II SAB/Wa 834/21

II SAB/Wa 834/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 1764
art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] maja 2021 r. oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2021 r. do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] wpłynęło pismo od M. M. datowane na dzień "[...] maja 2020 r." W piśmie tym M. M. poinformował, że w dniu [...] grudnia 2020 r. wysłał wniosek o udzielenie informacji publicznej, którego kopię dołączył poniżej w treści pisma z dnia "[...] maja 2020 r.", i do dnia 21 maja 2021 r. nie otrzymał na ten wniosek żadnej odpowiedzi, co, jego zdaniem, może oznaczać naruszenie przepisów administracji publicznej w zakresie przewlekłości i zwłoki w udzieleniu odpowiedzi.
W dalszej części pisma z "[...] maja 2020 r." M. M. wniósł o szczegółowe wyjaśnienia oraz o przesłanie żądanej informacji w terminie 30 dni, jeśli nie miałoby dojść do złamania prawa przez organ administracji publicznej. Wnioskodawca pokreślił, że za udzieleniem szczegółowej odpowiedzi na złożony wniosek przemawia ważny interes publiczny oraz ważny interes społeczny w związku z interwencją społeczną w tej sprawie. Jednocześnie M. M. wniósł, aby w przypadku decyzji odmownej było ona wydana w ramach decyzji administracyjnej.
Jak wyjaśnił Prezes ZUS, w związku z ww. pismem M. M. z dnia "[...] maja 2020 r.", odnośnie informacji o wysłaniu przez niego w dniu [...] grudnia 2020 r. wniosku o udzielnie informacji publicznej, komórka właściwa ds. informacji publicznej, tj. Wieloosobowe Stanowisko ds. Informacji Publicznej w Departamencie Legislacyjno-Prawnym w Centrali ZUS, przeprowadziła postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy i kiedy do Oddziału ZUS w [...] wpłynął wniosek, o którym pisze M. M. w piśmie z dnia "[...] maja 2020 r.". Zgodnie z ww. ustaleniami w okresie od [...] grudnia 2020 r. do [...] lutego 2021 r. do Oddziału ZUS w [...] nie wpłynął wspomniany wniosek o udzielenie informacji publicznej z [...] grudnia 2020 r. od M. M.
Organ podkreślił, że w wyniku sprawdzenia aplikacji umożliwiających wpływ korespondencji oraz aplikacji rejestrujących wpływ korespondencji został odnotowany wpływ innych spraw do ZUS od M. M., które jednak nie były związane z wnioskiem o udzielnie mu informacji publicznej. M. M. nie podał w swoim piśmie z dnia "[...] maja 2020 r." numeru nadawczego operatora pocztowego, u którego został nadany wniosek z dnia [...] grudnia 2020 r., jak również nie załączył żadnego dokumentu potwierdzającego nadanie pisma zawierającego taki wniosek, w tym również kopii takiego wniosku zawierającego pieczęć potwierdzającą jego złożenie w jednostce organizacyjnej ZUS.
W związku z powyższym w zaskarżonym piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r. (znak: [...]) Skarżący został wyczerpująco poinformowany o wyżej wymienionych przyczynach braku odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej, który jak twierdzi, został przez niego wysłany w dniu [...] grudnia 2020 r. Tym samym organ udzielił odpowiedzi na wniosek o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, jednocześnie Skarżący został w ww. piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. poinformowany, że ZUS podejmie dalsze działania, w celu wyjaśnienia powodów niezałatwienia do dnia 21 maja 2021 r. jego wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. po przedstawieniu dowodu nadania u operatora pocztowego pisma zawierającego ww. wniosek z dnia [...] grudnia 2020 r., co umożliwi ewentualne wyjaśnienia w ramach postępowania reklamacyjnego z operatorem pocztowym, dotyczące faktu i daty doręczenia ww. pisma, a jeżeli pismo, zawierające ww. wniosek z dnia [...] grudnia 2020 r., zostało złożone w placówce ZUS - po przedstawieniu kopii tego pisma zawierającej potwierdzenie daty jego złożenia, co miało ułatwić ewentualne dalsze wyjaśnianie powyższej sprawy.
