II SAB/Wa 758/24

II SAB/Wa 758/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący/
Joanna Kube /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1, art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Polski Fundusz Rozwoju S.A. z siedzibą w [...] do rozpatrzenia wniosku J. B. z dnia [...] października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego J. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
J. B. pismem z dnia 25 listopada 2024 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Polskiego Funduszu Rozwoju S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "PFR", "Spółka")
w rozpatrzeniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] października 2024 r.
We wniosku tym wystąpił o udostępnienie w zwrotnym e-mailu skanów (lub innych pików umożliwiających odczyt treści) wszystkich porozumień i innych ugód zawartych od 2020 r. przez PFR z:
1) jednostkami sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 ustawy
o finansach publicznych, także gdy reprezentują Skarb Państwa albo samorząd terytorialny
2) oraz podmiotami, których 25% lub więcej kapitału lub praw głosu jest kontrolowane bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, przez co najmniej jeden organ publiczny,
których przedmiot dotyczy zadłużenia w ramach programów rządowych "[...]", "[...]".
Skarżący wniósł o zobowiązanie PFR do dokonania czynności w zakresie udostępnienia wnioskowanych informacji publicznych, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Podał, że PFR pismem z dnia [...] listopada 2024 r. stwierdził, że jego wniosek z dnia [...] października 2024 r. nie stanowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej, ponieważ pozyskanie wnioskowanych informacji i dostępu do ich treści może stanowić źródło istotnych korzyści w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej lub zarobkowej kosztem interesów Spółki. Z tych względów PFR uznał, że żądana informacja nie może zostać uznana za dotyczącą spraw publicznych,
a wniosek za wnoszony w interesie publicznym.
Skarżący, uzasadniając skargę podniósł, że podmiot obwiązany do udostępnienia informacji publicznej przyjął, iż pozyskanie informacji "może stanowić źródło istotnych korzyści w działalności gospodarczej lub zarobkowej prowadzonej przez wnioskodawcę", natomiast u.d.i.p. nie zawiera takiej podstawy dla odmowy udostępniania informacji publicznej.
Przepisy u.d.i.p. stanowią jasno, że każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2). Dla uzyskania żądanej informacji wnioskodawca nie musi wykazywać, że sporządzenie wniosku o informacji nastąpiło "w interesie publicznym".
Skarżący za nieprawidłowe uznał stanowisko, zgodnie z którym, jeśli celem wniosku jest realizacja subiektywnego indywidualnego interesu podmiotu, który go złożył, to wniosek ten nie dotyczy z tego właśnie powodu sprawy publicznej. Wskazał, że wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który - jako właśnie interes prawny - jest obiektywnym interesem indywidualnym (wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7440/21).
Podniesiona przez PFR możliwość uczynienia z wnioskowanej informacji źródła korzyści w prowadzonej przeze niego działalności gospodarczej lub zarobkowej, a tym bardziej "istotnych korzyści", nie została ani rozwinięta, ani opisana. Skarżący stwierdził, że możliwość taka nie jest mu znana.
Odnosząc się zaś do argumentu, że udostępnienie informacji mogłoby odbyć się "kosztem interesów Spółki", zwrócił uwagę, że legalne podstawy odmowy udostępnienia informacji publicznej określa art. 5 u.d.i.p. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
W sytuacji, gdyby wniosek dotyczył informacji objętych tajemnicą przedsiębiorcy, PFR powinien wskazać i uzasadnić, że zawnioskowane informacje spełniają ww. kryteria łącznie. Okoliczności świadczące o zagrożeniach dla interesów PFR nie mogą być więc ani hipotetyczne, ani niedookreślone. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji (art. 16 u.d.i.p.).
Skarżący podniósł, że nie jestem beneficjentem tych programów rządowych. Co więcej, nawet gdyby był nie jest to okoliczność relewantna prawnie dla jego wniosku, ponieważ dotyczy on porozumień PFR z jednostkami sektora finansów publicznych oraz podmiotami kontrolowanymi przez organy publiczne. Zagadnienie jest przedmiotem debaty publicznej, o czym traktuje np. "Interpelacja nr [...]
w sprawie bezzasadnego żądania od instytucji kultury zwrotu subwencji finansowej udzielonej w 2020 r. przez PFR SA" ([...]).
