II SAB/WA 725/24

II SAB/Wa 725/24 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58m par. 1 pkt 1 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2022 r. o stwierdzenie nieważności decyzji p o s t a n a w i a: odrzucić skargę
Uzasadnienie
Pismem z [...] listopada 2024 r. K. J. (dalej: "skarżący") wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (korzystając z platformy komunikacji elektronicznej ePUAP) skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] sierpnia 2022 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Dyrektor ZER MSWiA") z [...] września 2015 r. nr [...] o odmowie zwiększenia renty inwalidzkiej o 10% podstawy jej wymiaru oraz wypłaty wyrównania z tego tytułu.
Powyższą skargę skarżący poprzedził ponagleniem, które złożył do organu w dniu [...] listopada 2024 r. Odpowiadając na ponaglenie, organ w piśmie z [...] listopada 2024 r. wyjaśnił skarżącemu, że:
- od ww. decyzji Dyrektora ZER MSWiA z [...] września 2015 r. skarżący złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w [...], który oddalił je wyrokiem z [...] stycznia 2021 r., sygn. akt [...];
- skarżący zaskarżył ww. wyrok apelacją, która została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 2022 r., sygn. akt [...];
- pismem z [...] września 2022 r. Minister, w trybie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), przekazał wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji - według właściwości - Dyrektorowi ZER MSWiA, o czym powiadomił skarżącego;
- ww. pismo z [...] września 2022 r. skarżący uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1931/22, odrzucił skargę jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego;
- kolejnym pismem z [...] stycznia 2023 r. skarżący ponownie zaskarżył czynność materialno-techniczną z [...] września 2022 r. przekazania wniosku - skarga ta została odrzucona postanowieniem tutejszego Sądu z 27 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 279/23.
Minister skonkludował, iż wniesienie ponaglenia po zakończeniu sprawy nie realizuje już jego celu i czyni je niedopuszczalnym.
Natomiast w odpowiedzi na powołaną na wstępie skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie - w przypadku niezaaprobowania tego stanowiska - o jej oddalanie. Motywując brak kognicji tutejszego Sądu, Minister powołał się na przepisy art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 18 lutego 1998 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r., poz. 1121 ze zm.; dalej: "ustawa emerytalna"), a także na założenia projektu ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 715), jak również na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 856/10 i z 3 marca 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 40/22 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu z powodu braku kognicji sądu administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a"), sądy administracyjne sprawują wyłącznie kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje kognicję w sprawach skarg wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy ww. przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Natomiast w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Według art. 58 § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] sierpnia 2022 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZRE MSWiA z [...] września 2015 r. nr [...] odmawiającej skarżącemu zwiększenia renty inwalidzkiej o 10% podstawy jej wymiaru oraz wypłaty wyrównania z tego tytułu.
Podkreślenia wymaga, że kwestie związane z zaopatrzeniem emerytalnym policjantów zostały uregulowane w ustawie emerytalnej. Stosownie do treści art. 32 ust. 1 i ust. 4 ustawy emerytalnej, od decyzji organu emerytalnego w przedmiocie prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis art. 33 ust. 5 ustawy emerytalnej stanowi, iż odwołanie do sądu przysługuje również w przypadku niewydania przez organ emerytalny decyzji w terminie określonym w ust. 3a. Z kolei przepisy art. 33 ustawy emerytalnej normują tryb uchylenia lub zmiany decyzji organu emerytalnego ustalającej prawo do zaopatrzenia emerytalnego lub wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia. Natomiast art. 11 ustawy emerytalnej przewiduje, że w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, k.p.a. oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w postanowieniu z 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 279/07, sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na decyzję organu rentowego (w stanie faktycznym ww. sprawy wojskowego organu emerytalnego) w przedmiocie zmiany, uchylenia decyzji ostatecznej albo stwierdzenia jej nieważności. Ze stanowiskiem tym koreluje postanowienie Sądu Najwyższego (dalej: "SN") z 28 maja 2002 r., sygn. akt II UKN 356/01, w którym uznano, iż sąd pracy i ubezpieczeń społecznych nie może rozpoznać wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu rentowego, gdyż w tym zakresie właściwy jest organ rentowy. Zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie przyjęto, że podmiotami uprawnionymi do zastosowania instytucji procesowych, tj. zmiana, uchylenie lub unieważnienie decyzji organów rentowych, są wyłącznie wykonawcy zabezpieczenia społecznego (ZUS, Prezes KRUS, wojskowe organy emerytalne, organy emerytalne służb mundurowych) - vide K. Antonów, Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pojęcie oraz właściwość postępowań przedsądowych i ochrony cywilnosądowej. Wolters Kluwer. Warszawa 2011; A. Matan, Rażące naruszenie prawa jako przesłanka odpowiedzialności majątkowej funkcjonariusza publicznego, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2014; uchwała siedmiu sędziów SN z 23 marca 2011 r., sygn. akt I UPZ 3/10; wyrok SN z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I UK 369/15; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 18 stycznia 2019 r., sygn. akt I AUa 464/19). Wszystko na etapie postępowania administracyjnego należy do organu emerytalnego (vide wyrok NSA z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt III OSK 723/21).
Na marginesie dostrzec wypada, iż w świetle powyższych poglądów, Minister właściwie przekazał podanie skarżącego z [...] sierpnia 2022 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA do tego organu.
Jednocześnie należy mieć na uwadze, że art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.; dalej: "k.p.c.") kwalifikuje sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych jako sprawy cywilne, do których rozpoznania, powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, które objęte są właściwością sądów powszechnych, są także sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, jak również sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (vide art. 476 § 2 pkt 1 i 2 i § 3 k.p.c.), zaś organami rentowymi są także organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych (vide art. 476 § 4 pkt 3 k.p.c.).
Z powyższych przepisów wynika, iż w sprawach ze skarg tak na rozstrzygnięcia w przedmiocie zaopatrzenia emerytalnego, jak i na bezczynność organu rentowego w tym zakresie, właściwy jest sąd powszechny. Skoro w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skargę w rozpoznawanej sprawie należało uznać za niedopuszczalną, bowiem, w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego i gdy nie ma specjalnej podstawy do zaskarżenia bezczynności organu do sądu powszechnego.
Końcowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznacza, że w pełni popiera stanowisko NSA wyrażone w powołanym wyżej postanowieniu z 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 279/07, w którym nie zaakceptowano poglądu (sformułowanego w postanowieniu NSA z 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 375/06), iż od decyzji organu rentowego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wprawdzie orzeczenie NSA z 20 listopada 2007 r. dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wojskowego organu emerytalnego, ale - zdaniem tutejszego Sądu - zachowuje aktualność oraz znajduje odpowiednie zastosowanie na gruncie rozpoznawanej sprawy.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.