Skarżący do dnia przekazania odpowiedzi na skargę do Sądu nie przedłożył stosownych dokumentów potwierdzających fakt wysłania bądź złożenia przez niego w dniu [...] grudnia 2020 r. wniosku o udzielenie informacji publicznej, jak stwierdził organ.
W ocenie Prezesa ZUS, ponieważ treść wniosku, jaki Skarżący miał wysłać w dniu [...] grudnia 2020 r. została zawarta w treści pisma z dnia "[...] maja 2020 r." organ zobowiązany był do załatwienia ww. wniosku na zasadach i w terminie wskazanym w przepisach u.d.i.p. Żądanie M. M. zawarte w ww. wniosku dołączonym do treści pisma z dnia "[...] maja 2020 r." dotyczyło udostępnienia, nie później niż w terminie 14 dni od daty odebrania wniosku, informacji publicznej, w związku z informacją udzieloną przez I. M., czyli regionalnego rzecznika prasowego ZUS [...] dla Gazety [...] z dnia [...] listopada 2020 r., odnośnie zaległości w płaceniu składek przez [...] przedsiębiorstwa (przedsiębiorców) wobec Oddziału ZUS w [...], poprzez przesłanie:
1. wykazu ww. przedsiębiorstw – nazw podmiotów prawnych, KRS oraz adresów, ograniczonych do terenu [...] ZUS;
2. informacji dodatkowej w postaci ogólnej sumy kwoty zaległości poszczególnych przedsiębiorstw wskazanych w punkcie 1 – informacja o łącznej sumie zaległości tych podmiotów została upublicznione przez rzecznika ZUS;
3. informacji dodatkowej w postaci daty najstarszej zaległości poszczególnych przedsiębiorstw wskazanych w punkcie 1;
4. osobnego wykazu wyżej wskazanych przedsiębiorstw, wobec których [...] ZUS dokonał upublicznienia w KRS jakichkolwiek zaległości wobec Zakładu.
M. M. wskazał, że zestawienia żąda, by posortować alfabetycznie po nazwie przedsiębiorstw.
Prezes ZUS nadto wyjaśnił, że w odpowiedzi na ww. wniosek dołączony do treści pisma z dnia "[...] maja 2020 r." pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. (znak: [...]), poinformował wnioskodawcę, że informacje, o których udostępnienie wnioskuje, tj. informacje wskazane w ww. punktach od 1 do 4, dotyczą danych zgromadzonych na kontach płatników składek, a tym samym nie stanowią informacji publicznych, do których stosuje się u.d.i.p.
Wyjaśniono również wnioskodawcy, że dostęp do danych zgromadzonych na kontach płatników składek reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, z późn. zm.) i zgodnie z przepisem tej ustawy, nie jest on podmiotem uprawnionym, któremu Zakład może udostępnić dane z konta lub kont konkretnego płatnika składek.
W dniu 13 lipca 2021 r. do Centrali ZUS w [...] wpłynęła skarga M. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. pismo ZUS z dnia [...] czerwca 2021 r. (znak: [...]), które Skarżący określa mianem decyzji.
