II SAB/Wa 789/23

II SAB/Wa 789/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Arkadiusz Koziarski /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2024 r. sprawy ze skargi S. G. na bezczynność Syndyka Masy Upadłości A. T. – P. L. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2023 r. S. G. (dalej "skarżący") zwrócił się do Syndyka masy upadłości A. T. – P. L. (dalej "Syndyk") o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie w formie skanu dokumentów - wszystkich protokołów z otwarcia ofert sporządzonych przez Syndyka wyznaczonego przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział [...] dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych w sprawie o sygn. akt [...] dotyczących sprzedaży majątku upadłego A. T. wraz z kopią złożonych ofert i udzielenia informacji czy, a jeżeli tak, to komu, Syndyk lub jego pracownicy przekazywali treść złożonych ofert wraz z podaniem formy przekazania oferty, podstawy do jej przekazania oraz daty dokonania tej czynności z osobna dla każdej oferty.
Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. Syndyk poinformował skarżącego, że wnioskowi nie może zostać nadany bieg, bowiem syndyk nie jest podmiotem zobligowanym do udostępnienia informacji publicznej w świetle art 4 ust. 1 ustawy
o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej "u.d.i.p.".
Ponadto, zdaniem Syndyka, żądane informacje nie mieszczą się w pojęciu informacji publicznej zdefiniowanej w art. 6 u.d.i.p. Tryb udostępnienia informacji zgromadzonych w toku postępowania upadłościowego reguluje Prawo upadłościowe. Dostęp do akt postępowania mają przede wszystkim uczestnicy postępowania, a więc w szczególności upadła i wierzyciele.
Pismem z dnia 24 listopada 2023 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Syndyka w przedmiecie rozpatrzenia wskazanego wyżej wniosku z dnia [...] listopada 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący zarzucił Syndykowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie Syndyka do rozpatrzenia wniosku z [...] listopada 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
2. stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
3. zasądzenie od Syndyka na jego rzecz zwrotu kosztów niniejszego postępowania według norm przypisanych, w oparciu o zestawienie poniesionych kosztów, które na dzień sporządzenia skargi wynoszą 106, 80 zł, tj. 6,80 zł tytułem opłaty związanej z nadaniem przedmiotowej skargi, w tym i opłaty uiszczonej od skargi, w kwocie 100 zł.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zakres przedmiotowy informacji publicznej wynika z treści art. 6 u.d.i.p. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów, nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot (sporządzony i podpisany przez pracowników Syndyka protokół). Przymiot taki posiada także treść dokumentów, których podmiot używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. W tym przypadku jednym z rudymentarnych zadań Syndyka jest podejmowanie czynności zmierzających do spieniężenia majątku upadłego (art. 173 P.u.), a protokół z otwarcia ofert i złożone oferty zakupu składników majątku upadłego bez wątpienia służą do realizacji powierzonych mu zadań (vide, wyrok WSA w Poznaniu z 17.02.2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 169/22, Lex nr 351014 oraz WSA w Krakowie z 4.11.2022 r. II SAB/Kr 186/22, Lex nr 344213).
Zdaniem skarżącego Syndyk jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jest bowiem podmiotem wykonującym zadania publiczne, do którego mają zastosowanie przepisy u.d.i.p. (vide, W. Piłat, Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 20 października 2011 r., IV CSK 47/11, Palestra 2012, nr 9-10, s, 127). Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne,
w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne,
w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów
o ochronie konkurencji i konsumentów.
Skarżący dalej wskazał, że skoro jego wniosek dotyczył informacji mieszczącej się w kategorii zakresu przedmiotowego informacji publicznej, to rozważyć należy, jakie przepisy są właściwe do rozpoznania wniosku o udostępnienie takiego dokumentu w sytuacji, gdy tak, jak w przedmiotowej sprawie nie pochodzi od uczestnika postępowania upadłościowego. Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią art. 1 ust 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Takie inne zasady i tryb przewidziane zostały m. in. w art. 228 § 1 Prawo upadłościowe, który stanowi, że "W sekretariacie sądu umożliwia się uczestnikom postępowania oraz każdemu, kto dostatecznie usprawiedliwi potrzebę przejrzenia akt sądowych, dostęp do tych akt za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe oraz w art. 49124 Prawa upadłościowego, który stanowi, że "Akta udostępnia się w biurze syndyka, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, uczestnikom postępowania oraz każdemu, kto potrzebę ich przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi".
