organ powiadomił strony pismem z dnia 29 września 2021 r. Zatem przez pierwsze dwa miesiące postępowania organ nie zrobił zasadniczo nic, albowiem do wyboru klasyfikatora przystąpił dopiero w listopadzie 2021 r., zatem cztery miesiące po wpływie wniosku. Już ten sam tylko okres początkowy postępowania należy ocenić jako prowadzony przewlekle, gdzie przewlekłości ta miała rażący charakter. Przy czym należy stanowczo podkreślić, że okoliczność, że wniosek złożony został przez współwłaścicieli, a organ początkowo nie doręczał skarżącemu korespondencji z powodu wskazania przez niego nieprawidłowego adresu, nie miał żadnego wpływu na oceniany stan przewlekłości, albowiem na skutek wniosku organ winien był przystąpić do wyboru klasyfikatora znacznie wcześniej, najpóźniej zaraz po piśmie z dnia 5 sierpnia 2021 r., którym poinformował wnioskodawców, że sam zadecyduje o wyborze klasyfikatora.
W dniu 15 grudnia 2021 r. wybrany klasyfikator oświadczył o braku przeszkód do wykonania badań., natomiast organ wystosował do niego oficjalne zlecenie dopiero w dniu 13 stycznia 2022 r., a zatem znowu, po upływie miesiąca niczym nieuzasadnionej zwłoki w podejmowaniu tej czynności.
Jak słusznie podniesiono w skardze, samo wykonanie badań oraz sporządzanie protokołów zgodności operatu, przeprowadzone było sprawnie, natomiast gdy dalsze czynności podejmowany miały być przez organ ewidencji gruntów, dochodziło do kolejnych okresów bezzasadnej zwłoki.
Pozytywny protokół weryfikacji złożony został 28 kwietnia 2022 r., wkrótce potem organ - pomimo wykonania klasyfikacji przez wybranego przez siebie gleboznawcę, pozytywnej weryfikacji przez swojego pracownika – powziął wątpliwości co do uzyskanych danych. Sąd zaznacza, że nie formułuje w tym względzie żadnych zarzutów w odniesieniu do organów, nie bada i nie ocenia zasadności podejmowanych rozstrzygnięć, albowiem pozostaje poza granicami sprawy, której przedmiotem jest przewlekłe prowadzenie postępowania, jednak nie sposób zauważyć, że skoro wątpliwości organ powziął w kwietniu/maju 2022 r. i w lipcu 2022 r. wyznaczył kolejnego gleboznawcę do weryfikacji pierwszego operatu, to wysoce negatywnie należy ocenić organizowane postępowania w taki sposób, aby ta weryfikacja nie była ukończone przez kolejne pół roku. W tym kontekście Sąd negatywnie ocenia również koleje pisma kierowane do organu nadzoru w sprawie przedłużenia postępowania. Po pierwsze pisma te wcale nie wskazują konkretnego powodu dla jakich nie udało się ukończyć postepowania, wskazują jednie ogólnie "nowe fakty lub dowody", a po drugie takie postępowanie organów powoduje, że wszystkie uregulowania ustawowe, mające chronić strony postępwoania przed nadmiernym jego przeciąganiem, stają się w istocie fikcją. Takie postępowanie nie może zasługiwać na aprobatę.
W tej sytuacji uznać trzeba, że Starosta nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, a jego działania były opieszałe i nieskuteczne.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zgodnie, że kwestia długości czasu prowadzenia postępowania stanowi jedną z podstawowych okoliczności oceny, czy w danej sprawie postępowanie było przewlekle prowadzone (wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2822/17, opub. w LEX nr 2426853; wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3000/17, opub. w LEX nr 2426192). W niniejszej sprawie do chwili wniesienia skargi na przewlekłość postępowanie toczyło się przez ponad 14 miesięcy. Już tylko ta okoliczność wskazuje na przewlekłość postępowania.
W ocenie Sądu stwierdzona przewlekłość postępowania ma charakter rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Chodzi o sytuację w której bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (tak też np. NSA w wyroku z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1842/17, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniają ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania.
Organ odwoławczy prowadził postępowanie przez ponad 14 miesięcy (licząc do dnia wniesienia skargi), a z kolejnych pism procesowych wynika, że nawet do dnia wydania w sprawie, nie zostało ono zakończone.
Zachowanie organu nie może być zatem akceptowane. Nie można pominąć, że podważa ono nie tylko wskazane wcześniej regulacje procesowe ale również zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników dla władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. Stąd też, biorąc pod uwagę czas trwania postępowania w niniejszej sprawie, lekceważenie uzasadnionego ponaglenia i wyznaczenia terminu na zakończenie postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu (nierozpoznanie sprawy przez tak długi okres wynikające wyłącznie z winy organu) i postawę stron, które nie przyczyniły się do zaistniałej zwłoki, Sąd uznał, że naruszenie prawa jakie wystąpiło w niniejszej sprawie miało charakter kwalifikowany.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w przewlekłości w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, uznając, że termin ten będzie wystarczający dla zakończenia postępowania, biorąc pod uwagę czas jego trwania i zaawansowanie.
W ocenie Sądu stwierdzona przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażące naruszenie prawa jest bowiem kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17 maja 2019 r., I OSK 2171/17, publ. - CBOSA). Braki kadrowe nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczność ta wiąże się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 25 lipca 2019 r., II OSK 1233/19, publ. - CBOSA).
Uwzględniając powyższe kryteria stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku.
W konsekwencji tej oceny, korzystając z uprawnienia przyznanego art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 1000 zł (pkt IV sentencji wyroku). Zgodnie z powyższą regulacją, w przypadku o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W świetle przywołanego przepisu grzywna stanowi jeden z dwóch środków (obok sumy pieniężnej) o charakterze finansowym który może być orzeczony w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jednak decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie), należy wyłącznie do sądu (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017r., sygn. akt I OSK 1314/16 i z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16 - CBOSA). Tym samym nałożenie na organ grzywny na podstawie 149 § 2 p.p.s.a. - podobnie jak i zasądzenie sumy pieniężnej od organu - jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyroki NSA: z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1695/16 i z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17 - CBOSA).
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że środki te mają na celu oddziaływać na organ mobilizująco w sytuacji gdy pozostaje w stanie przewlekłości, ale także represyjnie – z uwagi na stwierdzony stan bezczynności czy przewlekłości – i prewencyjnie w celu wzmocnienia gwarancji terminowego załatwiana spraw (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt II GSK 988/20). Wymierzenie grzywny pełni funkcję represyjno-prewencyjną, to jest ma dyscyplinować organ w procedowaniu. Natomiast suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego – ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika także, że ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie odwołania, czy też zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się przewlekłości.
Odnosząc powyższe do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że zasadnym było zastosowania środka w postaci przyznania sumy pieniężnej w wysokości określonej w pkt IV sentencji wyroku. W ocenie Sądu zastosowany środek winien zdyscyplinować organ w działaniu, tym bardziej, że strona skarżąca w treści skargi wniosła o zasądzenie sumy pieniężnej. W tych okolicznościach, Sąd uznał, że grzywna będzie skutecznym środkiem prowadzącym do zmobilizowania organu do jak najszybszego i efektywnego prowadzenia postępowań w przyszłości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I –IV sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).