Skarżący zarzuca w skardze, że:
1) złożył wniosek o udzielenie informacji publicznej, którą dla potrzeb mediów w listopadzie 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych już przetworzył (informacje i dane, aby udzielić mediom - czyli szeroko rozumianej opinii publicznej informacji przetworzonej dot. ilości podmiotów prawnych), natomiast w odpowiedzi w dniu [...] czerwca 2021 r., a więc po przewlekłości oraz ze zbędną zwłoką, działając na szkodę interesu publicznego i w naruszeniu przepisów o informacji publicznej, organ rentowy wydał decyzję odmowną, która upozorowana została na decyzję nieadministracyjną, mimo że obiektywnie powinna ona zostać wydana w ramach takiej decyzji;
2) informacje publiczne, o które wnosi, zostały już zebrane i przetworzone przez ZUS, aby wyżej wskazana rzecznik ZUS mogła je upublicznić mediom. ZUS zatem nie musi ponownie danych gromadzić i przetwarzać ponieważ już nimi dysponuje od listopada 2020 r., a nazwy podmiotów prawnych, które znajdują się na liście 22062 przedsiębiorstw oraz ich numer KRS nie są informacjami tajnymi, czy poufnymi, gdyż są to dane publicznie dostępne w CEIDG oraz w KRS;
3) organ rentowy wskazał sam w listopadzie 2020 roku, że wobec [...] ZUS zaległości w płatności składek ma 22062 podmiotów, to w ocenie wnioskującego jest to informacja o 22062 podmiotach, które zostały przez [...] dyrektora organu rentowego, wpisane do KRS, czy do Monitora Sądowego i Gospodarczego jako podmiotu zalegające konkretne kwoty i w tym zakresie informacja o zadłużenia danego podmiotu nie jest niejawna, a publiczna, bo sam organ rentowy podjął decyzję, by informację o niej upublicznić i rozpowszechnić;
4) nie wnosił, aby organ rentowy stworzył aktualną listą, tylko by dane oparł o bazę danych, którą zgromadził, przetworzył i jej rezultaty sam upublicznił Gazecie [...], wobec czego- w ocenie wnioskującego- wystarczy, że organ rentowy wyeksportuje z przygotowanej dla Gazety [...] i innych mediów bazy danych nazwy i KRS podmiotów oraz zbiorczą kwotę zaległości i datę najstarszej zaległości, gdyż organ rentowy, aby zgromadzić. przetworzyć i upublicznić Gazecie [...] informację, że takich zadłużonych w ZUS Oddział w [...] podmiotów jest 22062, musiał te dane przygotować;
5) wyjawienie informacji publicznej w tym zakresie ma zatem olbrzymie znaczenie dla interesu publicznego i społecznego, gdyż może świadczyć o dobrej lub złej pracy tego oddziału organu administracji publicznej, a wykrycie i ustalenie przez szeroko rozumianą opinię publiczną, w tym media, stanu rzeczywistego tego zjawiska jest niezbędne do oceny rzetelności i prawidłowości funkcjonowania organu administracji publicznej.
W skardze Skarżący wnosi również m.in. o:
1. uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji odmownej będącej przedmiotem tej skargi jako decyzji administracyjnej – mimo upozorowania jej (zapewne w celu umyślnej i złośliwej przewlekłości wykonania obowiązku ustawowego do udzielenia decyzji administracyjnej na wniosek o udzielenie informacji publicznej) na decyzję nieadministracyjną;
2. zweryfikowanie "z urzędu" w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym praktyk organu rentowego w zakresie nieudzielania odpowiedzi na wnioski o informację publiczną, albo wydania decyzji pozorowanej na nieadministracyjną, przez organ rentowy, by umyślnie i złośliwie wydłużyć termin obowiązku udzielenia informacji publicznej.;
3. zobowiązanie ZUS do przesłania Sądowi odpisu decyzji Prezes ZUS o numerze [...] odwołującej ze stanowiska Dyrektora ZUS Oddział w [...] P. B. wraz z uzasadnieniem dla Sądu powodów odwołania ze stanowiska;
4. zobowiązanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do udzielenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych szczegółowych odpowiedzi na pytania i żądania udzielenia informacji wskazanych we wniosku publicznym, na które niniejszą decyzją odmówiono odpowiedzi w terminie 30 dni kalendarzowych;
5. dokonanie oceny przez WSA czy praktyki stosowane przez pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych:
- na podstawie tej konkretnej sprawy wypełniają normy etyki, normy społeczne oraz formalne;
- opisane w tej skardze nie naruszają Prawa do Dobrej Administracji obowiązującego w Unii Europejskiej;
- opisane w tej skardze nie łamią ustaw, na podstawie których organ administracji publicznej ma prawo funkcjonować oraz czy nie zostało złamane prawo przez ten organ tymi praktykami;
6. dokonanie oceny czy udzielenie odmowy udzielenia informacji publicznej przez ZUS oraz przez D. W. nie odbyło się ze złamaniem prawa, a jeśli tak to ukaranie podmiotu prawnego i osoby fizycznej, która w imieniu tego podmiotu wydała odmowę i zataiła informację publiczną przed mediami i szeroko rozumianą opinią publiczną adekwatną karą administracyjną.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS odnosząc się do zarzutu skargi wskazanego w punkcie 1, w zakresie formy załatwienia wniosku Skarżącego o udzielenie informacji, wyjaśnił, że na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, złożony wniosek o udzielenie informacji jest załatwiany przez zobowiązany do tego organ:
1. zwykłym pismem, jeżeli:
- wniosek dotyczy udostępnienia informacji, która nie stanowi informacji publicznej;
- wniosek dotyczy informacji publicznej, której organ nie posiada;
- wniosek dotyczy informacji publicznej, której udostępnienie, w związku z treścią art. 1 ust. 2 u.d.i.p., następuje na podstawie przepisów szczególnych;
- wniosek wskazuje formę lub sposób udostępnienia żądanej informacji publicznej, które uniemożliwiają jej udostępnienie;
2. poprzez udostępnienie żądanej informacji publicznej w formie ustnej lub pisemnej, w drodze wyłożenia lub wywieszenia w miejscach ogólnie dostępnych, przez zainstalowane w miejscach, o których mowa w pkt 1, urządzenia umożliwiające zapoznanie się z tą informacją;
3. w formie decyzji, jeżeli:
- zachodzą przesłanki odmowy udostępnienia informacji publicznej albo
- umorzenia postępowania;
(art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art.14 ust. 2 u.d.i.p. przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.).
Niezałatwienie wniosku o udostępnienie żądanej informacji w podany wyżej sposób, odpowiedni do zaistniałych okoliczności, stanowi bezczynność organu.
W przedmiotowej sprawie informacje, których żądał Skarżący, stanowią informację publiczną, tym nie mniej dostęp do niej następuje, na podstawie przepisów szczególnych, tj. przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 poz. 423, z poźn. zm.), a zgodnie z art. 50 ust. 3-4 powołanej ustawy. Skarżący nie należy do kręgu podmiotów, któremu Zakład może udostępnić dane z konta lub kont konkretnego płatnika składek, o czym Skarżący został poinformowany w zaskarżonym piśmie za dnia 10 czerwca 2021 r. Mając powyższe na uwadze, załatwienie przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji zostało, zdaniem organu, załatwione poprawnie, w postaci zwykłego pisma, a wydanie decyzji administracyjnej w przestawionej sytuacji jest niedopuszczalne i stanowi rażące naruszenie prawa.