W ocenie skarżącego z analizy zacytowanych wyżej przepisów wynikają dwa wnioski:
1. art 1 ust 2 u.d.i.p. stanowi o "nie naruszaniu" innych przepisów, a nie
o wyłączeniu stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, co oznacza, że regulacje zawarte w u.d.i.p nie podlegają wyłączeniu, a jedynie nie naruszają innych rozwiązań przewidzianych w przepisach odrębnych;
2. art. 228 § 1 i art. 49124 Prawo upadłościowe, stanowią o dostępie do akt - a nie o udostępnianiu informacji publicznej lub dokumentów stanowiących informację publiczną zawartych w aktach postępowania upadłościowego. Jest to zatem inny zakres udostępnienia. Jest tu bowiem mowa o aktach jako całości, tj. zbiorze wszystkich dokumentów i materiałów zawartych w aktach sprawy, a nie o konkretnie wskazanych dokumentach zawartych w tych aktach (wyrok WSA w Krakowie z 27.10.2022 r., sygn. akt II SAB/Kr 171/22, Legalis nr 2792673). Dlatego też, gdy ktoś domaga się wydania ściśle i precyzyjnie określonego dokumentu (dokumentów) zawartego (zawartych) w aktach postępowania upadłościowego organ - w tym przypadku Syndyk - powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy żądana informacja jest informacją publiczną. Jeśli dojdzie do wniosku, iż nie jest to informacja publiczna to wystarczy rozpoznanie sprawy w postaci pisma wyjaśniającego. Jeśli natomiast będzie to informacja publiczna, to albo należy ją udostępnić, albo odmówić udostępnienia w drodze decyzji wydanej w oparciu o art. 16 u.d.i.p.
Skarżący odwołał się również do wyroku NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3322/18. W wyroku tym powołano się na uchwałę NSA z 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 8/13, w której wskazano, że istnienie innych zasad, czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie u.d.i.p., jednak tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. NSA podkreślił za doktryną, że przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Natomiast tam, gdzie dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo albo w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy u.d.i.p., przy czym w pierwszym przypadku stosowane są uzupełniająco, w drugim zaś stanowią wyłączną regulację prawną w danym zakresie. Z przytoczonego orzeczenia wynika, że jeśli przepisy szczególne regulują jedynie zasady dostępu (np. węższy zakres podmiotowy), to tryb nadal reguluje u.d.i.p. Jeśli przepisy szczególne zawierają kompleksową regulację (zasady i tryb) dopiero wówczas może dojść do wyłączenia zastosowania u.d.i.p.
Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż zasady dostępu do informacji publicznej zostały określone odmiennie, jednak Prawo upadłościowe nie zawiera autonomicznej regulacji odnoszącej się do trybu udostępniania oraz odmowy dostępu do informacji publicznej, co uzasadnia stosowanie u.d.i.p. w tym zakresie. Skarżący podkreślił, że wymóg wydania decyzji o odmowie dostępu do informacji publicznej ma charakter gwarancyjny i pozwala na ponowne zbadanie sprawy oraz sądową kontrolę odmowy dostępu.
W odpowiedzi na skargę Syndyk wniósł o odrzucenie skargi.
Zdaniem Syndyka nie może bowiem ulegać wątpliwości, że Syndyk nie jest organem administracji publicznej, o którym mowa w art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej - rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2.
Ponadto Syndyk podkreślił, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. zaskarżanie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności.
Syndyk nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, zgodnie z którym jest on podmiotem wykonującym zdania publiczne, do którego zastosowanie mają przepisy u.d.i.p.
Dalej Syndyk zwrócił uwagę, że w powoływanej przez skarżącego glosie do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 roku, (sygn. akt: IV CSK 47/11, Palestra 2012, nr 9-10, s. 127) dominują zdania odrębne, bez wyraźnego przesądzenia, jakoby syndyk miał wykonywać zadania publiczne. Jak wskazuje A. Hrycaj: "Syndyk nie jest uczestnikiem ani reprezentantem uczestników postępowania, lecz podmiotem prywatnym, który pełni w postępowaniu upadłościowym funkcję organu postępowania upadłościowego o charakterze publicznoprawnym" . Z kolei w ocenie A. Harli: "Syndyk jest uczestnikiem postępowania upadłościowego, a nie organem takiego postępowania, gdyż nie dysponuje w tym zakresie władzą państwową (imperium)" .
