II SAB/WA 740/23

II SAB/Wa 740/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej
Łukasz Krzycki /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. art. 3 ust. 1 pkt 1, 4 ust. 1 pkt 1, 5, 13 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi W. D. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do rozpatrzenia wniosku W. D. z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz W. D. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanemu dalej "organem", bezczynność przy rozpatrywaniu jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, sformułowanego w piśmie z [...] lipca 2023 r.
W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie - nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku.
W skardze zarzucono naruszenie przez organ:
- art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38 poz. 167), w zakresie w jakim stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii, obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania
i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź
w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru - poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji, podlegającej udostępnieniu; doprowadziło to do nieuzasadnionego ograniczenia prawa do informacji,
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim stanowi on podstawę prawa do uzyskiwania informacji - poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu podlegającej udostępnieniu na wniosek informacji,
- art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji",
w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że nieudostępnioną w Biuletynie Informacji Publicznej informację udostępniana jest na wniosek – poprzez błędne zastosowanie; polegało ono na nieudostępnieniu informacji, podczas gdy w sprawie nie wydano decyzji odmownej,
- art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy o informacji w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej
w przypadku ograniczenia prawa do informacji,
- art. 5 ust. 2 ustawy o informacji wobec pominięcia przepisu,
- art. 6 ust. 1 pkt d w zw. z art. 5 ustawy o informacji wobec pominięcia przepisu,
- art. 13 w zw. z art. 5 ustawy o informacji wobec pominięcia przepisu i niezachowania określonego tam terminu,
- art. 2 w zw. z art. 5 ustawy o informacji wobec naruszenia zakazu w celu sporządzenia odpowiedzi,
- art. 34 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497), w zakresie naruszenia uprawnień przetwarzania informacji w innym celu niż przewidziany przepisami.
Uzasadniając skargę rozwinięto powyższe zarzuty. Opisując stan faktyczny stwierdzono m.in.:
- we wniosku o udzielnie informacji publicznej wskazano:
"Zwracam się o udzieleni dostępu do informacji publicznej [...] w zakresie: numer prawa do wykonywania zawodu, posiadane specjalizacje, staż pracy, wskazanych lekarzy orzeczników:"; dalej wymieniono imiona i nazwiska 4 osób,
- w odpowiedzi Wnioskodawca otrzymał pismo z [...] sierpnia 2023 r.; po zapoznaniu z nim skierował ponaglenia; do dnia wniesienia skargi (datowana 22 listopada 2023 r.) nie otrzymał informacji - w rozumieniu ustawy
o informacji,
- pisma otrzymane od organu nie spełniają wymagań dla decyzji w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie opubl. w Dz.U. z 2024 r., poz. 572); nie zakończono więc postępowania w terminie przewidzianym ustawą o informacji,
- treść pisma skierowanego do Wnioskodawcy wskazuje, że przetworzono informacji o sytuacji pytającego; nie jest to niezbędne do sporządzenia odpowiedzi wobec żądania o udzielenie informacji - jest sprzeczne z art. 2 ustawy o informacji; przy udzieleniu odpowiedzi doszło do wykorzystania danych pytającego - zgromadzonych z kont i rejestrów, podlegających regulacjom przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; w piśmie nie wskazano podstawy prawnej wykorzystania i przetwarzania informacji, pochodzącej ze zbioru tworzonego na potrzeby ustalania świadczeń społecznych; argumentując nieudzielenie informacji przywoływano prywatność osób wskazanych we wniosku,
- treść wnioskowanych informacji dotyczyła uzyskania numeru Prawa Wykonywania Zawodu (dalej jako "PWZ") wskazanych we wniosku osób - pełniących funkcje finansowaną ze środków publicznych; powinna ona znajdować się na pieczątkach tych osób - będących potwierdzeniem kwalifikacji do zajmowanego stanowiska,
- otrzymana przez Wnioskodawcę odpowiedź jest wewnętrznie sprzeczna; nie ma możliwości weryfikacji kwalifikacji i kompetencji dla zajmowanego stanowiska przy użyciu ogólnodostępnych baz danych - przywołanych w stanowisku organu - bez numeru PWZ; zwrócenie zapytań do baz okręgowych izb lekarskich, nie pokazuje rekordów wskazanych we wniosku osób; w razie braku numeru PWZ nie jest możliwe uzyskanie takiej informacji w inny sposób niż zapytanie w trybie dostępu do informacji publicznej; znajduje to odzwierciedlenie w orzecznictwie; tym samym pismo organu z [...]sierpnia 2023 r. jest sprzeczne ze jego stanowiskiem, przepisami ustaw oraz orzecznictwem,