Stanowisko powyższe zgodne jest z orzecznictwem sądów administracyjnych. Na przykład w wyroku z 30 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 504/19) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przewidujący wydanie decyzji administracyjnej i ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenia postępowania i spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji). Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej.". Z kolei w innym wyroku z dnia 18 stycznia 2017 r. (sygn. akt I OSK 1784/16), Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "Artykuł 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 ze zm.) ma zastosowanie tylko wówczas, gdy konieczna jest odmowa udzielenia informacji lub umorzenie postępowania i spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany ustawowo do udostępnienia informacji) uznania informacji za publiczną. Brak jednego z tych elementów oznacza zakaz załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Wydanie decyzji odmownej w odniesieniu do informacji, która nie ma cechy publicznej może być traktowane w kategorii wadliwości określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. wydania decyzji bez podstawy prawnej.". Natomiast w wyroku z dnia 28 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 563/19), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "Istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednakże tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej - przepis art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.) oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Tam gdzie jednak dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo, tub w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy ustawy, przy czym w pierwszym przypadku stosowane są uzupełniająco, w drugim zaś stanowią wyłączną regulację prawną w danym zakresie. Wymaga to zatem szczegółowej analizy porównywanych ustaw. Przy tym, jako wyjątek, uregulowania wprowadzające odmienne zasady i tryb dostępu winny być traktowane w sposób zawężający. Z wyjątkami wiąże się bowiem powszechnie znana zasada exceptiones non sunt extendendae.".
Odnosząc się do zarzutu skargi wskazanego w punkcie 1, odnośnie przewlekłości oraz zbędnej zwłoki, działania na szkodę interesu publicznego i naruszenia przepisów o informacji publicznej przez organ, Prezes ZUS podkreślił, że zgodnie z ustaleniami komórki właściwej ds. informacji publicznej, tj. Wieloosobowego Stanowiska ds. Informacji Publicznej w Departamencie Legislacyjno-Prawnym w Centrali ZUS, jakich dokonała ta komórka natychmiast po wpłynięciu pisma Skarżącego z dnia "[...] maja 2020 r.", pierwszym pismem zawierającym wniosek o udostępnienie żądanej przez Skarżącego informacji dotyczącej zaległości w płaceniu składek przez [...] przedsiębiorstwa (przedsiębiorców) wobec Oddziału ZUS w [...], było właśnie pismo z dnia "[...] maja 2020 r.". Prośba jaka została skierowana do Skarżącego, aby przedstawił jakiś dokument potwierdzający nadanie bądź złożenie pisma zawierającego wniosek z dnia [...] grudnia 2020 r., została przez niego zignorowana.
W związku z powyższym Prezes ZUS stwierdził, że pismo Skarżącego z dnia "[...] maja 2020 r.", zawierające treść ewentualnego wniosku z [...] grudnia 2020 r., wpłynęło do Oddziału ZUS w [...] w dniu [...] maja 2021 r., a zatem organ udzielając odpowiedzi pismem z dnia [...] czerwca 2021 r., wysłanym do Skarżącego tego samego dnia, dochował ustawowego terminu na załatwienie wniosku.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazanych w punktach 2, 3 oraz 4, w zakresie, w jakim wnioskujący twierdzi, że żądane przez niego informacje zostały już przez ZUS zgromadzone i upublicznione Gazecie [...], organ zauważył, że udostępnione dane miały charakter statystycznych danych zbiorczych, a nie dotyczących poszczególnych indywidualnych podmiotów, czego żądał Skarżący w swoim wniosku.
Jednocześnie odnosząc się do zarzutu skargi wskazanego w punkcie 3, w zakresie w jakim wnioskujący twierdzi, że żądane przez niego informacja o 22062 podmiotach, które zostały przez [...] dyrektora organu rentowego, wpisane do KRS, czy do Monitora Sądowego i Gospodarczego jako podmiotu zalegające konkretne kwoty i w tym zakresie informacja o zadłużenia danego podmiotu nie jest niejawna, a publiczna, bo sam organ rentowy podjął decyzję by informację o niej upublicznić i rozpowszechnić, Prezes ZUS uznał, że skoro informacje, jakich żąda w swoim wniosku, są dostępne w innym trybie, tj. poprzez publiczny rejestr KRS oraz Monitor Sądowy i Gospodarczy, to złożony przez niego wniosek o udostępnienie żądanych informacji, również nie może zostać załatwiony poprzez udostępnienie żądanych informacji, z uwagi na wyraźne brzmienie art. 1 ust. 2 u.d.i.p.