Z kolei zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Olsztynie przyjętym w wyroku z dnia 15 września 2005 r. (sygn. akt: I SA/OI 278/05: "Nie można podzielić poglądu skarżącego, że syndyk jest organem władzy publicznej. Organem władzy publicznej jest sąd, komornik. Nie można również podzielić poglądu skarżącego, że syndyk w postępowaniu upadłościowym jest organem pomocniczym sądu. Nie może być mowy o imperium, władczych kompetencjach. Takie uprawnienia przysługują sądowi, sędziemu komisarzowi, komornikowi. W rzeczywistości z nakazu Sądu Syndyk wykonuje czynności określone w umowie nazwanej zlecenie. Czynności wykonywane przez syndyka wynikające z nakazu sądu, to nic innego jak wykonywanie zlecenia, które polega na umocowaniu do zarządu majątkiem wchodzącym w skład masy upadłości. Za działania syndyka nie ponosi odpowiedzialności Skarb Państwa, chodzi o odpowiedzialność wobec osób trzecich. Skarb Państwa natomiast odpowiada za postępowanie komornika (art. 769 § 1 k.p.c.). Nie można porównywać komornika z syndykiem. Komornik jest bowiem organem władzy publicznej i wyraźny przepis prawa nie uznaje go za podatnika podatku VAT, za wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych" .
W ocenie Syndyka z ostrożności procesowej podkreślenia także wymaga, że skarżący powołał w skardze przepisy Prawa upadłościowego, które nie znajdują zastosowania w przedmiotowym postępowaniu upadłościowym. Jak wskazał skarżący, zgodnie z art. 228 § 1 Prawa upadłościowego w sekretariacie sądu umożliwia się uczestnikom postępowania oraz każdemu, kto dostatecznie usprawiedliwi potrzebę przejrzenia akt sądowych, dostęp do tych akt za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe. Nadto zgodnie z art. 49124 pkt 3 Prawa upadłościowego akta udostępnia się w biurze syndyka, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe, uczestnikom postępowania oraz każdemu, kto potrzebę ich przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi.
Ww. przepisy weszły w życie w wyniku nowelizacji ustawy Prawo upadłościowe w dniu 24 marca 2020 r. (art. 49124 pkt 3 Prawa upadłościowego) oraz w dniu 1 grudnia 2021 r. Postępowanie upadłościowe A. T. toczy się według przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, tj. w dniu [...] marca 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana
w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udostępni informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej.
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna i podlegała oddaleniu, albowiem Syndyk nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:
1) organy władzy publicznej;
2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Niewątpliwie Syndyk nie należy do żadnej z kategorii podmiotów wskazanych
w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 u.d.i.p. Nie jest on organem władzy publicznej, organem samorządu gospodarczego i zawodowego, podmiotem reprezentującym zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, czy też podmiotem reprezentującym państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmiotem reprezentującym inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Dodatkowo Syndyk nie jest też podmiotem wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 5 in fine u.d.i.p., tj. osobą prawną, w której Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Rozważenia natomiast wymaga, czy jest on podmiotem reprezentującym inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
Zgodnie z art. 156 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2024 poz. 794, z późn. zm.), dalej "P.u.", w przypadku ogłoszenia upadłości powołuje się syndyka.
Funkcję syndyka może pełnić osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i licencję doradcy restrukturyzacyjnego oraz ma konto doradcy restrukturyzacyjnego w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe Funkcję syndyka może również pełnić spółka handlowa, której wspólnicy ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem albo członkowie zarządu reprezentujący spółkę posiadają licencję, o której mowa w ust. 1, oraz która ma konto doradcy restrukturyzacyjnego w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe. (art. 157 ust. 1 i ust. 2 P.u.).
Stosownie do treści art. 173 P.u. syndyk niezwłocznie obejmuje majątek upadłego, zarządza nim, zabezpiecza go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem go przez osoby postronne oraz przystępuje do jego likwidacji. Syndyk otrzymuje wynagrodzenie (art. 162 P.u.). przy czym wynagrodzenie i zaliczki na wynagrodzenie syndyka obowiązanego do rozliczenia podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług (art. 167a P.u.).
