II SAB/Wa 760/23

II SAB/Wa 760/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149  par. 1,  art. 149  par. 1a,  art. 149 par. 2,  art. 200,  art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność partii politycznej Suwerenna Polska w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1) zobowiązuje partię polityczną Suwerenna Polska do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z [...] grudnia 2022 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdza, że bezczynność partii politycznej Suwerenna Polska, o której mowa w punkcie 1, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierza partii politycznej Suwerenna Polska grzywnę w wysokości 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; 4) zasądza od partii politycznej Suwerenna Polska na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 580 (słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (zwane dalej "Skarżącym") zwróciło się we wniosku z [...] grudnia 2022r. do partii politycznej [...] (obecnie [...], zwana dalej "Partią") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie uchwał lub innych dokumentów dotyczących sposobu ustalenia wysokości składek członkowskich w partii oraz o udostępnienie dokumentów, na podstawie których składka członkowska jest w partii ustalana oraz innych dokumentów będących w posiadaniu partii, z których wynika obowiązek wpłat na rzecz partii przez członków partii. W podstawie ww. wniosku powołano się na art. 11 Konstytucji RP i art. 4 ust. 3 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022r., poz. 902, zwana dalej "u.d.i.p.").
2. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2023r. wniósł o zobowiązanie Partii do rozpoznania ww. wniosku z [...] grudnia 2022r. o udzielenie informacji publicznej, stwierdzenie, że bezczynność Partii miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie Partii grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP - przez ich niezastosowanie i nieudostępnienie informacji publicznej w postaci dokumentów dotyczących ustalania wysokości składek członkowskich, pomimo istnienia podstaw do ich udostępnienia;
- art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. - przez ich niezastosowanie i nieudostępnienie Skarżącemu informacji publicznej w postaci dokumentów dotyczących ustalania wysokości składek członkowskich, pomimo istnienia podstaw do ich udostępnienia.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na brak odpowiedzi, w dniach [...] grudnia 2022r. i [...] stycznia 2023r. wysłał do Partii prośby o rozpoznanie ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Partia do dnia sporządzenia skargi nie rozpoznała wniosku o udostępnienie dokumentacji związanej z ustalaniem składek członkowskich. Skarżący, powołując się na orzecznictwo, odniósł się do pojęcia bezczynności i wskazał, że przy rozpoznawaniu sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej przez Sąd administracyjny konieczne jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy spełniony jest zakres przedmiotowy i podmiotowy u.d.i.p., czyli czy żądanie dotyczy informacji publicznej oraz czy organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący przytoczył przepisy u.d.i.p. i podniósł, że zgodnie art. 1 ust. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w u.d.i.p. Dotyczy to w szczególności informacji, o których mowa w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Należy więc podkreślić, że u.d.i.p. posługując się określeniem "w szczególności" pozwala na jak najszerszą kontrolę instytucji publicznych. W demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2010r. sygn. akt II SA/Wa 933/10). Prawo do informacji publicznej ma służyć obywatelom do uzyskania wiedzy o działaniach organów władzy publicznej i osób wykonujących funkcje publiczne. Obywatele mają też prawo do poznania mechanizmów podejmowania decyzji, które się do nich odnoszą, bo wiedza o otaczającej ich rzeczywistości jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania we współczesnym świecie (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Wolters Kluwer 2016).
Zdaniem Skarżącego partie polityczne są podmiotowo zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4 ust. 2 u.d.i.p.), a informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań w zakresie władzy publicznej. Partia Solidarna Polska spełnia funkcje publiczne i z tego względu, żądana informacja spełnia warunki informacji publicznej, bo dotyczy działania partii politycznej wykonującej funkcje publiczne. Zgodnie z art. 23a ustawy z 27 czerwca 1997r. o partiach politycznych (Dz.U. z 2022r. poz. 372 ze zm., zwana dalej "u.p.p."), źródła finansowania partii politycznych są jawne, a majątek partii politycznej powstaje m.in. ze składek członkowskich (art. 24 ust. 1 u.p.p.). Dokumentacja, na podstawie której ustala się wysokość składki jest informacją publiczną i jako taka podlega ujawnieniu w trybie u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2013r. sygn. akt I OSK 513/13).