W odpowiedzi na zarzut skargi wskazany w punkcie 5, organ stwierdził, że nie neguje twierdzenia Skarżącego, że wyjawienie informacji publicznej w żądanym przez niego zakresie ma olbrzymie znaczenie dla interesu publicznego i społecznego, tym nie mniej prawo dostępu do informacji publicznej, na podstawie przepisów u.d.i.p., nie jest prawem dostępu do wszelkiej informacji, a jedynie takiej informacji, która może zostać udostępniona w trybie i zasadach określonych w tej ustawie. Jeżeli dostęp do określonych informacji określony został w innych przepisach (np. art. 50 ust. 3-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), to zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy tej ostatniej ustawy nie mają zastosowania.
Prezes ZUS również uznał za niezasadne żądania Skarżącego dokonywania oceny pracowników ZUS pod względem naruszenia normy etyki, norm społecznych oraz formalnych orz Prawa do Dobrej Administracji obowiązującego w Unii Europejskiej, a w szczególności ukarania osoby podpisanej pod pismem z dnia [...] czerwca 2021 r.
W ocenie organu nie jest również zasadny wniosek Skarżącego dotyczący zobowiązania ZUS do przesłania Sądowi odpisu decyzji Prezes ZUS o numerze [...] odwołującej ze stanowiska Dyrektora ZUS Oddział w [...] P. B. wraz z uzasadnieniem dla Sądu powodów jego odwołania ze stanowiska, gdyż – wbrew twierdzeniu Skarżącego – okoliczność powyższa nie miała żadnego wpływu na załatwienie wniosku Skarżącego.
Także żądanie Skarżącego zobowiązania ZUS przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do udzielenia szczegółowych odpowiedzi na pytania i żądania udzielenia informacji wskazanych we wniosku zawartym w piśmie z dnia "[...] maja 2020 r." jest, w ocenie organu, bezprzedmiotowe w związku z udzieleniem odpowiedzi na ww. wniosek Skarżącego w zaskarżonym piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r.
Z wyżej podanych powodów, w ocenie organu, złożona przez Skarżącego skarga z dnia 13 lipca 2021 r. nie jest zasadna i jako taka powinna zostać oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 61 ust. 1 i 3 Konstytucji RP ustrojowa doniosłość dostępu do informacji publicznej dla obywateli uzasadnia umieszczenie w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrony prawa obywateli do uzyskania takiej informacji. Prawo dostępu do informacji publicznej ma bowiem konstrukcję publicznego prawa podmiotowego. Konstytucja RP w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa (ust. 3). W ustępie 1 powołanego przepisu zostało określone powszechne obywatelskie prawo dostępu do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Obejmuje ono także uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Korelatem tego prawa podmiotowego jest spoczywający przede wszystkim na organach władzy publicznej obowiązek udzielania obywatelom określonych informacji o działalności instytucji. Obowiązek ten polega zatem nie tyle na dostępności określonych informacji dla odbiorcy, ile przynajmniej – co do zasady – oznacza konieczność aktywnego działania ze strony organu udzielającego informacji, które polega na dostarczeniu osobie zainteresowanej, na jej żądanie, pewnego zakresu informacji. Formy realizacji obywatelskiego prawa do informacji publicznej Konstytucja RP określa w ust. 2 tegoż przepisu, wskazując na możliwość dostępu do dokumentów urzędowych oraz wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (z możliwością rejestracji obrazu i dźwięku). Artykuł 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnego ograniczenia tego prawa: ograniczenie może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego Państwa. Okoliczności niniejszej sprawy czynią koniecznym wskazanie treści art. 61 ust. 4, który stanowi, że tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu, ich regulaminy.
