II SAB/Wa 698/24

II SAB/Wa 698/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 985/25 - Wyrok NSA z 2025-12-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1, § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 marca 2025 r. sprawy ze skargi I.F. na bezczynność Partii Politycznej [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Partię Polityczną [...] do rozpoznania wniosku skarżącego I.F. z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Partii Politycznej [...] na rzecz skarżącego I.F. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I. F. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Partii Politycznej [...] (dalej, jako: Partia) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2024 r. o udostępnienia informacji publicznej poprzez: 1) wskazanie ile postępowań dyscyplinarnych było lub jest prowadzonych przed Partyjnym Sądem Koleżeńskim od [...] stycznia 2016 r. do [...] czerwca 2024 r., oraz ile takich postępowań jest w toku według stanu na [...] czerwca 2024 r., oraz 2) uzyskanie treści wszystkich wyroków oraz postanowień (po niezbędnej anonimizacji tych dokumentów) wydanych przez Partyjny Sąd Koleżeński [...] od [...] stycznia 2016 r. do [...] czerwca 2024 r.
W skardze wniesiono o:
1. zobowiązanie Partii do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] czerwca 2024 r.,
2. stwierdzenie, że Partia dopuściła się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] czerwca 2024 r., przy czym bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,
3. zasądzenie od partii na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych,
4. rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, iż w dniu [...] czerwca 2024 r. wystąpił na adres mailowy Partii z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Wobec braku odpowiedzi, w dniu [...] lipca 2024 r. napisał do Partii za pośrednictwa komunikatora internetowego [...] na ich stronie w portalu [...]. Otrzymał tylko automatyczną odpowiedź o treści "Witaj, I. ! Dzięki za wiadomość, obecnie nikt z nas nie dyżuruje, ale jak tylko wrócimy, to postaramy się odpisać!". Nikt z Partii nie skontaktował się jednak ze skarżącym. Kolejne wiadomości wysłane w dniach: [...] i [...] lipca 2024 r. do Partii też pozostały bez odpowiedzi. W dniu [...] lipca 2024 r. skarżący ponowił wiadomość pisząc na adres podany na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Partii: [...], pytając dodatkowo, czy poprzednia wiadomość dotarła do adresata. Na powyższą wiadomość również nie otrzymał odpowiedzi. Wobec powyższego, pismem z dnia [...] września 2024 r. ponowił swój wniosek i wskazał, że na wcześniejsze próby kontaktu nie uzyskał żadnej odpowiedzi. Pismo z [...] września 2024 r. zostało doręczone [...] września 2024 r., ale również pozostało bez odpowiedzi.
W ocenie skarżącego, Partia Polityczna [...], jako partia polityczna, jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 2 u.d.i.p.), zaś wniosek dotyczył informacji dotyczących funkcjonowania organu tej partii i treści dokumentów wytworzonych przez jej organy. Stanowią one zatem informację publiczną.
W odpowiedzi na skargę Partia wniosła o oddalenie skargi. Wyjaśniła, że dostęp do posiedzeń kolegialnych organów w tym sądów dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (art 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej – Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej, jako: u.d.i.p.), a takim organem z pewnością nie jest sąd koleżeński partii politycznej. Przedmiotem udostępnienia są informacje o sprawach publicznych. Przy wykładni pojęcia "informacji publicznej" trzeba posłużyć się przepisem art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Udostępnienie informacji o ilości spraw prowadzonych przez sąd koleżeński partii politycznej i dokumentów - orzeczeń wydawanych przez ten organ, następuje, o ile zawierają one informacje publiczne. Brak podstaw do wykładni przepisów o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którą udostępnieniu podlegają wszystkie dokumenty wytworzone przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, tak aby wnioskujący mógł samodzielnie dokonać ustalenia co do charakteru otrzymanych informacji.
Zakres działalności partyjnego sądu koleżeńskiego, ilość prowadzonych spraw czy treść rozstrzygnięć tego sądu, nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w oparciu o przepisy u.d.i.p.
W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2025 r. skarżący odniósł się do stanowiska Partii przedstawionego w odpowiedzi na skargę. Powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 2194/22, w którym omówiono bardzo szeroko zakres obowiązków partii politycznych w zakresie udostępniania informacji publicznych. Skarżący przedstawił pogląd Sądu i wywiódł, że w kontekście tych rozważań stanowisko Partii zaprezentowane w odpowiedzi na skargę nie jest trafne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej, jako: u.d.i.p.) bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Nadto, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445), oraz partie polityczne (art. 4 ust. 2 u.d.i.p.).