W doktrynie sporne jest zagadnienie dotyczące statusu prawnego syndyka. Według A. Hrycaj syndyk nie jest przedstawicielem uczestników postępowania, nie jest następcą prawnym upadłego ani też typowym zastępcą pośrednim. Wykonywanie funkcji syndyka nie jest wykonywaniem działalności gospodarczej ani wykonywaniem wolnego zawodu. Syndyk nie jest organem państwa i nie wykonuje władzy publicznej. Syndyk jest podmiotem prywatnym, który pełni w postępowaniu upadłościowym funkcję organu postępowania o charakterze publicznoprawnym (A. Hrycaj, Syndyk masy upadłości, Poznań 2006, s. 46, Janda Paweł, Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, Lex).
Z kolei Z. Świeboda zwraca uwagę, że według teorii zastępstwa syndyk jest ustawowym zastępcą upadłego lub wierzycieli albo upadłego i wierzycieli. Według zaś teorii zajmowanego urzędu syndyk jest organem sądu, działającym z mocy prawa i w swoim imieniu. (Z. Świeboda, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. III, lex).
Zauważyć też należy, że syndyk z mocy art. 115 § 13 pkt 3 Kodeksu karnego jest funkcjonariuszem publicznym.
Intersującą analizę statusu syndyka dokonał Naczelny Sąd Administracyjny
w wyroku z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1147/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl)
w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. NSA w wyroku tym wskazał, że " W relacji pomiędzy syndykiem a sędzią komisarzem nie zachodzi zatem stosunek prawny zbliżony do stosunku pomiędzy pracownikiem a pracodawcą, ani co do warunków wykonywania przez te osoby czynności w postępowaniu upadłościowym czy naprawczym, ani co do wynagrodzenia, ani też co do odpowiedzialności sądu (sędziego komisarza) za wykonanie czynności przez tę osobę.
Źródłem czynności wykonywanych przez syndyka, nie jest stosunek prawa pracy, ani stosunek cywilnoprawny, lecz stosunek o cechach administracyjnoprawnych, wyrażający się w szeroko pojętym nakazie (zleceniu) organu władzy publicznej (sądu), wykonania przez wskazaną w takim zleceniu osobę określonych czynności. Powołanie syndyka przez sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości ma charakter takiego zlecenia, a otrzymywane z tego tytułu wynagrodzenie syndyka nieprowadzącego działalności gospodarczej w rozumieniu u.p.d.o.f., rozliczane jest w oparciu o art. 13 pkt 6 tej ustawy.
Ponadto kierowanie tokiem postępowania upadłościowego przez sędziego komisarza i nadzór nad czynnościami syndyka wynikający z art. 152 u.p.u.n. nie oznacza, że warunki wykonywania czynności syndyka są zbliżone do warunków w jakich świadczą pracę pracownicy. Syndyk w postępowaniu upadłościowym czynności dokonuje stosownie do art. 160 ust. 1 tej ustawy na rachunek upadłego, lecz w imieniu własnym. Sam może udzielać pełnomocnictw do dokonywania czynności prawnych, w tym pełnomocnictw procesowych (art. 161 ust. 1 u.p.u.n.). Skarb Państwa nie odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków przez te osoby. Odpowiedzialność w takim przypadku ponosi ta osoba (art. 160 ust. 3 u.p.u.n.). Ona odpowiada też za szkodę wyrządzoną przez wyznaczonych pełnomocników (art. 161 ust. 2 tej ustawy)."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 15 września
2005 r., sygn. akt I SA/Ol 278/05 (orzeczenia.nsa.gov.pl), również wydanym w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, wskazał, że "nie można podzielić poglądu skarżącego, że syndyk jest organem władzy publicznej. Organem władzy publicznej jest sąd, komornik. Nie można również podzielić poglądu skarżącego, że syndyk w postępowaniu upadłościowym jest organem pomocniczym sądu. Nie może być mowy o imperium, władczych kompetencjach. Takie uprawnienia przysługują sądowi, sędziemu komisarzowi, komornikowi. W rzeczywistości z nakazu Sądu Syndyk wykonuje czynności określone w umowie nazwanej zlecenie. Czynności wykonywane przez syndyka wynikające z nakazu sądu, to nic innego jak wykonywanie zlecenia, które polega na umocowaniu do zarządu majątkiem wchodzącym w skład masy upadłości. Za działania syndyka nie ponosi odpowiedzialności Skarb Państwa, chodzi o odpowiedzialność wobec osób trzecich. Skarb Państwa natomiast odpowiada za postępowanie komornika /art. 769 par. 1 Kpc/. Nie można porównywać komornika z syndykiem. Komornik jest bowiem organem władzy publicznej i wyraźny przepis prawa nie uznaje go za podatnika podatku VAT, za wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych."
