II SAB/WA 199/25

II SAB/Wa 199/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
659
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 1397/25 - Wyrok NSA z 2025-11-05
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 1) stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21; 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznaje skarżącej D. M. od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych sumę pieniężną w wysokości 900 (słownie: dziewięćset) złotych; 4) oddala skargę w pozostałym zakresie; 5) zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej D. M. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. K.(dalej: "skarżąca") jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2018 r. do Prezesa UODO wpłynęła skarga D. K.na przetwarzanie danych osobowych. W treści skargi skarżąca podniosła, że udostępnienie przez Starostę na stronach internetowych BIP Starostwa Powiatowego w [...] protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r, (protokół nr [...]) oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. (protokół nr [...]) bez dokonania pełnej anonimizacji jej danych osobowych narusza jej prawo do ochrony prywatności. Jednocześnie podniosła, że na nagraniach CD z ww. posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] zostało utrwalone jej imię i nazwisko, wypowiedziane przez jej uczestników, ponieważ Starosta nie dokonał stosownej anonimizacji jej danych osobowych. Wobec powyższego skarżąca zwróciła się do Prezesa UODO o przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie Staroście usunięcia spornych protokołów ze strony internetowej BIP Starostwa Powiatowego w [...], względnie o zobowiązanie Starosty Powiatowego w [...] do niezwłocznego dokonania pełnej anonimizacji protokołów posiedzeń Komisji Rewizyjnej z dnia [...] października 2015 r. oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. w sposób uniemożliwiający identyfikację jej danych osobowych.
Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Prezes UODO odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej.
Na skutek skargi D. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. II SA/Wa 2096/19 uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania.
W związku z uprawomocnieniem się ww. wyroku Sądu, decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Prezes UODO nakazał Staroście [...] wyeliminowanie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych D. K. poprzez usunięcie z protokołu nr [...] z posiedzenia Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r. znajdującego się na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w [...] danych osobowych D. K.w zakresie informacji, że nazywana jest "[...]" oraz informacji dotyczącej wykonywanego przez jej męża zawodu oraz miejsca jego wykonywania w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji (punkt 1), w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku (punkt 2).
Na skutek skargi D. K. na powyższą decyzję, w zakresie punktu 2 decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 2 oraz zasądził od Prezesa UODO na rzecz skarżącej koszty postępowania.
Sąd stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że nie doszło do należytego wykonania wskazań co do dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/WA 2096/19. Prezes UODO ponownie naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu z treści uzasadnienia ww. decyzji nie wynikały istotne w sprawie ustalenia faktyczne, w szczególności dotyczące wyjaśnienia przedmiotu i zakresu skarg złożonych przez skarżącą na Dyrektora Szkoły do właściwych organów, które przekazano do rozpoznania na jawne posiedzenie Komisji Rewizyjnej. Okoliczności te, zdaniem Sądu, były istotne z punktu widzenia związku ujawnionych w ww. protokołach posiedzeń Komisji Rewizyjnej danych skarżącej z pełnioną przez skarżącą funkcją publiczną - nauczyciela, którym skarżąca przestała już być. Sąd wskazał także, że Prezes UODO, wydając zaskarżoną decyzję, wbrew art. 11 k.p.a. w związku z art. 153 i art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), nie odniósł się do kwestii, że skarżąca nie jest już nauczycielem i nie ocenił tej okoliczności z punktu widzenia adekwatności przetwarzania danych skarżącej w protokołach Komisji Rewizyjnej w związku z kierowanymi przez skarżącą skargami na Dyrektora Szkoły do właściwych organów: [...] Kuratora Oświaty w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. i Starosty z dnia [...] sierpnia 2015 r., w części dotyczącej próby nielegalnego usunięcia skarżącej z pracy (posiedzenie z dnia [...] października 2015 r.) oraz w skardze skarżącej z dnia [...] maja 2016 r. na Dyrektora Szkoły do Ministra Edukacji Narodowej dotyczącej nieprawidłowości w zakresie nadzoru pedagogicznego oraz realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego w Szkole. Zdaniem Sądu, Prezes UODO powinien stosownie do art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a. oraz stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dać wyraz swym ustaleniom i ocenom w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wskazując związek funkcjonalny między treścią i zakresem skarg rozpatrywanych podczas posiedzeń Komisji Rewizyjnej a występowaniem skarżącej jako osoby pełniącej funkcję publiczną. Sąd podniósł także, że Prezes UODO, przedstawiając stan faktyczny sprawy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do twierdzeń zawartych w piśmie skarżącej z dnia [...] sierpnia 2020 r.