Taką ustawą jest m.in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Jednakże nie oznacza to, że jej przepisy stanowią jedyną podstawę udostępniania informacji. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 2 tej ustawy jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznych. Jeżeli więc inna ustawa reguluje te kwestie, to nie ma podstaw do stosowania przepisów powołanej ustawy z dnia 6 września 2001 r. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma bowiem zastosowanie wtedy, gdy inne ustawy nie regulują dostępu do określonych informacji publicznych, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. W niniejszej sprawie zachodzi sytuacja, że kwestia dostępu do informacji zawartych na kontach płatników składek regulowana jest przez przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.).
Stosownie bowiem do art. 50 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40, i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45, mogą być udostępniane sądom, prokuratorom, organom podatkowym. Państwowej Inspekcji Pracy, Biuru Nadzoru Wewnętrznego, Policji, Straży Granicznej, komornikom sądowym, organom egzekucyjnym w rozumieniu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479), ministrowi właściwemu do spraw gospodarki w zakresie koniecznym do rozstrzygania spraw prowadzonych na podstawie art. 29, art. 32 oraz art. 34 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, ministrowi właściwemu do spraw rodziny, ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, organom realizującym świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz świadczenia wychowawcze, ośrodkom pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych – centrom usług społecznych, powiatowym centrom pomocy rodzinie, publicznym służbom zatrudnienia, Komisji Nadzoru Finansowego oraz wojewodzie i Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców w zakresie prowadzonych postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ochrony danych osobowy.
W myśl natomiast art. 50 ust. 4 tejże ustawy dane, o których mowa w ust. 3, udostępniane są także na wniosek osób fizycznych i płatników składek, których dotyczą informacje zawarte na kontach, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6.
Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt I OSK 105/17, przepisy te w sposób wyczerpujący określają katalog podmiotów, którym mogą być udostępniane dane zgromadzone na koncie ubezpieczonego, o których mowa w art. 40, i na koncie płatnika składek, o których mowa w art. 45 cyt. ustawy. A contrario, w braku przepisów szczególnych, inne podmioty nie mogą uzyskać rzeczonych danych. Ma to istotne znaczenie z perspektywy ochrony prywatności oraz danych osobowych, gwarantowanej konstytucyjnie (zob. art. 47 oraz art. art. 51 ust. 1, 3 i 5 Konstytucji RP). Lektura przywołanych przepisów dobitnie świadczy, że do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania danych zgromadzonych na koncie ubezpieczonego czy płatnika składek nie włączono osób postronnych czy podmiotów realizujących uprawnienia na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że podmioty te nie są upoważnione do uzyskania danych wynikających z tych kont, zaś kompetencji do zapoznania się z takimi danymi z uwagi na wskazane wartości konstytucyjne nie wolno domniemać. Poszerzenie zatem katalogu podmiotów uprawnionych do uzyskania danych zgromadzonych na wymienionych kontach wymagałoby zmian legislacyjnych. Na gruncie obowiązującego prawa skarżący nie mieścił się zatem w rzeczonym katalogu, a w konsekwencji nie był uprawniony do uzyskania danych wynikających z przywołanych ubezpieczonego czy płatnika składek.
Wyjaśnić należy, iż w sytuacji, gdy żądane informacje mają charakter informacji publicznej, ale istnieją inne zasady i tryb dostępu do tych informacji, to organ powinien poinformować o tym wnioskodawcę zwykłym pismem, jak to trafnie uczynił w niniejszej sprawie. Odpowiedź organu z dnia [...] czerwca 2021 r. na wniosek skarżącego zawarty w jego piśmie "z dnia [...] maja 2020 r.", które wpłynęło do Oddziału ZUS w [...] w dniu [...] maja 2021 r., uznać należało za zgodną z obowiązującym prawem, Sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził bezczynności organu w załatwieniu przedmiotowego wniosku skarżącego. Sąd, po przeanalizowaniu akt sprawy, stwierdził nadto, iż brak jest dowodów potwierdzających, iż przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] grudnia 2020 r. Dlatego też Sąd uznał, iż datą wpłynięcia wniosku do organu był dzień [...] maja 2021 r.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.