- organ przywołując orzeczenia (m.in. wyrok o sygn. akt II SAB/Wa 248/17, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA") pomija, że informacji publicznej udzielono tam w innym trybie – za pośrednictwem strony internetowej; nie spełniała ona też definicji informacji w rozumieniu ustawy o informacji; powołując drugie orzeczenie (wyrok o sygn. akt II SAB/Kr 109/21 – dostępny w CBOSA) pominięto istotne okoliczności - jak zbieg przepisów szczególnych prawa karnego i możliwość uzyskania przez stronę postępowania wnioskowanych informacji przez zapoznanie z aktami sprawy - prawo przysługujące stronie postępowania; w przypadku żądania Wnioskodawcy nie może mieć to miejsca; zakres informacji jest szerszy - nie zawiera się w problematyce toczących się postępowań,
- treść wnioskowanej informacji może mieć istotną rolę dla interesu publicznego - nie sposób tego stwierdzić bez dysponowania taką wiedzą; ustawodawca uwzględnił to wobec treści art. 2 ust. 2 ustawy o informacji - zakazując badania interesu prawnego lub faktycznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazano:
- w piśmie z [...] sierpnia 2023 r. - odnosząc się do wniosku o udostępnienie powyższych informacji - organ udzielił Wnioskodawcy pełnej i wyczerpującej odpowiedzi; wskazał, że informacje, których żąda są związane z jego prywatnym interesem; nie stanowią więc informacji publicznej, w rozumieniu przepisów ustawy o informacji - nie można ich udostępnić w trybie dostępu do informacji publicznej; przywołano orzecznictwo sądów administracyjnych, gdzie wyrażono ugruntowane stanowisko, że ustawy o informacji nie można nadużywać - wykorzystywać w czysto prywatnych sprawach; przywołano istnienie niewątpliwej korelacji pomiędzy żądaniem zawartym we wniosku a postępowaniem orzeczniczym - prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS") w indywidualnej sprawie Wnioskodawcy o ustalenie uprawnień do świadczenia rentowego; wyklucza to możliwość uznania, że wniosek o udostępnienie informacji można załatwić w trybie i na zasadach ustawy o informacji - jako dotyczący informacji o charakterze publicznym,
- udzielając pismem z [...] sierpnia 2023 r. odpowiedzi na wniosek z [...] lipca 2023 r., zachowano termin wynikający z art. 13 ust. 1 ustawy o informacji,
- [...] września 2023 r. do ZUS wpłynęło pismo zatytułowane ponaglenie; Wnioskodawca wskazał tam: "otrzymana korespondencja nie jest decyzją kończącą postępowanie przewidzianego w KPA, tym samym został naruszony 14 dniowy termin udzielenia odpowiedzi",
- dla uzyskania dostępu do żądanych informacji - w trybie i na zasadach przepisów ustawy o informacji - składane wnioski muszą dotyczyć informacji publicznej, w rozumieniu wskazanych przepisów, nie zaś - według subiektywnej oceny wnioskującego - często wynikającej wyłącznie z jego potrzeb i przeświadczenia o możliwości publicznego dostępu do każdej informacji w danym trybie,
- zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o informacji, publiczną jest każda o sprawach publicznych; informację publiczną udostępnia się na zasadach i w trybie określonym w ustawie; przykładowy katalog stanowiących informację publiczną danych, które podlegają udostępnieniu, zawiera art. 6 ustawy o informacji; dla prawidłowego ustalenia znaczenia pojęcia informacji publicznej należy uwzględnić także przepisy Konstytucji RP; w jej art. 61 ust. 1 ustalono prawo obywatela do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie - w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa; na podstawie wskazanych przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda, wytworzona przez władze publiczne oraz pełniące funkcje publiczne osoby oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów - niezależnie kto je wytworzył; prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności możliwość uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 ustawy o informacji),
- wykładnia przepisów ustawy o informacji wskazuje, że - ponieważ ustawa o informacji ma zapewniać transparentność działań władzy publicznej i umożliwiać społeczną kontrolę tych działań - jako informację publiczną należy rozumieć każdą o sprawach publicznych, do której prawo dostępu przysługuje każdemu - nie zaś informacje o sprawach prywatnych, której nie dotyczą przepisy ustawy o informacji,
- żądanie udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku nie było związane - w przedstawionych okolicznościach przedmiotowej sprawy – z wnioskiem dotyczącym udostępnienia informacji publicznej, w rozumieniu przepisów ustawy o informacji,