Ponadto Sąd wskazał, że Prezes UODO nie odniósł się w decyzji do kwestii naruszenia danych osobowych skarżącej poprzez ich utrwalenie na płytach CD. Organ winien wyjaśnić dlaczego i na jakiej podstawie faktycznej i prawnej doszedł do wniosku, że legalne było utrwalenie danych osobowych skarżącej na płytach CD. Organ winien też ustalić w jakim zakresie doszło do faktycznej anonimizacji danych osobowych skarżącej przez Starostę na płytach CD.
W dniu 3 grudnia 2021 r. do organu wpłynął odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 wraz z aktami administracyjnymi.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. skarżąca złożyła ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. Prezes UODO poinformował pełnomocnika skarżącej o konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie i wezwał pełnomocnika skarżącej do wskazania adresu, pod jakim na stronie internetowej Powiatu [...] zostały udostępnione dane osobowe skarżącej w treści protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r. (nr [...]) oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. (nr [...]), a także wskazania, czy obecnie na stronie internetowej Powiatu [...] są udostępniane dane osobowe skarżącej w treści ww. protokołów, a jeśli tak, to pod jakim konkretnie adresem oraz przesłania dowodów potwierdzających powyższe okoliczności.
Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. poinformował organ, iż reprezentuje skarżącą jedynie w zakresie skargi z dnia [...] listopada 2020 r. na niewykonanie nakazu orzeczonego decyzją Prezesa UODO z dnia [...] listopada 2020r., nie zaś w postępowaniu toczącym się przed Prezesem UODO dotyczącym skargi z dnia [...] listopada 2018 r. Niemniej jednak, wskazując, iż ww. skargi dotyczą tej samej materii, pełnomocnik udzielił merytorycznej odpowiedzi w sprawie.
W dniu [...] kwietnia 2022 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga D. K.na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zainicjowanego skargą z dnia [...] listopada 2018 r.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 35 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, podczas gdy sprawa powinna być rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, w oparciu o dowody zawarte w aktach sprawy i zgodnie z wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/WA178/21,
- art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy i brak załatwienia sprawy w terminie właściwym,
- art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania administracyjnego, co spowodowało nadmierne przedłużenie postępowania administracyjnego poprzez brak należytej koncentracji czynności procesowych.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o:
- stwierdzenie, że Prezes UODO prowadził postępowanie przewlekle, działając z rażącym naruszeniem prawa,
- zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w ciągu jednego miesiąca,
- zasądzenie od organu sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł oraz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała w szczególności, że w dniu [...] stycznia 2022 r. skierowała do organu pismo w przedmiocie toczącego się postępowania, na które nie otrzymała odpowiedzi, a następnie - pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. - wniosła ponaglenie.
Powołując art. 35 i art. 36 k.p.a. podniosła, że przedmiotowa sprawa powinna być załatwiona w ciągu miesiąca.
Skarżąca podkreśliła również, że każdy etap rozpoznawania przedmiotowej sprawy, począwszy od 2018 r., był prowadzony przewlekle, co stoi w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania oraz zasadą pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej. Zaznaczyła, że prawomocnym wyrokiem z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 723/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2096/19 stwierdził, że Prezes UODO dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżąca podniosła, że na obecnym etapie postępowania Prezes UODO nadal permanentnie rażąco narusza prawo nie wydając w terminie merytorycznej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ powołał art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U. UE. L. 2016.119.1 i Dz.U. UE. L. 2018.127.2), dalej: "ogólne rozporządzenie o ochronie danych", wskazując, że przepis ten, stosowany bezpośrednio przed uregulowaniami zawartymi w k.p.a., nie stanowi dyrektywy określającej maksymalnego terminu do rozstrzygnięcia sprawy przez organ.
Dalej organ wskazał, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21, wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie udostępnienia danych osobowych skarżącej w na stronie internetowej Powiatu [...] w treści protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r. (nr [...]) oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) oraz odnośnie udostępnienia podmiotom nieuprawnionym danych osobowych skarżącej zawartych w nagraniach z przebiegu ww. posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] utrwalonych na płytach CD. Stwierdził, że wyjątkowo skomplikowany charakter niniejszej sprawy wynika z wielości wątków podejmowanych przez skarżącą w jej licznych pismach oraz obszerności zgromadzonego materiału dowodowego. Zaznaczył, że wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wymaga uzyskania m.in. wyczerpujących wyjaśnień podmiotu skarżonego, bowiem organ zobowiązany jest zgromadzić wewnętrznie spójny i wystarczający do wydania decyzji materiał dowodowy.