Niewątpliwie zatem Partia Polityczna [...] jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Wymienione w art. 61 Konstytucji RP uprawnienie służy zatem realizacji prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p.
W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest zatem każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach (art. 6 ust. 1 pkt 2d u.d.i.p.), o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), w tym o treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (lit. a), o stanowiskach zajętych przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kodeksu karnego (lit. b), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.).
Zatem, gdy mowa o podmiotowym prawie do uzyskiwania informacji (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP) należy przez nie rozumieć prawo do informacji m.in. o statusie prawnym podmiotów zobowiązanych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., organach i osobach sprawujących funkcje, ich kompetencjach, majątku publicznym, stanowiskach zajętych w sprawach publicznych, treści decyzji administracyjnych, czy innych rozstrzygnięć. Konstytucyjne prawo do informacji służyć ma dostępowi do informacji pozwalających na społeczną kontrolę wykonywania zadań publicznych i wydatkowania środków publicznych. Występuje tu zatem element dobra ogółu – chodzi o społeczną kontrolę prawidłowości funkcjonowania organów Państwa (w tym wydatkowania środków publicznych).
"Sprawa publiczna" to sprawa ogółu, która w znacznym stopniu koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). W doktrynie i orzecznictwie akcentuje się, że takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" jest związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem (H. Izdebski, Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14). Przyjąć zatem należy, że sprawa publiczna oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Skarżący nie domaga się bowiem uzyskania informacji o działalności Partii Politycznej [...] rozumianej jako realizacja zadań i celów publicznych czy też wydatkowania środków publicznych. Skarżący domaga się informacji na temat funkcjonowania wewnętrznej jednostki organizacyjnej Partii – Sądu koleżeńskiego. Przy tak sformułowanym żądaniu, nie można przyjąć, że chodzi o społeczną kontrolę wykonywania zadań publicznych i wydatkowania środków publicznych partii politycznej.
Z powyższych względów Sąd podziela pogląd Partii, iż żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej. Tym niemniej Sąd uznał, że skarga na bezczynność jest uzasadniona. Z akt sprawy wynika, że skarżący z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej wystąpił w dniu [...] czerwca 2024 r. Termin zatem wynikający z u.d.i.p. na udzielenie odpowiedzi upłynął w dniu [...] lipca 2024 r. W ustawowym terminie organ nie udzielił odpowiedzi, choć jak już na wstępie wskazano aby uchylić się od zarzutu bezczynności podmiot zobowiązany winien poinformować wnioskodawcę w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Odnosząc się natomiast do twierdzeń Partii w zakresie zasad udostępniania informacji publicznej dotyczących organów kolegialnych wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznych następuje w szczególności w drodze wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia. Z kolei art. 18 ust. 1 stanowi, że posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów są jawne i dostępne. Organy te – zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu – są obowiązane zapewnić lokalowe lub techniczne środki umożliwiające wykonywanie prawa, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3. W miarę potrzeby zapewnia się transmisję audiowizualną lub teleinformatyczną z posiedzeń organów, o których mowa w ust. 1. Ograniczenie dostępu do posiedzeń organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów z przyczyn lokalowych lub technicznych nie może prowadzić do nieuzasadnionego zapewnienia dostępu tylko wybranym podmiotom (art. 18 ust. 4 u.d.i.p.).
Zdaniem Sądu nie mamy w tej sprawie do czynienia z dostępem do "kolegialnego organu władzy publicznej pochodzącego z powszechnych wyborów". Kolegialnymi organami władzy publicznej pochodzącymi z powszechnych wyborów, w rozumieniu powyższych przepisów, są: Sejm i Senat, rada gminy, rada powiatu i sejmik województwa, a w przypadku samorządowych jednostek pomocniczych – zebranie wiejskie, rada dzielnicy i rada osiedla (por. I. Kamińska, M. Rozbicka – Ostrowska, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz" – komentarz do art. 3, teza 3, LEX/el.). Tymczasem skarżący domagał się dostępu do informacji publicznej od partii politycznej w zakresie działalności jej wewnętrznych organów.
Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność nie jest jednak rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo niedopełnienie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ustawowych obowiązków, czyli także przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
Z okoliczności sprawy nie wynika, aby zaistniała zwłoka wynikała z celowego zaniechania czy też z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych. W ocenie Sądu bezczynność w załatwieniu niniejszej sprawy nie jest efektem zaniechań podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (udostępnienia informacji publicznej). Te okoliczności w ocenie Sądu nie pozwalają uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a orzekł jak w sentencji. O kosztach postepowania, na które złożył się wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.