- co wyjaśniono Wnioskodawcy w piśmie z [...] sierpnia 2023 r., informacje których zażądał są związane z prywatnym interesem; nie stanowią więc informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o informacji - nie można ich udostępnić w trybie dostępu do informacji publicznej; nie jest celem ustawy o informacji zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb - w postaci uzyskiwania informacji, dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów prywatnych,
- aby żądana informacja uzyskała walor publicznej, musi dotyczyć "sprawy publicznej"; przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa; ustawa o informacji ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu - związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji,
- w odpowiedzi do Wnioskodawcy podkreślono również, przepisy ustawy o informacji w pełni uzasadniają stanowisko, Iż domagająca się dostępu do informacji publicznej osoba nie ma obowiązku wykazywania interesu prawnego lub faktycznego w żądaniu takiej informacji; nie musi również wskazywać celu, dla realizacji którego żąda udzielenia informacji publicznej; wskazany przez wnioskującego cel, któremu ma służyć udostępnienie informacji publicznej, może mieć jednak istotne znaczenie dla oceny prawa do informacji publicznej - jeżeli z twierdzeń wnioskującego będzie wynikać, że udzielenie informacji nie będzie służyć szeroko rozumianej społecznej kontroli władzy publicznej, lecz wyłącznie jego partykularnym i czysto prywatnym interesom,
- celem przepisów ustawy o informacji pozostaje społeczna kontrola władzy publicznej; w związku z tym nie może być ona nadużywana i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach, jeżeli więc informacja nie jest żądana w celach związanych z najszerzej nawet rozumianą społeczną kontrolą władzy publicznej wniosek taki nie dotyczy w istocie udostępnienia informacji publicznej; żądania Wnioskodawcy nie mają charakteru dostępu do informacji publicznej i nie można ich zrealizować na podstawie przepisów ustawy o informacji; na tę okoliczność przywołano istnienie niewątpliwie korelacji pomiędzy żądaniem zawartym we wniosku a postępowaniem orzeczniczym - prowadzonym przez ZUS w indywidualnej sprawie Wnioskodawcy (o ustalenie uprawnień do świadczenia rentowego),
- informacja, udostępnienia której domaga się Wnioskodawca - jakkolwiek obiektywnie ma charakter publicznej - w konkretnym, indywidualnym przypadku nie mogą zostać udostępnione w trybie ustawy o informacji; w istocie Wnioskodawca nie ma w intencji uzyskania informacji publicznej – w celu wykorzystania dla dobra wspólnego – lecz przeciwnie, chęć uzyskania informacji dla indywidualnych, prywatnych potrzeb - w związku z postępowaniem orzeczniczym, prowadzonym przez ZUS w indywidualnej sprawie o ustalenie uprawnień do świadczenia rentowego; wymienieni we wniosku lekarze orzecznicy, o których informacje wystąpiono, uczestniczyli w procesie orzekania o niezdolności do pracy Wnioskodawcy w sprawie o świadczenie rentowe,
- nie może być wątpliwości co do charakteru żądanych informacji zawartych we wniosku; odpowiedź z [...] sierpnia 2023 r. - w postaci zwykłego pisma - stanowiła więc właściwą formę działania organu,
- w przedmiotowej sprawie żądana we wniosku informacja nie stanowiła publicznej; tym samym nie było w sprawie przesłanki przedmiotowej do wydania decyzji administracyjnej; organ ograniczył się zatem do wykazania i poinformowania zainteresowanego zwykłym pismem, że jego wniosek nie dotyczy informacji publicznej,
- sformułowany w skardze zarzut, dotyczący naruszenia uprawnień przetwarzania informacji w celu innym niż przewidziany przepisami oraz zawarte w uzasadnieniu skargi twierdzenie, że doszło do wykorzystania danych pytającego z kont i rejestrów ZUS, nie znajduje potwierdzenia w treści pisma z [...] sierpnia 2023 r.; w piśmie tym, stanowiącym odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, organ dokonał ustaleń w sprawie, mających wpływ na ocenę działań i intencji Wnioskodawcy; fakty te są mu, jako uczestnikowi postępowania orzeczniczego, znane; nie może być zatem mowy również o naruszeniu ochrony danych osobowych; nie ujawniono ich osobom trzecim; pismo (informacje w nim zawarte) skierowano bezpośrednio do samego Wnioskodawcy - wedle treści wniosku z [...] lipca 2023 r.,
- wniosek z [...] lipca 2023 r. załatwiono formalnie i merytorycznie zgodnie z przepisami ustawy o informacji:
- przez uprawniony do tego organ - Prezesa ZUS, reprezentowanego przez umocowanego pracownika w osobie Dyrektora Departamentu Legislacyjno-Prawnego,
- z zachowaniem terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 ustawy o informacji,
- przez poinformowanie, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, w rozumieniu przepisów ustawy o informacji;
nie ma więc podstaw faktycznych oraz prawnych do uznania, że w sprawie zachodzi bezczynność organu.