Zdaniem organu, wbrew twierdzeniom skarżącej, kolejne czynności w sprawie podejmowane były możliwie szybko z uwzględnieniem ciążących na organie obowiązków wynikających z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. Zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania jest więc nieuzasadniony. Brak jest również podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa oraz przyznania na rzecz skarżącej od organu sumy pieniężnej, bowiem nie zachodzą przesłanki do zastosowania tego środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Organ podkreślił, że nie uchyla się od wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, lecz przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu jej rozpatrzeniu.
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2022 r. skarżąca ustosunkowała się do stanowiska Prezesa UODO zawartego w odpowiedzi na skargę podtrzymując zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Nadto wniosła o nałożenie na organ grzywny. W uzasadnieniu pisma skarżąca podniosła w szczególności, że czuje się pokrzywdzona brakiem działania ze strony organu, w sytuacji gdy proces przetwarzania jej danych osobowych pozbawiony jest ochrony od ponad trzech lat.
Z akt administracyjnych sprawy wynika nadto, że w dniu [...] maja 2022 r. do UODO wpłynęło pismo procesowe skarżącej z dnia [...] kwietnia 2022 r., w którym zajęła ona stanowisko w sprawie będącej przedmiotem pisma organu z dnia [...] kwietnia 2022 r.
Pismem z dnia [...] maja 2022 r. Prezes UODO zwrócił się do Starosty [...] o udzielenie wyjaśnień odnośnie udostępnienia danych osobowych skarżącej w treści protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r. (nr [...]) oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) na stronie internetowej Powiatu [...] oraz danych osobowych skarżącej zawartych w nagraniach z przebiegu ww. posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] utrwalonych na płytach CD.
Jednocześnie, pismem z dnia [...] maja 2022 r. organ zwrócił się do skarżącej o wskazanie numerów stron oraz wierszy ww. protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...], w których znajdują się - objęte skargą - dane osobowe skarżącej. Nadto organ zwrócił się o podanie przedziałów czasowych w nagraniach posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] utrwalonych na płytach CD, w których znajdują się kwestionowane przez skarżącą dane osobowe.
W ramach postępowania wyjaśniającego organ dokonał analizy wydruków Protokołów nr [...] oraz [...] z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] odpowiednio z dnia [...] października 2015 r. oraz [...] czerwca 2016 r., a także odsłuchał płyty CD (11 godzin, 9 minut nagrania), na których utrwalono przebieg ww. posiedzeń Komisji Rewizyjnych Powiatu [...]. Dokonanie powyższych czynności potwierdzają notatki służbowe z dnia [...] maja 2022 r.
W dniu [...] maja 2022 r. do UODO wpłynęła odpowiedź Starosty [...] z dnia [...] maja 2022 r. na pismo organu z dnia [...] maja 2022 r.
Pismem z dnia [...] maja 2022 r. Prezes UODO, zwrócił się do skarżącej o:
- wskazanie dokładnych adresów URL (linków), pod którymi na stronie internetowej Powiatu [...] Starosta [...] udostępnił jej dane osobowe poprzez publikację protokołów z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r. (nr [...]) oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. (nr [...]),
- przesłanie kopii skarg w zakresie rozpatrywanym przez Komisję Rewizyjną Rady Powiatu [...] w dniach [...] października 2015 r. i [...] czerwca 2016 r.
W dniach [...] i [...] maja 2022 r. organ dokonał weryfikacji - podanych przez Starostę [...] w piśmie z dnia [...] maja 2022 r. oraz skarżącą w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. - adresów stron internetowych. Potwierdza to notatka służbowa z dnia [...] maja 2022 r.
W dniu [...] czerwca 2022 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej z dnia [...] czerwca 2022 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie organu z dnia [...] maja 2022 r. Kolejne pismo skarżącej, stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia [...] maja 2022r., wpłynęło do organu w dniu [...] czerwca 2022 r.
W dniu [...] czerwca 2022 r. organ dokonał weryfikacji zarzutów skarżącej w związku z jej pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. W tym celu podał analizie protokoły z posiedzeń Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r. (nr [...]) oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. (nr [...]), co potwierdza notatka służbowa z dnia [...] sierpnia 2022 r.
Pismem z dnia [...] lipca 2022 r. Prezes UODO zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt sprawy nr [...] na okres 2 miesięcy w celu wydania decyzji administracyjnej w sprawie.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Prezes UODO poinformował skarżącą oraz Starostę [...], iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie poinformował strony postępowania o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. zakreślając termin 7 dni od daty doręczenia pisma do dokonania tych czynności.
Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. Prezes UODO wyłączył karty [...] oraz [...] akt administracyjnych do odrębnego postępowania administracyjnego zarejestrowanego pod nową sygnaturą [...].
Decyzją z dnia [...] października 2022 r. nr [...] Prezes UODO:
1) nakazał Staroście [...] wyeliminowanie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych D. K. poprzez usunięcie z protokołu [...] z posiedzenia Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] października 2015 r. znajdującego się na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w [...] oraz z protokołu nr [...] z posiedzenia Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. znajdującego się na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego w [...] danych osobowych skarżącej w zakresie: a) informacji, że jest polonistką oraz informacji wskazujących na przedmiot, którego uczy, a także informacji, że pracuje w Zespole Szkół Ogólnokształcących w [...], gdzie funkcję dyrektora pełni B. C.; b) zamieszczonego na stronie [...] protokołu nr [...] z posiedzenia Komisji Rewizyjnej Rady Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. w wierszu 5 i 6 sformułowania "będąc nauczycielem mam akurat prywatnie prawnika obok siebie" w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji,
2) umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
Wyrokiem z dnia 28 października 2022r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania mającego cechy rażącego naruszenia prawa oraz przyznał skarżącej sumę pieniężna w kwocie 2.000 zł. oddalając skargę w pozostałej części.
W uzasadnieniu wskazano, że art.78 ust.2 RODO nie wyznacza innego niż określony w K.p.a. terminu dla rozpoznania sprawy. Stąd biorąc pod uwagę okoliczności sprawy Sąd stwierdził, że organ w stopniu rażącym naruszył art. 12 § 1, art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej organu, wyrokiem z dnia 20 listopada 2024r uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę tut. Sądowi do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Sąd kasacyjny przesądził, ze : "należy podkreślić, że trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781 z późn. zm.), dalej: u.o.d.o., oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi przywołana wyżej doktryna; zob. też P. Fajgielski (w:) Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych (w:) Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) - a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) - to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 78 ust. 2 RODO należy odczytywać zatem w ten sposób, że obowiązek organu nadzoru poinformowania osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi staje się aktualny, jeśli skarga nie została rozpatrzona w tym terminie (czyli nie została wydana decyzja administracyjna) i zachodzi potrzeba jego wydłużenia, w trybie art. 36 k.p.a., co koresponduje z art. 62 u.o.d.o., nakazującym dodatkowo w takiej sytuacji poinformowanie stron o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach. Zgodnie bowiem z art. 62 u.o.d.o. "W przypadku, o którym mowa w art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Prezes Urzędu, zawiadamiając strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jest obowiązany również poinformować o stanie sprawy i przeprowadzonych w jej toku czynnościach."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w §1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Z treści tego przepisu wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, bowiem pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. skarżąca wystąpiła do Prezesa UODO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie.
Mając na uwadze przywołane przepisy prawa Sąd stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna, a także merytorycznie uzasadniona.
Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wówczas, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne powinna być dokonywana na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA).
Z art. 78 ust. 2 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych wynika, że bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi na niezgodne z prawem przetwarzanie jej danych osobowych. Przepis ten pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 i art. 57 ust. 1 lit. f ww. rozporządzenia, w których jest mowa o informowaniu skarżącego - w rozsądnym terminie - o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym.
Biorąc pod uwagę wiążące dla wyniku niniejszej sprawy wywody Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku uchylającym wcześniejsze rozstrzygnięcie, że norma art.78 ust.2 RODO w pierwszej kolejności odnosi się do rozpoznania skargi i musi być traktowana jako norma szczególna w rozumieniu art.35 par.4 K.p.a. uznać należało, że organ procedując przewlekle, naruszył regulację omawianego przepisu art.78 ust.2 RODO. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 wraz z aktami administracyjnymi wpłynął od organu w dniu [...] grudnia 2021 r., jednakże przez okres ponad czterech miesięcy (do dnia wniesienia ponaglenia, co miało miejsce [...] kwietnia 2022 r.) organ nie podejmował w istocie żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i wydania decyzji administracyjnej. Jedynie w dniu [...] kwietnia 2022 r. skierował do Departamentu Informatyki UODO prośbę o sprawdzenie bezpieczeństwa zawartości płyt CD złożonych w toku postępowania administracyjnego.
Podkreślić przy tym należy, że już w dniu [...] stycznia 2022 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2022 r. dotyczące przedmiotu sprawy, w którym akcentowała ona, iż sprawa zainicjowana skargą z dnia [...] listopada 2018 r. trwa ponad trzy lata. Do pisma skarżąca załączyła kopię prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 723/20. Na pismo to organ nie udzielił odpowiedzi.
Niewątpliwie załatwienie niniejszej sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jednakże kilkumiesięcznej zwłoki w podjęciu przez organ pierwszych merytorycznych czynności w sprawie nie można - w świetle materiału aktowego - usprawiedliwić.
Ponadto, postępowanie wyjaśniające trwało w istocie niewiele ponad trzy miesiące. Intensyfikacja czynności organu miała miejsce w okresie maj – czerwiec. W dniu 6 lipca 2022 r. organ wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt administracyjnych, które wpłynęły do organu w dniu [...] lipca 2022 r. W dniu [...] sierpnia 2022 r. organ zawiadomił strony postępowania o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. (zawiadomienia zostały doręczone skarżącej oraz Staroście [...] odpowiednio w dniu [...] sierpnia 2022 oraz [...] sierpnia 2022 r.). Pomimo tego decyzja administracyjna w sprawie została wydana przez organ dopiero w dniu [...] października 2022 r.
W świetle powyższych okoliczności należy stwierdzić, że Prezes UODO procedując w sprawie nie dochował terminu z art.78 ust.2 RODO. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że od wpływu do organu prawomocnego wyroku Sądu z dnia 13 września 2021r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 do dnia wydania decyzji administracyjnej upłynęło 10 miesięcy, przy czym organ w ciągu pierwszych czterech miesięcy nie podjął żadnych czynności w sprawie, nie dopełnił też obowiązku, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. i art. 62 u.o.d.o.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu stwierdzone w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Przyjmuje się jednocześnie, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. i art. 36 k.p.a. jak i art.78 ust.2 RODO można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu.
W świetle powyższego uzasadnione jest stanowisko, że organ w stopniu rażącym naruszył art.78 ust.2 RODO.
Oczywistym jest, że wydanie decyzji administracyjnej w sprawie musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, jednak z tego powodu nie można usprawiedliwić tak znacznego, wielomiesięcznego opóźnienia w wydaniu decyzji administracyjnej, które miało miejsce już po zwrocie akt wraz z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21.
Nie można też pominąć okoliczności, że sprawa niniejsza została zainicjowana w listopadzie 2018 r., organ wydał dwie decyzje administracyjne - odpowiednio z dnia [...] lipca 2019 r. oraz [...] listopada 2020 r., uchylone następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odpowiednio wyrokami z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. II SA/Wa 2096/19 oraz z dnia 13 września 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 178/21 (decyzję uchylono w części). Nadto wyrokiem z dnia 10 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 723/20 Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2096/19, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Tym bardziej zatem w niniejszym postępowaniu na organie spoczywał obowiązek dopełnienia wszelkich wymogów wynikających z ww. przepisów prawa, a w szczególności poszanowania prawa strony do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki.
Końcowo wskazać należy, że ustawodawca w art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał sądom administracyjnym możliwość wymierzania grzywien i przyznawania sum pieniężnych. Grzywna, o jakiej mowa w ww. przepisie ma charakter przede wszystkim prewencyjny, natomiast suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. W przyjętej regulacji ustawodawca sądowi pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się przewlekłego prowadzenia postępowania, a także czy uzasadniają konieczność zrekompensowania tego faktu stronie skarżącej.
Uwzględniając powyższe Sąd przyznał skarżącej sumę pieniężną zgodnie z kryterium przewidzianym w art. 154 § 6 p.p.s.a. przyjmując, że kwota ta z jednej strony zrekompensuje skarżącej znaczny czas oczekiwania na rozstrzygnięcie i związane z tym niedogodności i utrudnienia życiowe wynikające z charakteru przedmiotu ochrony jakim jest przetwarzanie danych osobowych, z drugiej zaś strony zrekompensuje podejmowane przez skarżącą zabiegi związane z doprowadzeniem do rozpoznania sprawy przez organ.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 5.000 złotych. Sąd uznał, że przyznana wyrokiem kwota jest adekwatna do stopnia zawinienia organu w okolicznościach niniejszej sprawy, a skarżąca nie przedstawiła argumentów, które miałyby przemawiać za przyznaniem sumy pieniężnej w wyższej wysokości.
Sąd zważył, że przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna stanowi także swoistą sankcję (dolegliwość) dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Uwzględniając funkcję dyscyplinującą przyznanej sumy pieniężnej Sąd odstąpił od nałożenia na organ grzywny i w tym zakresie skargę oddalił.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Przyznając sumę pieniężną Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W pozostałym zakresie Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 p.p.s.a. jak w punkcie 4 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił stosując art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. jak w punkcie 5 sentencji wyroku.