Skarżący zwrócił dodatkowo uwagę, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998r., s. 808-812). Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12). Skoro Partia nie udostępniła wnioskowanych dokumentów, ani w żaden sposób nie ustosunkowała się do złożonego wniosku o ich udostępnienie, to dopuściła się oczywistego naruszenia konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, co winno skutkować uznaniem, że bezczynność Partii ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Partia nie zareagowała też na dwukrotną prośbę o rozpoznanie ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
3. Partia w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że treść ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie budzi wątpliwości, co do zakresu podmiotowego, bowiem dotyczy Partii, tak zakres przedmiotowy, a tym bardziej ramy czasowe są zupełnie niezrozumiałe i enigmatyczne. Nie jest możliwe ustalenie desygnatów zbioru dokumentów, których zażądał Skarżący, albowiem czym są w szczególności "inne dokumenty dotyczące sposobu ustalenia wysokości składek członkowskich w partii", jak również "dokumenty na podstawie, których składka członkowska jest w partii ustalana" czy "inne dokumenty", z których wynika obowiązek wpłat na rzecz partii przez członków partii. Skarżący nie precyzuje rodzaju dokumentów, więc nie jest możliwe wykonanie ww. wniosku. Również ramy czasowe nie są wskazane w jakikolwiek sposób, więc nie sposób dojść do tego, jaką intencję miał Skarżący i czy miał na myśli ostatni rok, kadencję Sejmu czy cały okres istnienia Partii. Gdyby przyjąć, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej rzeczywiście dotyczyłby całego okresu istnienia Partii, to niemożliwe byłoby przygotowanie i analiza wszystkich dokumentów w czasie, w którym to przewiduje u.d.i.p.
Partia, powołując się na orzecznictwo Sądów administracyjnych i doktrynę wskazała, że jeżeli wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest niejasny, to nie dotyczy informacji publicznej. Skoro żądane bliżej nieokreślone dokumenty nie spełniały kryteriów "informacji" podlegających udostępnieniu na gruncie przepisów u.d.i.p., ww. wniosek nie realizuje uprawnienia Skarżącego wynikającego z prawa dostępu do informacji publicznej. Konsekwentnie Partia, będąca adresatem ww. wniosku, nie pozostaje w bezczynności w jego rozpoznaniu, co powinno skutkować oddaleniem skargi oraz wniosku o ukaranie grzywną. Obowiązkiem Skarżącego było określenie, na czym polega naruszenie prawa, którego stwierdzenia się domaga. Partii nie można ukarać grzywną, bo nie dopuściła się bezczynności, gdy nie była zobowiązana dokonać działania, gdyż wniosek Skarżącego o udostępnienie informacji nie był wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Skarga powinna zostać oddalona również z tego względu, że wskazane w jej treści naruszenie prawa, którego rzekomo dopuściła się Partia nie dotyczy bezczynności (nierozpoznania sprawy w terminie). Skarżący podniósł, że naruszenie prawa polega wyłącznie na "nieudostępnieniu Skarżącemu informacji publicznej (...) pomimo istnienia podstaw do jej udostępnienia" - co nie stanowi przedmiotu rozpoznania przez Sąd na gruncie skargi o bezczynność. Sąd, będący związany "granicami sprawy" (art. 134 § 1 P.p.s.a.) nie może wydać rozstrzygnięcia, wykraczającego poza ramy wyznaczonego przez skargę przedmiotu postępowania. Brak wskazania w treści skargi, że dotyczy ona bezczynności, rozumianej jako nierozpoznanie przez organ sprawy w terminie, sprawia, że Sąd powinien ją oddalić, również z tego względu.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
2. Sąd na wstępie wskazuje, że Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935, ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sąd administracyjny wskazuje również, że zgodnie z art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024r., poz. 1267), sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Sąd administracyjny wyjaśnia też, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a., orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt. 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt. 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Sąd administracyjny w myśl art. 149 § 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Sąd administracyjny jednocześnie, zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a., stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wskazać ponadto należy, że z punktu widzenia oceny bezczynności, kwestią istotną jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania.
Na gruncie u.d.i.p. o bezczynności możemy mówić wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w u.d.i.p.
3. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że partia polityczna należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jej posiadaniu i jest uprawniona do jej udostępnienia. Wynika to jednoznacznie z art. 4 ust. 2 u.d.i.p., który stanowi, że obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z 24 lipca 2015r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz.U. z 2018r., poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445), oraz partie polityczne.
Tym samym Partia, do której został skierowany ww. wniosek Skarżącego z [...] grudnia 2022r. była zobowiązana do ustosunkowania się do tego wniosku w terminie przewidzianym przez u.d.i.p. Przepisy u.d.i.p. nakładają bowiem na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. wynika, że do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że:
1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni;
2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.
Sąd zauważa, że bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej ma miejsce na gruncie u.d.i.p. wówczas, gdy podmiot zobowiązany:
- będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.),
- nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie
- nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Partia w rozpoznawanej sprawie nie podjęła żadnej z ww. czynności począwszy od daty wniesienia ww. wniosku o udzielenie informacji ([...] grudnia 2022r.) i nie uczyniła tego do dnia wydania przez Sąd orzeczenia z 9 października 2024r., choć w odpowiedzi na skargę podnosi, że ww. wniosek Skarżącego ma ogólnikowy charakter, nie zawiera jasno wskazanych ram czasowych i na jego podstawie nie można uznać, że mamy do czynienia z informacją publiczną. Zdaniem Sądu nie stanowi to jednak o prawidłowym i terminowym załatwieniu sprawy w kontekście unormowań u.d.i.p.
Sąd w związku z tym stwierdza, że ustawodawca zdefiniował pojęcie informacji publicznej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia niektóre kategorie informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, nie tworząc zamkniętego katalogu, a tym samym legalnej definicji tego pojęcia. Zaznaczyć też należy, że art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie odwołuje się do pojęcia sprawowania władzy publicznej, lecz do pojęcia sprawy publicznej, przez co nadaje pojęciu informacji publicznej znacznie szersze znaczenie.
Przedmiotem skargi była bezczynność Partii w zakresie udostępnienia Skarżącemu informacji publicznej określonej we wniosku z [...] grudnia 2022r.:
- uchwał lub innych dokumentów dotyczących sposobu ustalenia wysokości składek członkowskich w Partii;
- dokumentów, na podstawie których składka członkowska jest w Partii ustalana;
- innych dokumentów będących w posiadaniu Partii, z których wynika obowiązek wpłat na rzecz Partii przez członków Partii.
W ocenie Sądu, żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Informacja ta dotyczy finansów partii politycznej. Jawność finansowania działalności partyjnej traktowana jest jako instrument zwalczania korupcji i innych negatywnych zjawisk, stwarzających zagrożenia dla stabilności politycznej państwa i demokratycznej gry wyborczej. Partie są zatem zobligowane do ujawnienia wszelkich informacji związanych ze źródłami i sposobami gromadzenia środków finansowych oraz wskazywania celów i podstaw ich wydatkowania (por. wyrok NSA z 25 maja 2021r. sygn. akt III OSK 916/21 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Partia polityczna jest dobrowolną organizacją, występującą pod określoną nazwą, stawiającą sobie za cel udział w życiu publicznym przez wywieranie metodami demokratycznymi wpływu na kształtowanie polityki państwa lub sprawowanie władzy publicznej (art. 1 ust. 1 u.p.p.). W doktrynie przyjmuje się, że partia polityczna to dobrowolna, formalna, celowo zorientowana organizacja społeczna działająca w przestrzeni publicznej, definiująca swoje cele i metody ich urzeczywistniania za pośrednictwem ideologii lub/i programu politycznego, stanowiących dla niej podstawę do uzyskania szerszego poparcia społecznego, dzięki któremu możliwe będzie zdobycie, utrzymanie lub wywieranie wpływu na władzę przede wszystkim poprzez regularny udział w wyborach (Michalak Bartłomiej, Sokala Andrzej, Leksykon prawa wyborczego i systemów wyborczych, System informacji prawnej Lex, Komentarz do art. 1 ust 1 u.p.p.) Partie polityczna sprawują władzę, wywierają wpływ na władzę albo ukierunkowane są na jej zdobycie. Ich działalność stanowi sprawę publiczną, także w kontekście prawa wyborczego obywateli, którzy w celu podjęcia świadomych wyborów maja prawo posiadać wiedze o działalności danej partii politycznej. Dodatkowo wskazać należy, że według art. 23a u.p.p., źródła finansowania partii politycznych są jawne. Bez względu na źródła pochodzenia środków finansowych partii politycznej, sposób ich wydatkowania stanowi sprawę publiczną (wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2020r. sygn. akt II SAB/Wa 678/19 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 5 kwietnia 2024r. sygn. akt III SAB/Gd 4/24 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do finansowych wpływów partii politycznej należą także składki członkowskie, zatem informacje w o ich wysokości stanowią informację publiczną.
Sąd, ustosunkowując się do stanowiska Partii przedstawionego w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że ramy czasowe ww. wniosku Skarżącego z [...] grudnia 2022r. są "niezrozumiałe lub enigmatyczne" oraz, że niemożliwe byłoby przygotowanie i analiza wszystkich żądanych dokumentów w czasie przewidzianym w u.d.i.p. wskazuje, że Partia w takim przypadku powinna zastanowić się, czy żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej. Z judykatury wynika bowiem, że informacja publiczna przetworzona to między innymi taka informacja publiczna, której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia znacznej liczby dokumentów. Informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji; w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (por. wyroki NSA z: 9 sierpnia 2011r. sygn. akt I OSK 792/11; 21 września 2012r. sygn. akt I OSK 1477/12; 2 października 2014r. sygn. akt I OSK 140/14 – dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się, że także, że suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia wielu dokumentów, co może zakłócić normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudnić wykonywanie przypisanych mu zadań, może być uznana za przetworzenie informacji prostych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy (por. wyroki NSA z: 14 kwietnia 2017r. sygn. akt I OSK 2791/16; 26 marca 2018r. sygn. akt I OSK 2349/17; 27 marca 2018r. sygn. akt I OSK 1526/16 – dostępne j.w.).
Sąd zauważa jednak, że w przypadku zakwalifikowania żądanej informacji jako informacji publicznej przetworzonej, Partia winna poinformować wnioskodawcę (Skarżącego) o takim charakterze żądanej informacji oraz w związku z tym skierować do wnioskodawcy wezwanie wraz z zobowiązaniem do wykazania, że uzyskanie żądanej we wniosku informacji jest związane z wykazaniem szczególnie istotnego interesu publicznego.
Żadna z ww. czynności nie została przez Partię podjęta w sprawie, w związku z ww. wnioskiem Skarżącego z [...] grudnia 2022r. o udostępnienie informacji publicznej ani w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., ani do czasu rozpoznania przez Sąd skargi na bezczynność z tego zakresu. Wskazuje to w sposób oczywisty, że ww. wniosek Skarżącego nie został rozpatrzony w terminie przewidzianym w u.d.i.p., a więc zachodziła w jego rozpoznaniu bezczynność, która miała charakter rażący.
Podkreślić należy, że składający wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie ma obowiązku jego uzasadnienia, ani obowiązku oceny czy żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej. A zatem w momencie formułowania i kierowania takiego wniosku nie musi on wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Na etapie składania wniosku wnioskodawca nie jest w stanie ocenić nakładu pracy niezbędnego, by zgromadzić i opracować żądaną przez niego informację. Wymaga to bowiem odniesienia się do konkretnych danych dotyczących ilości dokumentów podlegających analizie i opracowaniu, a także charakteru koniecznych czynności. Obowiązek ustalenia, czy objęta ww. wnioskiem informacja publiczna ma taki charakter, ciąży na podmiotach wymienionych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p., a odmowa udostępnienia takiej informacji może nastąpić wówczas, gdy wnioskodawca, zobowiązany przez Partię do wykazania szczególnej istotności żądanej informacji publicznej dla interesu publicznego, nie wykaże istnienia takiego interesu. W przypadku wykazania przez wnioskodawcę (Skarżącego) szczególnej istotności żądanej informacji publicznej dla interesu publicznego, powoduje, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej przetworzonej winien taką informację udostępnić, natomiast w przypadku gdy istnienie takiego interesu nie zostanie wykazane, wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji. W decyzji takiej, podmiot ten winien wykazać przetworzony charakter informacji oraz brak wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Z akt sprawy nie wynika, że takie działania były podjęte przez Partię oraz że wydana została decyzja o odmowie udostępnienia żądanych informacji mających charakter informacji publicznych przetworzonych. Wskazuje to również na stan bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku Skarżącego z [...] grudnia 2022r., który ma charakter długotrwały i w żadnej mierze nieuzasadniony.
Okoliczność, że Partia nie jest organem władzy publicznej w żaden sposób nie wpływa na zakres wskazanych wyżej obowiązków i tryb postępowania. Ustawodawca w u.d.i.p. nie przewidział bowiem odrębności w tym zakresie w stosunku do organów administracji publicznej oraz innych podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej.
Na marginesie wskazać należy, że wykazanie przetworzenia informacji publicznej wymaga podania zakresu niezbędnych dla tego procesu czynności, które zakłócają normalne funkcjonowanie podmiotu mającego informacje udostępnić. Podmiot ten powinien wskazać czas niezbędny do przeprowadzenia koniecznych czynności, liczbę pracowników zaangażowanych w realizację tych czynności w relacji do dostępnych zasobów kadrowych, konkretną ilość dokumentów podlegających analizie oraz każdą inną okoliczność, potwierdzającą zaangażowanie w przygotowanie informacji wnioskowanych do udostępnienia. Udzielanie informacji publicznej wiąże się w każdym przypadku z zaangażowaniem pracowników (członków) danego podmiotu - w mniejszym czy większym wymiarze - w czynności związane z załatwianiem wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Nie chodzi wobec tego o wykazanie jakiegokolwiek zaangażowania w przygotowanie informacji publicznej, ale zaangażowania ponadstandardowego.
4. Sąd, mając powyższe rozważania na względzie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Partię do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z [...] grudnia 2022r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd stwierdził ponadto, że zaistniała bezczynność miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie zachowania organu jako bezczynności naruszającej prawo w sposób rażący jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 26 maja 2020r. sygn. akt II OSK 4016/19 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 24 lipca 2015r. sygn. akt II OSK 3237/14; 21 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 675/12 – dostępne j.w.).
Wskazać należy, że postępowanie Partii w sprawie, a właściwie brak podjęcia jakichkolwiek działań w związku z ww. wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, w oczywisty sposób jest naganne i ma cechy rażącego naruszenia prawa. Partia zlekceważyła bowiem wniosek Skarżącego i w ogóle nie odpowiedziała na niego. Termin 14-dniowy na udostępnienie informacji upłynął w 19 grudnia 2022r. Opóźnienie w udostępnieniu informacji bądź podjęciu innych czynności w celu załatwienia wniosku jest więc znaczne (ok. dwa lata), co jest istotnie sprzeczne z założeniami u.d.i.p., przewidującej, co do zasady, krótki 14-dniowy termin udostępniania informacji publicznej. Zaistniała bezczynność niewątpliwie ma zatem cechy rażącego naruszenia prawa.
Sąd przychylił się w związku z tym do wniosku Skarżącego o wymierzenie grzywny i na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymierzył Partii grzywnę w wysokości 2000 złotych. Sąd administracyjny bowiem, zgodnie z art. 154 § 6 P.p.s.a., wymierza grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Możliwość wymierzenia grzywny w określonym wyżej przedziale pozwala na miarkowanie jej wysokości, w szczególności z uwzględnieniem stopnia winy organu oraz celu w postaci zmobilizowania organu do podjęcia działania i rozpoznania wniosku. Sąd w okolicznościach rozstrzyganej sprawy, uznał orzeczoną wysokość grzywny za adekwatną i wystarczającą do osiągnięcia założonych celów. Wymierzenie grzywny za bezczynność powinno stanowić dla podmiotu zobowiązanego wyraz napiętnowania jego niewłaściwego działania oraz zmobilizować go do terminowego realizowania wynikających z przepisów prawa obowiązków. Sąd, orzekając o wysokości grzywny, wziął pod uwagę, że podmiot do którego skierowano wniosek o udostepnienie informacji publicznej (ww. Partia) nie jest organem administracji publicznej a brak udostępnienia informacji w znacznej części mógł wynikać z niewłaściwej interpretacji przepisów prawa.
Sąd o zwrocie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od Partii na rzecz Stowarzyszenia 100 zł, tytułem uiszczonego wpisu od skargi.