W powyższych wyrokach, zdaniem Sądu, trafnie oceniono charakter czynności wykonywanych przez syndyka. Czynności te są swego rodzaju "usługą" wykonywaną
w postepowaniu upadłościowym, za którą syndyk otrzymuje wynagrodzenie. Istotne jest również, to, że w świetle art. 160 ust. 1 P.u. w sprawach dotyczących masy upadłości syndyk dokonuje czynności w imieniu własnym na rachunek upadłego. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za działania syndyka. Syndyk odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania obowiązków. Nie jest on organem władzy. Charakter podejmowanych przez syndyka czynności w postępowaniu upadłościowym wskazuje, że nie są to zadania publiczne w rozumieniu u.d.i.p.
Wyjaśnić należy, że termin "zadania publiczne" użyty w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (por. wyrok NSA z 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zadania wykonywane przez syndyka w postepowaniu upadłościowym nie noszą cech powszechności i użyteczności dla ogółu. Syndyk realizuje określone w ustawie P.u. zadania, niemniej jednak dokonuje ich w imieniu własnym na rachunek upadłego.
Warto także odnotować pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w postanowieniu
z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 85/10 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym Sąd rozważał kwestię sędziego jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. W postanowieniu tym Sąd wskazał, że: "Przepis art. 4 ust. 1 udip określa, że podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej charakteryzują się dwoma cechami: są to instytucje zorganizowane w określony przez przepisy prawa sposób oraz wykonują one zadania publiczne. Podmioty te mają obowiązek udostępnienia informacji publicznej wtedy, gdy są w jej posiadaniu. Pojęcie podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej nie jest tożsame z pojęciem funkcjonariusza publicznego, a więc osoby określonej w art. 115 § 13 Kodeksu karnego, czy osoby pełniącej funkcję publiczną określonej w art. 229 Kodeksu karnego. Funkcjonariusz publiczny jest osobą, której przepisy prawa karnego ze względu na publiczny, związany ze sprawnym funkcjonowaniem państwa, charakter jej obowiązków nadają specjalną ochronę prawną. Natomiast podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej to instytucja, która w ramach swoich obowiązków posiada informację publiczną i jest zobowiązana do jej udzielenia. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej jest często utożsamiany z pojęciem organu administracji publicznej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 12/10 opublikowany w LexPolonica nr 2248335, wyrok NSA z dnia 12 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1067/09 opublikowany w LexPolonica nr 2023223, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2005 sygn. akt II SAB/Gd 66/04 opublikowany w ONSAIWSA nr 1 rok 2007 poz. 16). Nigdy nie jest natomiast utożsamiane z indywidualną osobą, która jako funkcjonariusz publiczny wykonuje określone funkcje w danym podmiocie zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej."
Z powyższego postanowienia wynika, że nie można postawić znaku równości pomiędzy funkcjonariuszem publicznym, a podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zauważyć też należy, że Syndyk to w istocie funkcja (art. 157 ust. P.u.), a nie zinstytucjonalizowany podmiot. Jego status nie przystaje w żaden sposób do podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Wszystkie powołane wyżej okoliczności wskazują, że Syndyk, mimo iż jest funkcjonariuszem publicznym, to nie można uznać wykonywanych przez niego zadań za zadania publiczne w myśl u.d.i.p., a w konsekwencji uznać, że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Prawidłowo zatem Syndyk w piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. poinformował skarżącego, że nie jest podmiotem zobligowanym do udostępnienia informacji publicznej, co oznacza, że nie pozostaje on w bezczynności w niniejszej sprawie.
Biorąc zaś pod uwagę powyższą konkluzję zbędna była ocena, czy wnioskowane przez skarżącego dane stanowią informację publiczną oraz czy w zakresie ich udostępniania mają zastosowanie przepisy odrębne, tj. ustawa Prawo upadłościowe.
Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.