Przy piśmie procesowym (k. 49) Wnioskodawca przesłał stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, na potwierdzenie, że żądana wnioskiem informacja stanowi publiczną (pismo k. 53-54) zaś w kolejnym piśmie (k. 73-74) podtrzymał skargę, wywodząc, że istnieje interes publiczny w udostępnieniu żądanych przezeń informacji.
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).
Sąd zważył, co następuje.
Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, albo – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub nie- opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym obowiązany do udzielenia informacji powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy ją udostępni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle żądaną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r.,
o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny - w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji.
W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonych informacji (chodziło dane, dotyczące lekarzy orzeczników ZUS), zaś organ – do którego wpłynęło podanie – nie udzielił ich w zakresie żądania w terminie zakreślonym ustawą o informacji. Prezentował przy tym stanowisko - przedłożone w piśmie do Wnioskodawcy z zachowaniem terminu z art. 13 ust. 1 wskazanego aktu - że żądana informacja nie podlega udostępnieniu na zasadach ustawy o informacji. Żądanie nie pozostaje bowiem w związku ze sprawami publicznymi lecz ma służyć prywatnym celom Wnioskodawcy – odwołano się do pojęcia "nadużycia prawa do informacji publicznej" (cytując stosowne orzeczenia). Organ nie kwestionował zaś dysponowania wnioskowaną informacją ani generalnie jej charakteru publicznego.
Organ mylnie skonstatował, jakoby żądana informacja nie podlegała udostępnieniu we wskazanych powyżej trybach.
Sąd w tym składzie podziela prezentowane w judykaturze stanowisko, gdzie wskazano, że sama konkretna użyteczność informacji dla celów prywatnych wnioskodawcy nie wyłącza możliwości żądania jej udostępnienia - gdy w istocie dotyczy ona generalnie spraw publicznych. Odmienne rozumienie - określających ramy udostępnienia informacji publicznej - przepisów prowadziłoby do absurdalnego skutku (intencji ustanowienia takich reguł nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy), gdzie określoną informację - ze swego charakteru stanowiącą "publiczną", gdyż dotyczącą funkcjonowania państwa i jego instytucji - mogłaby pozyskać każda osoba, z wyjątkiem tej faktycznie nią aktualnie zainteresowanej – w kontekście swej sytuacji osobistej (własnych interesów). Przy takim rozumieniu regulacji, osoba taka musiałby w istocie korzystać z pomocy niejako "pośrednika", który nie byłby bezpośrednio zainteresowany pozyskaniem informacji dla własnych celów, a więc mógł o nią wystąpić. Przyjęcie takiej koncepcji za właściwą nie realizowałoby celu - unikania sytuacji, gdy procedury dostępu do informacji publicznej byłyby wykorzystywane na realizację własnych interesów - lecz tworzyło
w danym zakresie sztuczne acz równocześnie nieskuteczne bariery formalne (patrz: tak samo aktualne orzecznictwo: wyroki NSA o sygn. akt III OSK 447/22 i 1639/22 - dostępne w CBOSA). Jednocześnie jest poza sporem, że w sprawie nie występują inne przesłanki - trafnie kwalifikowane w judykaturze - jako przypadki nadużycia prawa do informacji - jak generowanie wniosków oczywiście bezzasadnych, służących dezorganizacji pracy organu czy szykanowaniu pełniących w nim funkcje osób.
Odrębną kwestią jest natomiast, czy żądane informacje można udostępnić Wnioskodawcy przez wzgląd na:
- ochronę wartości, jak ograniczenie ujawniania informacji zastrzeżonych ustawowo, poszanowanie życia prywatnego (przesłanki wskazane w art. 5 ustawy informacji), bądź
- ramy udostępniania informacji przetworzonej (wedle reguł art. 3 ust. 1 pkt 1 in fine ustawy o informacji).
W kwestiach wystąpienia w sprawie takich ograniczeń organ może zająć stanowisko wyłącznie przez wydanie stosownej decyzji.
Żądana przez Wnioskodawcę informacja stanowi publiczną, zaś organ należy do obowiązanych do jej udostępnienia (tak art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o informacji). Ponieważ - wobec wpływu wniosku o udostępnienie informacji publicznej – nie uczyniono zadość żądaniu ani też nie wydano decyzji o odmowie udostępnienia informacji, zaś organ nie kwestionuje nią dysponowania, zasadna jest konkluzja, że pozostaje w bezczynności. Sąd był więc obowiązany nakazać rozpoznanie wniosku w stosownej formie. Określając termin realizacji obowiązku, uwzględniono realną możliwość jego wykonania - od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem (nie zaś od dnia uprawomocnienia - wedle żądania skargi).
Błędnie kwalifikując żądanie Wnioskodawcy, jako nie podlegające udostępnieniu wedle reguł dotyczących informacji publicznej, naruszono przepisy prawa materialnego określające, co stanowi informację publiczną (tak odpowiednio wskazane w skardze art. 61 ust.1 Konstytucji R.P. i art. 1 ust. 1 ustawy informacji), zaś - w tego następstwie - uchybiono wynikającym z ustawy o informacji terminom udostępnianie takiej informacji (art. 13).
W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała natomiast charakteru intencjonalnego. Spowodowało ją błędne przekonanie, że nie jest obowiązany załatwić sprawy wedle reguł udostępnienia informacji publicznej - w formie przewidzianej ustawą o informacji. Okoliczność ta, jakkolwiek nie uwalnia organu z zarzutu bezczynności, ma jednak znaczenie w kontekście oceny zakresu stwierdzonej bezczynności. Uzasadnia przyjęcie, że nie ma ona charakteru rażącego naruszenia prawa.
Wykracza natomiast poza granice mniejszej sprawy podnoszona w skardze kwestia, czy organ był uprawniony - w ramach realizacji żądania Wnioskodawcy - wykorzystać zasób danych, gromadzonych w związku z realizacją ustawowych zadań, wedle reguł ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - m.in. w zakresie uczestniczenia w sprawach o charakterze spornym. Wykracza to poza problematykę oceny, czy organ pozostaje w bezczynności (przedmiot rozpoznawanej sprawy). Na danym etapie, nie ma także znaczenia ustalanie, czy występuje interes publiczny, przemawiający za udostępnienie informacji na żądanie Wnioskodawcy. Charakter żądanej informacji jako publicznej jest wszak poza sporem. Odrębną kwestią jest ewentualne występowanie szczególnego interesu publicznego, gdyby żądanie dotyczyło tzw. informacji przetworzonej - tak art. 3 ust. 1 punkt 1 in fine ustawy
o informacji. Zagadnie to nie było dotąd przedmiotem rozważań organu. Jak wskazano, gdyby szczególny charakter żądanej informacji publicznej miał stanowić przeszkodę jej udostępnienia organ byłby obowiązany wydać w tym przedmiocie decyzję administracyjną. Co bezsporne, dotąd tego nie uczyniono. Jak trafnie wywiedziono w skardze, charakteru decyzji nie miały pisma informacyjne organu - kierowane dotąd do Wnioskodawcy.
Przedwczesne są także zarzuty skargi uchybienia innym regułom materialnoprawnym ograniczającym dostęp do informacji publicznej.
Bezzasadność powyższych zarzutów, nie ma jednak znaczenia w kontekście oceny, czy organ pozostawał w bezczynności wobec konkretnego wniosku.
Z powyższych względów na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 3 sentencji, w myśl art. 200 powyższej ustawy. Poniesione koszty stanowił uiszczony wpis od skargi.