Odnośnie zaś zarzucanego mu nadużycia prawa, stwierdził, że PFR powołał ten argument bez jakiegokolwiek odniesienia do konkretnej sprawy, jedynie dla samego wykazania, że zawnioskowane dokumenty nie mają przymiotu informacji publicznej. Tymczasem "ewentualne zjawisko nadużywania prawa dostępu do informacji może być brane pod uwagę po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja odpowiada ustawowemu pojęciu informacji publicznej podlegającej udostępnieniu,
a zatem na etapie oceny prawidłowości korzystania z publicznego prawa dostępu do takiej informacji. Dopiero sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa, może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa.
Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12). Odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji
o odmowie udostępnienia takiej informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p." (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2024 r., sygn. III OSK 2850/23).
Ponieważ podmiot zobowiązany nie udostępnił żądanej informacji mimo, że jest w jej posiadaniu, a także nie wydał decyzji odmownej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., pozostaje on w bezczynności.
W odpowiedzi na skargę PFR wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ewentualnie w przypadku nieuwzględnienia wniosku, o jej oddalenie
oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz PFR kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wnioskując o odrzucenie skargi PFR wskazał, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., a zatem, z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego skarga powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna.
W oparciu o przepisy art. 3 § 2 pkt 1 i 8 oraz § 3 p.p.s.a., a także art. 14, art. 16 i art. 21 u.d.i.p., skarga do sądu administracyjnego w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej przysługuje bowiem jedynie na decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, decyzję o umorzeniu postępowania oraz na bezczynność w zakresie udostępnienia tej informacji
Jeśli wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą.
W sytuacji natomiast, gdy przedmiotem skargi jest odmowa udzielenia informacji, do udostępnienia których nie ma zastosowania u.d.i.p., kognicja sądów administracyjnych nie jest dopuszczalna.
Wobec powyższego na PFR ciążył jedynie obowiązek zawiadomienia skarżącego, iż żądane przez niego dane nie stanowią informacji publicznej
w rozumieniu u.d.i.p. Obowiązek ten został przez PFR zrealizowany poprzez wystosowanie do wnioskodawcy pisma z dnia [...] listopada 2024 r., w którym poinformowano, że żądane przez niego informacje nie mają charakteru informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. i nie podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy.
Nie budzi zatem wątpliwości, że w sytuacji, gdy udzielona przez PFR w formie czynności materialno-technicznej odpowiedź nie podlega zaskarżeniu w trybie skargi do sądu administracyjnego - skarga jest niedopuszczalna, a zatem powinna zostać odrzucona.
Niezależnie od powyższej argumentacji PFR wskazał, że z okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie jest zainteresowany jakimkolwiek aspektem sfery publicznej, lecz de facto zmierza do pozyskania informacji, które mogą zostać przez niego wykorzystane wyłącznie w celu realizacji interesu prywatnego. Żądana informacja może bowiem stanowić źródło istotnych korzyści w działalności gospodarczej lub zarobkowej prowadzonej przez skarżącego kosztem interesów Spółki, w szczególności związanej ze świadczeniem usług w zakresie doradztwa prawnego. PFR zwrócił uwagę na fakt, iż zakres tematyczny ugód oraz porozumień, jakimi zainteresowany jest skarżący, został przez niego ściśle zakreślony - obejmuje on jedynie ugody zawarte przez PFR
z "jednostkami sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 ustawy
o finansach publicznych, także gdy reprezentują Skarb Państwa albo samorząd terytorialny oraz podmiotami, których 25% lub więcej kapitału lub praw głosu jest kontrolowane bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, przez co najmniej jeden organ publiczny", a zatem należy przyjąć, że skarżący zmierza do pozyskania ww. informacji w celu oszacowania szans i/lub ryzyk procesowych związanych z postępowaniami toczącymi się przeciwko podmiotom, które z uwagi na posiadany status prawny mogły nie być uprawnione do uzyskania subwencji finansowej.
W świetle żądania skarżącego istotną kwestią jest to, że żąda on przedstawienia wszystkich porozumień i ugód, a zatem w ocenie Spółki. udostępnienie ww. dokumentów jest wnioskodawcy niezbędne do przygotowania potencjalnej argumentacji wobec Sądu, jego klientów, czy w związku z potencjalnymi rozmowami ugodowymi, zarówno na etapie procesowym i/lub przedprocesowym. Co istotne, żądane dokumenty mogą zostać wykorzystane przez skarżącego zarówno do pozyskiwania nowych klientów, jak i przy obsłudze dotychczasowych, wśród których znajdować się mogą podmioty pozostające w sporze ze Spółką. Skarżący usiłuje zatem, nadużywając dyspozycji u.d.i.p., zbudować sobie bazę ewentualnych ugód, która byłaby możliwa do wykorzystania w ramach działalności gospodarczej.
Ta sama baza może również stać się przedmiotem obrotu z innymi podmiotami zainteresowanymi wejściem w jej posiadanie - znów więc stanowiłaby istotną wartość gospodarczą. Z powyższych względów żądana informacja nie może zostać uznana za dotyczącą spraw publicznych, a wniosek za wnoszony w interesie publicznym. Skarżący nie może bowiem oczekiwać od Spółki, że ma ona obowiązek dostarczać mu dokumenty oraz informacje, które mogą zostać wykorzystane do celów prywatnych lub działalności gospodarczej albo w celach zarobkowych. Byłoby to sprzeczne z celem u.d.i.p. i służyło do wzmocnienia pozycji skarżącego kosztem Spółki.
Skarżący, pod pozorem korzystania z prawa dostępu do informacji publicznej, w rzeczywistości zmierza do uzyskania informacji w swojej własnej, prywatnej sprawie lub na użytek zarobkowy.
Skoro treść wniosku skarżącego wprost odnosi się do informacji, które mają mu posłużyć do załatwiania indywidualnych spraw oraz stanowić źródło istotnych korzyści w działalności gospodarczej lub zarobkowej kosztem interesów Spółki, to Spółka postąpiła w pełni zasadnie informując skarżącego, że z uwagi na nadużycie przez niego prawa do żądania udostępnienia informacji publicznej oraz fakt braku substratu interesu publicznego, udostępnienie wnioskowanych danych w trybie u.d.i.p. nie może nastąpić.
W takiej sytuacji na PFR ciążył jedynie obowiązek zawiadomienia skarżącego, iż żądane przez niego dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Obowiązek ten został przez PFR zrealizowany poprzez wystosowanie do skarżącego pisma z dnia [...] listopada 2024 r., w którym poinformowano skarżącego o tym, że żądane przez niego informacje nie mają charakteru informacji publicznej
w rozumieniu u.d.i.p. i nie podlegają udostępnieniu w trybie tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Na wstępie Sąd wskazuje, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z przywołanym art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe postępowanie. Na podstawie art. 120 p.p.s.a., sąd rozpoznaje sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady
i tryb jej udostępniania.
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność
w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4:
(1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego
i prawnego (§ 1b).
W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny
w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu podlega skarga na bezczynność PFR w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa
i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim - wynikający z przepisów prawa - obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego - w nakazanym terminie - organ nie wypełnia.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.
Natomiast przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy określa katalog podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznych, wśród których obok organów administracji publicznej są również wymienione podmioty reprezentujące osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wynika, że obowiązane do udzielenia informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne niż wymienione w art. 4 ust. 1 pkt 1-4, które wykonują zadania publiczne, bez względu na to kto jest ich właścicielem, po drugie podmioty, które dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym drugim przypadku zobowiązanie nie jest powiązane z charakterem wykonywanych zadań lecz ze strukturą podmiotu lub dysponowaniem majątkiem publicznym.
W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, za uznaniem PFR za podmiot, reprezentujący inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a jako taki, obowiązany do udostępnienia informacji publicznej, przemawia przede wszystkim treść przepisów ustawy z dnia 4 lipca 2019 r.
o systemie instytucji rozwoju (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 923 z późn. zm., dalej: "ustawa o systemie instytucji rozwoju").
Z art. 11 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy wynika bowiem, że do zadań Polskiego Funduszu Rozwoju należy wykonywanie zadań powierzonych przez organy administracji rządowej, inne jednostki wykonujące zadania publiczne lub jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności w związku z sytuacjami kryzysowymi,
w tym rozprzestrzenianiem się choroby zakaźnej wywołanej wirusem SARS-CoV-2, zwanej dalej "COVID-19".
Zgodnie z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, na uzasadniony wniosek Prezesa Polskiego Funduszu Rozwoju, może udzielić Polskiemu Funduszowi Rozwoju dotacji na realizację zadań, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 1, związanych z przygotowaniem lub realizacją przedsięwzięć
w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego w rozumieniu ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1637).
Jak z kolei stanowi art. 18 ust. 1 ustawy o systemie instytucji rozwoju, przychodami Polskiego Funduszu Rozwoju mogą być dotacje celowe z budżetu państwa i środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz inne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegających zwrotowi, oraz odsetki od nich, o ile odrębne przepisy lub umowy, dotyczące przekazania lub wykorzystania tych środków, nie stanowią inaczej.
Przy czym, zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy o systemie instytucji rozwoju,
w zakresie nieuregulowanym w ust. 1-4 stosuje się odpowiednio przepisy art. 150-152 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
Na podstawie zaś art. 19 ust. 1 ustawy o systemie instytucji rozwoju, minister właściwy do spraw budżetu, na uzasadniony wniosek Polskiego Funduszu Rozwoju, może przekazać skarbowe papiery wartościowe na podwyższenie kapitału zakładowego Polskiego Funduszu Rozwoju, jeżeli jest to niezbędne do realizacji zadań Polskiego Funduszu Rozwoju.
Treść przytoczonych przepisów prowadzi, w ocenie Sądu, do wniosku, że PFR w szczególności, realizuje pewne zadania publiczne, o których mowa
w przepisach ustawy o systemie instytucji rozwoju, zaś majątek Spółki pochodzi
z "zadysponowania" majątkiem Skarbu Państwa.
Również analiza Statutu PFR wskazuje, że Spółka została utworzona w celu prowadzenia działalności gospodarczej oraz maksymalizacji zysku akcjonariuszy oraz, że Państwo powierzyło PFR realizację zadania publicznego polegającego na prowadzeniu programów sprzyjających zwiększeniu długoterminowego potencjału inwestycyjnego i gospodarczego Polski oraz wyrównywaniu szans i ochronie środowiska naturalnego.
Dlatego też spełnia ona kryterium podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, skoro majątek Spółki wyczerpuje przesłanki, o których mowa
w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.
Zdaniem Sądu, żądane przez skarżącego porozumienia i inne ugody zawarte od 2020 r. przez PFR z:
1) jednostkami sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 ustawy
o finansach publicznych, także gdy reprezentują Skarb Państwa albo samorząd terytorialny oraz
2) podmiotami, których 25% lub więcej kapitału lub praw głosu jest kontrolowane bezpośrednio lub pośrednio, wspólnie lub indywidualnie, przez co najmniej jeden organ publiczny,
których przedmiot dotyczy zadłużenia w ramach programów rządowych "[...]", "[...]", wyczerpują - w realiach sprawy - zakres przedmiotowy informacji publicznej
w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
PFR realizuje bowiem pewne zadania publiczne, o których mowa w ww. przepisach ustawy o systemie instytucji rozwoju, a majątek Spółki pochodzi również
z zadysponowania majątkiem Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.
Majątek Spółki, jeśli idzie o informację publiczną, powinien zatem podlegać takim samym zasadom transparentności i społecznego nadzoru, jak majątek będący własnością podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Należy podnieść, że kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji, nie jest kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej. Przeczyłoby to istocie prawa dostępu do informacji publicznej, które zarówno w piśmiennictwie prawniczym, jak i orzecznictwie sądowym, kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę ani cel
i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu. Natomiast w myśl 2 ust. 2 u.i.d.p., od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Zatem dla uzyskania żądanej informacji wnioskodawca nie musiał wykazywać, że sporządzenie wniosku o informację nastąpiło "w celu publicznym".
Podniesione przez PFR zjawisko nadużywania prawa dostępu do informacji, może być brane pod uwagę nie na etapie dokonywania wykładni art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p., czyli na etapie odkodowania norm prawnych wraz z ich percepcją dla ustalenia przedmiotowych granic prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, lecz na etapie późniejszym, tj. po stwierdzeniu, że wnioskowana informacja odpowiada ustawowemu pojęciu informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, a zatem na etapie oceny prawidłowości korzystania z publicznego prawa dostępu do takiej informacji.
Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Ponieważ z obowiązku informacyjnego PFR niewątpliwie się nie wywiązała, dlatego też należało w tym zakresie zobowiązać PFR do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku).
Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (punkt 2 sentencji wyroku) Sąd stwierdził, że bezczynność PFR w zakresie rozpoznania przedmiotowego wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się bowiem, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).
Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że PFR udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek pismem z dnia [...] października 2024 r., aczkolwiek rozpoznał sprawę niewłaściwie, z naruszeniem przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwagi na wadliwie dokonaną interpretację przepisów u.d.i.p., w tym zwłaszcza w zakresie wykładni art. 2 i art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. Wadliwe stosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność
w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji wyroku), Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej od organu zwrot kosztów postępowania sądowego, które objęły uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 złotych.
Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, należy wskazać, że stosownie do przepisów działu V p.p.s.a., regulującego kwestię kosztów postępowania, przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wyłączone zostało stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania. Koszty postępowania zasądza się jedynie w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz skarżącego (art. 200 ww. ustawy). Tak więc, nawet w przypadku oddalenia skargi, Sąd nie ma podstaw prawnych do zasądzenia od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania.