II SAB/WR 108/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-06-15
NSAbudowlaneŚredniawsa
przewlekłość postępowaniabezczynność organuWojewodazażaleniewznowienie postępowaniapozwolenie na budowęKodeks postępowania administracyjnegoprawo administracyjnesądownictwo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w sprawie rozpatrzenia zażalenia, zasądzając od organu kwoty pieniężne na rzecz skarżących.

Skarżący zarzucili Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynność i przewlekłość w rozpoznaniu zażalenia na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania budowlanego. Sąd administracyjny uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając bezczynność i przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, przyznał skarżącym zadośćuczynienie pieniężne oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargi kilkunastu podmiotów na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie odmawiające wznowienia postępowania budowlanego. Skarżący wskazywali na ponadroczny brak rozstrzygnięcia w ich sprawie, mimo złożenia zażalenia. Sąd uznał, że Wojewoda dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że opóźnienia organu nie usprawiedliwiają problemy kadrowe ani okresowe wstrzymanie terminów związane z pandemią COVID-19, zwłaszcza że znacząca część opóźnienia nastąpiła przed i po tych okresach. W związku z tym, sąd stwierdził bezczynność i przewlekłość, umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, przyznał skarżącym sumy pieniężne jako zadośćuczynienie za niedogodności i naruszenie zasady zaufania, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że Wojewoda nie rozpoznał zażalenia w ustawowym terminie, a działania podjęte po wniesieniu skargi były spóźnione i niewystarczające. Opóźnienia nie usprawiedliwiały problemy kadrowe ani okresowe wstrzymanie terminów związane z pandemią.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (20)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądowej obejmujący skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie bezczynności i przewlekłości postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez bezczynność lub przewlekłość.

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznanie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego.

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania w przypadku wydania aktu lub dokonania czynności przez organ.

Pomocnicze

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości i prostoty postępowania.

k.p.a. art. 35 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Terminy załatwiania spraw.

k.p.a. art. 35 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin miesięczny lub dwumiesięczny na załatwienie sprawy.

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy w terminie.

k.p.a. art. 37 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja bezczynności i przewlekłości postępowania.

k.p.a. art. 37 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot nadpłaconego wpisu.

Dz.U. 2021 poz 735 art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2021 poz 735 art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2021 poz 735 art. 36

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2021 poz 735 art. 37

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dz. U. poz. 1842, ze zm. art. 15zzzzzn¹ § ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Wstrzymanie terminów załatwienia postępowań.

Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wojewoda dopuścił się bezczynności i przewlekłości w rozpoznaniu zażalenia. Opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy było rażącym naruszeniem prawa. Organ nie podjął wystarczających działań w celu załatwienia sprawy w terminie.

Odrzucone argumenty

Argumenty Wojewody o potrzebie prawidłowego rozpatrzenia sprawy, zasadach praworządności i prawdy obiektywnej. Argumenty Wojewody o problemach kadrowych. Argumenty Wojewody o wstrzymaniu terminów związanych z pandemią COVID-19.

Godne uwagi sformułowania

kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem sądowej kontroli – w odniesieniu do tego typu skarg – nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność i przewlekłość organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego rozpatrzył wniosek strony czy też nie Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności "Przewlekłość postępowania" została natomiast zdefiniowana przez ustawodawcę w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) Wojewoda powyższy dokument otrzymał 10.01.2022 r. Następnie wydanym w dniu 18.01.2022 r. postanowieniem uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie Sądu, kwota ta uwzględnia nie do końca kompensacyjną rolę takiego świadczenia (istotna jest tu jej rola oddziałująca dyscyplinująco na organ administracji), a także sytuację skarżących, w przypadku których niewątpliwie można mówić o naruszeniu zasady zaufania do organów administracji oraz aparatu Państwa.

Skład orzekający

Gabriel Węgrzyn

przewodniczący

Olga Białek

członek

Wojciech Śnieżyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście opóźnień spowodowanych przez organy administracji oraz oceny rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i procedury administracyjnej. Ocena rażącego naruszenia prawa jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje typowy problem przewlekłości postępowań administracyjnych i skuteczność skarg na bezczynność organów. Jest to istotne dla prawników procesowych i obywateli zmagających się z opieszałością urzędów.

Rok czekania na decyzję? Sąd ukarał Wojewodę za bezczynność w sprawie budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wr 108/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-06-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Olga Białek
Wojciech Śnieżyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
II OSK 2494/22 - Wyrok NSA z 2023-03-23
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Stwierdzono bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12, art. 35, art. 36, art. 37
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2022 r. w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym spraw ze skarg: M. C., Ł. G., H. P., G. B. i R. B., J. D. i M. D., B. D. i K. D., T. G. i A. S. – G., D. H. i P. H., M. K. i A. K. – K., K. S. i M. S., J. S. i M. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu lub dokonania czynności; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego sumę pieniężną na rzecz: - M. C. - 500 zł (pięćset złotych), - Ł. G. i H. P. - 500 zł (pięćset złotych), - G. B. i R. B. - 500 zł (pięćset złotych), - J. D. i M. D. - 500 zł (pięćset złotych), - B. D. i K. D. - 500 zł (pięćset złotych), - T. G. i A. S. – G. - 500 zł (pięćset złotych), - D. H. i P. H. - 500 zł (pięćset złotych), - M. K. i A. K. – K. - 500 zł (pięćset złotych), - K. S. i M. S. - 500 zł (pięćset złotych), - J. S. i M. S. - 500 zł (pięćset złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz: - M. C. - 317 zł (trzysta siedemnaście złotych), - Ł. G. i H. P. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - G. B. i R. B. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - J. D. i M. D. – 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - B. D. i K. D. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - T. G. i A. S. – G. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - D. H. i P. H. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - M. K. i A. K. – K. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - K. S. i M. S. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote), - J. S. i M. S. - 334 zł (trzysta trzydzieści cztery złote).
Uzasadnienie
W dniu 02.12.2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odrębne skargi na bezczynność i przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia wnieśli: G. B. (sygn. akt II SAB/Wr 108/22), R. B. (sygn. akt II SAB/Wr 109/22), M. C. (sygn. akt II SAB/Wr 110/22), J. D. (sygn. akt II SAB/Wr 111/22), M. D. (sygn. akt II SAB/Wr 112/22), B. D. (sygn. akt II SAB/Wr 113/22), K. D. (sygn. akt II SAB/Wr 114/22), T. G. (sygn. akt II SAB/Wr 115/22), Ł. G. (sygn. akt II SAB/Wr 116/22), D. H. (sygn. akt II SAB/Wr 117/22), P. H. (sygn. akt II SAB/Wr 118/22), A. K. – K. (sygn. akt II SAB/Wr 119/22), M. K. (sygn. akt II SAB/Wr 120/22), H. P. (sygn. akt II SAB/Wr 121/22), K. S. (sygn. akt II SAB/Wr 122/22), M. S. (sygn. akt II SAB/Wr 123/22), J. S. (sygn. akt II SAB/Wr 124/22), M. S. (sygn. akt II SAB/Wr 125/22), A. S. – G. (sygn. akt II SAB/Wr 126/22).
Postanowieniem z 15.06.2022 r. wszystkie te skargi zostały na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd postanowił, że sprawa z tych skarg będzie prowadzona pod sygn. akt II SAB/Wr 108/22.
W jednobrzmiących skargach, reprezentujący skarżących profesjonalny pełnomocnik zarzucił Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynność i przewlekłość w rozpoznaniu zażalenia skarżących z 20.10.2020 r. na wydane przez Starostę Średzkiego postanowienie z 18.09.2020 r., którym odmówiono wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 20.12.2019 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej wraz z drogą wewnętrzną i infrastrukturą techniczną, na działce nr [...], obręb [...], gmina [...]. W związku z opieszałym prowadzeniem postępowania zażaleniowego autor skarg zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 4 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy, naruszenie zasady zaufania do organu administracji publicznej oraz naruszenie zasady szybkości postępowania.
Mając powyższe zarzuty na względzie w skardze zażądano: kontroli przewlekłości i bezczynności, zobowiązania organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni, przyznania każdemu ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W każdej ze złożonych skarg powołano się na przysługujące skarżącym prawo własności konkretnej nieruchomości położnej w obrębie [...], gmina [...], przy ul. [...]. Wyjaśniono, że związku z zalewaniem tych nieruchomości, którego powodem jest prowadzona w bezpośrednim sąsiedztwie budowa, wystąpili w dniu 20.12.200 r. do Starosty Średzkiego z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego opisaną na wstępie decyzją z 20.12.2019 r. Postanowieniem z 18.09.2020 r. Starosta odmówił wznowienia postępowania, w związku z czym skarżący złożyli w dniu 12.10.2020 r. zażalenie do Wojewody Dolnośląskiego. Zgodnie z otrzymaną od organu I instancji informują, zostało ono przekazane Wojewodzie w dniu 06.11.2020 r. Dalej zauważono, że pomimo upływu ponad roku od przekazania akt Wojewodzie, skarżący nadal nie otrzymali rozstrzygnięcia w sprawie ani jakiejkolwiek szczegółowej informacji o stanie jej rozpoznania. Pracownicy organu udzielili pełnomocnikowi jedynie lakonicznych informacji, zgodnie z którymi postępowanie miało zakończyć się 28.02.2021 r., a następnie dopiero w lipcu 2021 r. Wyjaśnili przy tym, że w sprawie nie zapadło rozstrzygnięcie w związku z brakami kadrowymi. W zaistniałej sytuacji skarżący złożyli w dniu 29.10.2021 r. ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Do dnia sporządzenia niniejszej skargi skarżący nie zostali poinformowani o przekazaniu ponaglenia do organu wyższej instancji, jak również wciąż nie podjęto żadnych czynności w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem skarżących sposób postępowania organu II instancji w sprawie zainicjowanej zażaleniem z 12.10.2020 r. jest nie do zaakceptowania. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której organ administracji nie podejmuje czynności w sprawie przez tak długi okres, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że organ mimo otrzymania ponaglenia kompletnie ignoruje nałożoną na niego (w art. 36 k.p.a.) powinność i nie zawiadamia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podaje przyczyn tego stanu rzeczy i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Uzasadniając żądanie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez Wojewodę pełnomocnik skarżących wskazał, że o takiej kwalifikacji prawnej świadczy przede wszystkim czasu między złożeniem zażalenia z 12.10.2020 r. a złożeniem niniejszej skargi. Postępowanie administracyjne ciągnące się przez tak długi czas, wobec braku obiektywnych powodów dla takich opóźnień, jest porównywalne z lekceważeniem zażalenia. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że każdy ze skarżących musi się mierzyć obecnie z problemem, który wymaga szybkiego działania. Inwestycja wpływająca negatywnie na ich nieruchomości jest bowiem w dalszym ciągu prowadzona i naraża skarżących na dalej idącą szkodę. Skarżący obawiają się przy tym kolejnych zalań. W przekonaniu skarżących, bezczynność/przewlekłość Wojewody - w przypadku korzystnej dla nich decyzji administracyjnej wznawiającej postępowanie zakończone udzielonym pozwoleniem na budowę, doprowadzi do sytuacji, w której pomimo pozytywnej decyzji w sprawie, nie będzie już możliwe prawne i techniczne odwrócenie skutków w zasadzie zakończonej budowy. W odniesieniu do wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej wskazano, że jej przyznanie każdemu ze skarżących w kwocie po 5.000 zł, będzie stanowić rodzaj swoistego zadośćuczynienia za wszelkie niedogodności wynikłe z opóźnienia organu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postanowieniem z 17.01.2022 r. zakończył postępowanie zainicjowane zażaleniem skarżących z 12.10.2020 r. Mocą wskazanego postanowienia uchylił w całości zakwestionowane postanowienie Starosty i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda podał, że na taki termin załatwienia sprawy wpłynęła potrzeba rozpatrzenia odwołania w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej, stanowiących naczelne zasady postępowania administracyjnego, jak również liczba spraw załatwianych przez tutejszy organ. Wojewoda powołał się również na braki kadrowe, które negatywnie wpływają na terminowe funkcjonowanie w przedmiocie dochowania ustawowych terminów. Wyjaśnił, że obecnie Oddział Orzecznictwa Wydziału Infrastruktury, odpowiedzialny za prowadzenie spraw z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej, składa się tylko z 65% przewidzianej obsady kadrowej.
Ponadto Wojewoda wskazał, że kolejnymi zawiadomieniami, wydawanymi na podstawie art. 15zzzzzn¹ ust. 1 ustawy z 02.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), w okresie grudzień 2020 r. - czerwiec 2021 r. wstrzymywano terminy załatwienia postępowań odwoławczych oraz nadzwyczajnych prowadzonych przez Wojewodę Dolnośląskiego – Oddział Orzecznictwa Wydziału Infrastruktury Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego na podstawie przepisów ustawy z 07.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.): - z dniem 17.12.2020 r., na okres 30 dni (zawiadomienie Wojewody Dolnośląskiego z 17.12.2020 r.), z dniem 21.01.2021 r., na okres 30 dni (zawiadomienie Wojewody Dolnośląskiego z 21.01.2021 r.), z dniem 23.03.2021 r., na okres 30 dni (zawiadomienie Wojewody Dolnośląskiego z 23.03.2021 r.), z dniem 27.04.2021 r. na okres 15 dni (zawiadomienie Wojewody Dolnośląskiego z 27.04.2021 r.) z dniem 14.05.2021 r. na okres 15 dni (zawiadomienie Wojewody Dolnośląskiego z 14.05.2021 r.) oraz z 07.06.2021 r. na okres 15 dni (zawiadomienie Wojewody Dolnośląskiego z 07.06.2021 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej przywoływana jako: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym przedmiotem sądowej kontroli – w odniesieniu do tego typu skarg – nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga ta stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. Podkreślić w tym miejscu należy, że w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność i przewlekłość organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego rozpatrzył wniosek strony czy też nie. Sposób załatwienia tego wniosku, a zatem jego uwzględnienie, bądź odmowa uwzględnienia, nie jest natomiast przedmiotem oceny sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność. W tym przypadku chodzi bowiem o formalną kontrolę, czy w terminie określonym ustawą organ wydał akt lub podjął czynność, zasadniczo bez badania materialnoprawnych aspektów tych aktów lub/i czynności.
Przedmiotem kontroli sądowej jest bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody w sprawie rozpoznania zażalenia skarżących z 28.07.2020 r. na postanowienie organu pierwszej instancji z 18.09.2020 r. Równocześnie podkreślenia wymaga, że skarżący przed wniesieniem skarg, wyczerpali przysługujący im środek zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. wnieśli ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.
Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.
"Przewlekłość postępowania" została natomiast zdefiniowana przez ustawodawcę w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Zgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania, wyrażoną w art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy art. 35, które stanowią doprecyzowanie tej zasady, wyraźnie określając terminy, w jakich sprawa powinna być załatwiona – sprawy, które nie wymagają zebrania materiału dowodowego, mają zostać rozpoznane niezwłocznie (§ 2), w sprawach, w których konieczne jest zgromadzenie dowodów, rozstrzygnięcie powinno zapaść w ciągu miesiąca, a w sprawie szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy wystąpiły okresy opieszałości, które kwalifikować należy zarówno jako przewlekłe prowadzenie postępowania jak i bezczynność. W realiach sprawy okolicznością bezsporną pozostaje, że zastosowanie miał termin, o którym mowa art. 35 § 3 k.p.a. in fine, a więc termin miesiąca na rozpoznanie złożonego zażalenia. Niewątpliwie w dacie przekazania do Wojewody zażalenia wraz z aktami sprawy, co miało miejsce 25.11.2020 r., organ ten powinien niezwłocznie podjąć czynności procesowe zmierzające do rozpoznania zażalenia. Wojewoda takich działań nie podjął. Dopiero po wpłynięciu w dniu 06.12.2021 r. niniejszych skargi, Wojewoda wystąpił w dniu 13.12.2021 r. do organu I instancji o uzupełnienie materiału aktowego przez przekazanie oryginału zwrotnego potwierdzenie odbioru przez pełnomocnika skarżących zaskarżonego postanowienia. Wojewoda powyższy dokument otrzymał 10.01.2022 r. Następnie wydanym w dniu 18.01.2022 r. postanowieniem uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt I sentencji wyroku).
Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, Sąd uznał, że bezczynność i przewlekłość organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). W ustalonych okolicznościach sprawy nie usprawiedliwia w żadnym stopniu nagannej postawy organu odwoławczego deklarowana w odpowiedzi na skargę potrzeba rozpatrzenia zażalenia w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasady praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej. Również nie stanowią takiego usprawiedliwienia problemy kadrowe, a także podyktowany zagrożeniem epidemiologicznym stan wstrzymania biegu terminów załatwienia spraw w postępowaniu odwoławczym. Przyjdzie w tym stwierdzić, że powołany w odpowiedzi na skargę stan wstrzymania terminów załatwienia postępowań odwoławczych dotyczył – z pewnymi przerwami – jedynie okresu od 17.12.2020 r. do 22.06.2021 r. W przypadku rozpoznawanej sprawy zażalenie do organu odwoławczego wraz z aktami sprawy (poza zwrotnym potwierdzeniem odbioru zaskarżonego postanowienia), wpłynęło do organu już w dniu 25.11.2020 r., a więc na trzy tygodnie przed wstrzymaniem biegu terminów rozpatrywania odwołań. Dalej przyjdzie wskazać, że stan wstrzymania terminów załatwienia postępowań odwoławczych ustał w dniu 22.06.2021 r. Po tej dacie upłynęło kolejnych kilka miesięcy, w których organ odwoławczy był zobligowany przepisami k.p.a. do załatwienia sprawy. Wojewoda w tym okresie nie tylko nie zakończył postępowania ale ograniczył się wyłącznie do wystąpienia pismem z 13.12.2021 r. do organu I instancji o przekazanie oryginału zwrotnego potwierdzenia doręczenia zaskarżonego postanowienia pełnomocnikowi skarżących. Mając powyższe na uwadze Sąd podkreśla, że organ odwoławczy bez uzasadnionych przyczyn i w sposób całkowicie niezrozumiały nie zakończył postępowania w kodeksowym terminie, ani też nie dopełnił aktów staranności wymaganych art. 36 § 1 i § 2 k.p.a., co należy kwalifikować jako bezczynność i przewlekłość o charakterze kwalifikowanym (pkt II sentencji wyroku).
Wobec wydania postanowienia rozpoznającego złożone w niniejszej sprawie zażalenie, Sąd umorzył w tym zakresie postępowanie, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
Na wniosek skarżących, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał każdemu ze skarżących sumę pieniężną w kwocie po 500 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta uwzględnia nie do końca kompensacyjną rolę takiego świadczenia (istotna jest tu jej rola oddziałująca dyscyplinująco na organ administracji), a także sytuację skarżących, w przypadku których niewątpliwie można mówić o naruszeniu zasady zaufania do organów administracji oraz aparatu Państwa. Nadto, istotny w tym względzie był też czas trwania postępowania. Sąd tym samym nie przyznał skarżącym kwoty żądanej w skardze, uznając ją za wygórowaną. Strona może w tym zakresie dochodzić odszkodowania od organu na zasadach ogólnych. Ponadto, w przypadku tych skarżących, którzy wykazując interes prawnych w złożeniu skargi, powołali się na własność tej samej nieruchomości, Sąd przyznał w każdym takim przypadku jedną sumę pieniężną w kwocie 500 zł.
O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 200 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, rozstrzygnięto zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. Przyczyną miarkowania kosztów zastępstwa procesowego był fakt, że treść każdej ze skarg jest zbieżna. W przekonaniu Sądu tak zasądzone wynagrodzenie pokrywa całościowe nakłady pracy i koszty pełnomocnika poniesione w związku z reprezentacją skarżących.
Na podstawie odrębnego zarządzenia zwrócony zostanie nadpłacony wpis w tych przypadkach, w których skarżący wnieśli odrębne skargi z powoływaniem się na własność tej samej nieruchomości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI