II SAB/Wa 564/24

II SAB/Wa 564/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski.
Danuta Kania
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Prokurator
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 37
art. 156,
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1, art. 6,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi J. P. na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...] w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
J. P. wnioskiem z dnia [...] września 2024 r. (złożonym za pośrednictwem platformy e-PUAP) zwrócił się do Prokuratury Rejonowej [...]w W. o udostępnienie informacji publicznej "[...]" w następującym zakresie: "1. Proszę o udzielenie informacji czy postępowanie przed tut. Organem za sygn. akt [...]toczy się czy zostało zakończone? 2. W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pyt. 1 tj. trwania postępowania przygotowawczego przed tut. Prokuraturą proszę o udzielenie informacji czy postępowanie to aktualnie toczy się w sprawie czy przeciwko osobie? 3. W przypadku zakończenia postępowania proszę o udostępnienie kopi/skanu wytworzonego przez tut. Organ postanowienia kończącego to postępowanie z zachowaniem pełnej anonimizacji. 4. W przypadku trwania postępowania przez tut. Organem proszę o udostępnienie kopii/skanów wszelkich postanowień będących wytworzonymi przez podmiot publiczny dokumentami pochodzącymi od tut. Organu stanowiących informację publiczną w zachowaniem ich pełnej anonimizacji. 5. W przypadku trwania postępowania proszę o udzielenie informacji w zakresie czy tut. Organ w trakcie trwania czynności objętych niniejszym postępowaniem w drodze postanowienia zażądał wydania i zabezpieczył dowody rzeczowe, w szczególności narzędzia przestępstwa tj. urządzenia służące do nielegalnego poboru energii elektrycznej w celu uniemożliwienia ich dalszego wykorzystania przez sprawcę a także, w przypadku ew. orzeczenia ich przepadku w sytuacji wniesienia aktu oskarżenia?" Wnioskodawca zwrócił o przekazanie informacji na adres e-PUAP w formie skanów zanonimizowanych dokumentów oraz odpowiedzi na postawione pytania.
Prokurator Rejonowy [...]w W. w piśmie z dnia [...]września 2024 r. poinformował, że postępowanie nie jest prawomocnie zakończone i materiały z akt nie stanowią informacji publicznej.
J. P. w skardze z dnia [...]września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prokuratora Rejonowego [...]w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej wniósł o stwierdzenie, że doszło do bezczynności organu, zobowiązanie Prokuratora Rejonowego [...]do rozpatrzenia wniosku skarżącego, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 1 ust. 2 oraz art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Skarżący w uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowania. Odwołał się do przepisów u.d.i.p. Wskazał ponadto m.in., że sformułowanie użyte w odpowiedzi na wniosek cyt.: "postępowanie nie jest prawomocnie zakończone" wskazuje na wydanie postanowienia kończącego postępowanie, które to postanowienie nie posiada przymiotu prawomocności. Podkreślił, że skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ administracji oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Wobec treści art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że Prokurator Rejonowy [...]w W. jako organ władzy publicznej jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej a co za tym idzie w niniejsze sprawie została spełniona przesłanka podmiotowa. Żądane przez skarżącego dokumenty i czy też informacje (vide. pkt. 1 wniosku) zawierają w sobie informację o działaniu Prokuratury jako władzy publicznej – organu ochrony prawnej i posiadają walor informacji zawiązanej z wykonywaniem ustawowych zadań przez organ władzy publicznej, jakim jest Prokurator. Dotyczą one sfery działalności podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zatem stosownie do art. 6 ust. 1 pkt. 3 lit. d i lit. e tej ustawy stanowi informację o sprawach publicznych i podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w tej ustawie określonych.
Skarżący podniósł, że "protokół zeznań świadka w postępowaniu karnym odpowiada definicji dokumentu, o którym mowo w ort. 6 ust. 2 u.d.i.p., ponieważ jest on dokumentem urzędowym sporządzonym w przewidzianej dla tej czynności formie i zawiera oświadczenie funkcjonariusza publicznego, który podpisując protokół oświadcza, że czynność została faktycznie dokonana i jaki był jej przebieg. Protokół zeznań świadka zawiera informację publiczną. Z tego bowiem dokumentu wynika jakie czynności zostały dokonane przez właściwy organ, jaki był ich przebieg i - co ma szczególne znaczenie dla społecznej kontroli organów władzy publicznej - jakie wnioski wyciągnął właściwy organ z takiej czynności procesowej oraz jak one się mają do dalszych działań tego organu" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2023 r. III OSK 7284/21). Postanowienia Prokuratora, jako dokumenty urzędowe wytworzone i podpisane przez funkcjonariusza publicznego, dotyczące spraw publicznych, stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i podlegają udostępnieniu. Wskazane we wniosku skarżącego postanowienia w sprawie prowadzonej przez organ władzy publicznej są dokumentami o konkretnie określonym przedmiocie i są dokumentami stanowiącymi informację publiczną, albowiem stanowią o rozstrzygnięciu przez organ państwowy konkretnej sprawy, wyrażają zatem pogląd tego organu w materii tej sprawy. W tym zakresie rzeczone postanowienia znajdujące się w aktach sprawy mają ten sam walor, co orzeczenia ostateczne innych organów, jak np. decyzje organów państwowych, czy wyroki sądów. Zatem dokumenty znajdujące się w aktach postępowania przygotowawczego stanowią informację o działalności organu publicznego, jakim jest Prokurator. Skarżący zaznaczył, że zgadza się w pełni ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że akta postępowania przygotowawczego są zbiorem różnego rodzaju materiałów wytworzonych przez organ władzy publicznej lub inne podmioty. Zbiór ten stanowią zarówno informacje publiczne, jak i takie, które waloru informacji publicznej nie posiadają - zbiór ten w całości nie jest informacją publiczną, a w konsekwencji nie podlega udostępnieniu. O ile zatem przywołane powyżej rozważania NSA wykluczają - na podstawie ustawy o dostępie do informacji - dostęp do całych akt postępowania, o tyle nie wykluczają dostępu do poszczególnych informacji, jakimi są m.in. postanowienia wytworzone w toku prowadzenia postępowania przygotowawczego. Bez znaczenia w tym przypadku pozostaje fakt, w jakiej fazie znajduje się owo postępowanie przygotowawcze albowiem zawsze jest ono przejawem władzy publicznej. Czy to po jego wszczęciu, czy to w trakcie jego trwania czy to po jego zakończeniu. Skarżący podkreślił, iż wyraźnie wskazał, że żądane przez niego informacje winny być zanonimizowane, miał przy tym na względzie treść art. 5 ud.i.p.
Skarżący podzielił stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym "wszelkie pisma urzędowe wychodzące z organu i wpływające do niego w związku z prowadzoną sprawą posiadają walor informacji publicznej, dotyczą bowiem sfery faktów, zostały wytworzone w ramach sfery działalności organu administracji publicznej, zawierają informację o sposobie prowadzenia sprawy, etc., stanowią więc, zgodnie z art. 1 ust. 1 DostlnfPubU, informację o sprawach publicznych" (wyrok NSA z dnia z 22 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1280/17).
Prokurator Rejonowy [...]w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ w uzasadnieniu zaznaczył, że zgodnie z u.d.i.p. udostępnieniu na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawie podlega wyłącznie informacja publiczna, którą jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Sprawa publiczna jest z kolei definiowana jako działalność zarówno organów władzy publicznej, ale też osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, czyli mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (zob. L Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz do art. 1, wyd. 111. Wolters Kluwer, 2016). Organ podkreślił, iż z przepisów u.i.d.p. wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien być załatwiony albo poprzez udzielenie informacji w formie czynności materialno – technicznej albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.i.d.p. bądź decyzją o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., gdy wnioskujący wycofa uprzednio złożony wniosek. Pismem zawiadamia się wnioskodawcę natomiast wówczas, gdy żądana informacja nie może być udzielona w trybie u.i.d.p. - co w powyższym przypadku miało miejsce - pismem z dnia [...]września 2024 r. skarżącemu udzielono odpowiedzi , iż żądane przez niego informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Udzielona w niniejszej sprawie odpowiedź nastąpiła z ustawie terminu.
W ocenie organu przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. winno się wykładać tak, że wyłącza on przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności do informacji publicznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietna 2021 T., sygn. akt III OSK 865/21). Istota odesłania, którym mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy bowiem takiej sytuacji, że to odrębna ustawa precyzuje zarówno zasady, jak i tryb dostępu do informacji publicznej, których zastosowanie wyłączać będzie zasadność ich realizacji na podstawie trybu ogólnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 20: r., sygn. akt I OSK 2451/11). W odniesieniu zaś do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, przepisami szczególnymi, o których mowa we wskazanym przepisie w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, są przepisy art. 156 Kodeksu postępowania karnego, co oznacza że nie mają do nich zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt l OPS 7/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II SAB/Lu 11/19). Organ przywołał art. 156 k.p.k. i wskazał, że wgląd w jakiejkolwiek postaci do akt sprawy w toku prowadzonego postępowania karnego podlega rygorom art. 156 k.p.k. Tym samym, skoro dostęp do informacji (w tym publicznej) z akt postępowania karnego zapewniony jest w innym trybie i na innych zasadach, to w sprawie wyłączone jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym wobec jednoznacznej treści art. 156 § 5b k.p.k. uprawnienie dostępu do akt sprawy karnej jest zachowane także po jego zakończeniu.
Skarżący w piśmie z dnia [...]stycznia 2025 r. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma Komendanta Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. L.dz. [...] w przedmiocie uznania skargi na dokonane czynności za zasadną na okoliczność tego, że w aktach sprawy
[...] , w których to zgromadzone dokumenty wytworzone przez organ jako organ władzy, mają one postać pisemną, zostały wytworzone przez urzędnika ńaństwowego w ramach czynionych przez niego obowiązków związanych z wykonywaniem obowiązującego prawa. Skarżący podkreślił, że nie domaga się udostępnienia całych akt przedmiotowego postępowania. Żądane informacje stanowią informację publiczną. Walor taki posiada informacja o stanie określonej sprawy, którą organ prowadzi lub prowadził, gdyż posiada ona charakter zbliżony do przykładowo wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e u.d.i.p. informacji o stanie przyjmowanych spraw. Natomiast w art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. wśród danych publicznych, które podlegają udostępnieniu wymieniono treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, a także orzeczeń sądów powszechnych. W zakresie objętym treścią tej regulacji mieści się zatem postanowienie o przeprowadzeniu dowodu, dopuszczeniu dowodu, postanowienie o wszczęciu postępowania, postanowienie o jego umorzeniu, etc. Skarżący dodał, że bezczynność organu ma miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie nie podejmuje żadnych czynności, czyli milczy i nie udziela informacji, ale również wówczas, gdy posiadając żądaną informację, organ udziela jej w sposób nieadekwatny do treści wniosku, informacji niepełnej lub wymijającej, albo błędnie ocenia żądanie jako niepodlegające ustawie lub też nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia w oparciu
o art. 16 lub art. 17 u.d.i.p. Nadto skarżący wskazał m.in., że do skargi nie zostały dołączone akta [...] , a co za tym idzie Sąd rozpoznający skargę nie ma wiedzy o tym jakie dokumenty znajdują się w aktach sprawy [...] ani nie ma wiedzy o tym, czy przedmiotowe postępowanie trwa czy może już zostało prawomocnie zakończone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej
nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym.
Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu
ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku,
a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi
i powinny być udostępnione w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p.
Powołana ustawa służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 ustawy pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej
podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Oczywiście ustawa znajduje zastosowanie jedynie
w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku
(art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Prokurator jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3).
Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej uznając za informację publiczną każdą wiadomość dotyczącą faktów i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (v. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 1956/02, LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1774/10, orzeczenia. nsa.gov.pl). Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych, w tym m.in. treść
i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych
i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Nie oznacza to jednak, że u.d.i.p. umożliwia każdemu podmiotowi dostęp do każdej informacji
i każdego dokumentu niezależnie od tego, jakim celom informacja bądź dokument służy.
W sprawie niniejszej skarżący żądał od Prokuratora w trybie u.d.i.p. szeregu danych i informacji z postepowania [...], dookreślając, że żąda informacji, czy postępowanie o tej sygn. akt toczy się czy zostało zakończone.
W przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca żądał dalszych informacji, tj. czy toczy się w sprawie czy przeciwko osobie, zaś w przypadku zakończenia postępowania żądał udostępnienia kopi/skanu wytworzonego przez organ postanowienia kończącego to postępowanie z zachowaniem pełnej anonimizacji. W przypadku trwania postępowania wnioskodawca żądał udostępnienia kopii/skanów wszelkich postanowień będących wytworzonymi przez podmiot publiczny dokumentami pochodzącymi od organu stanowiących informację publiczną w zachowaniem ich pełnej anonimizacji. W przypadku trwania postępowania żądał także informacji, czy organ w trakcie trwania czynności objętych niniejszym postępowaniem w drodze postanowienia zażądał wydania
i zabezpieczył dowody rzeczowe, w szczególności narzędzia przestępstwa tj. urządzenia służące do nielegalnego poboru energii elektrycznej w celu uniemożliwienia ich dalszego wykorzystania przez sprawcę a także, w przypadku ew. orzeczenia ich przepadku w sytuacji wniesienia aktu oskarżenia.
W ocenie Sądu żądania wniosku nie dotyczą udostępnienia konkretnego dokumentu urzędowego (nie został on wprost wskazany przez wnioskodawcę), a obejmują żądanie udostępnienia szeregu informacji z postępowania o wskazanej przez wnioskodawcę sygnaturze. Istotą wniosku z dnia [...] września 2024 r., jak wynika z jego treści, jest poznanie poszczególnych działań Prokuratora w sprawie o podanej we wniosku sygn. akt. [...].
Prokurator w tej sprawie w ustawowym terminie 14 dni poinformował wnioskodawcę pismem z dnia [...]września 2024 r., że postępowanie o sygn. [...] nie jest prawomocnie zakończone i materiały z akt nie stanowią informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ powołał się na art. 156 k.p.k. wskazując na inny tryb udostępniania żądanych informacji niż wynikający z u.d.i.p.
Sąd podziela twierdzenie organu, że w przypadku żądań wniosku z dnia [...] września 2024 r. zastosowanie znajduje inny tryb udostępniania informacji z postępowania o wskazanej we wniosku sygn. akt. Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Z powołanego przepisu wynika, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępniania informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznej wyłącza stosowanie u.d.i.p. w zakresie regulowanym wyraźnie tą ustawą szczególną.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że do takich przepisów należy art. 156 k.p.k. (v. wyrok NSA z 29 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 1170/22, wyrok NSA z dnia 23 października 2024 r. sygn. akt III OSK 1342/24, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy. Od kopii wykonanej samodzielnie nie pobiera się opłaty (§ 2). Prezes sądu lub referendarz sądowy może w razie uzasadnionej potrzeby zarządzić wydanie odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy (§ 3). Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 4). Jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej (§ 5). Zgodnie z § 5a, w razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b. Stosownie do § 5b, przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie zwracano uwagę,
że stosownie do treści art. 156 § 5b w zw. z § 5 zdanie 5 k.p.k. w brzmieniu obowiązującym od 22 czerwca 2021 roku, akta zakończonego postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione osobom innym niż strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi, za zgodą prokuratora.
Tym samym zasadne jest twierdzenie, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych nie mają zastosowania regulacje u.d.i.p. W sprawie niniejszej Prokurator powiadomił wnioskodawcę pismem z dnia [...]września 2024 r., a zatem 5 dni po wpływie wniosku, że postępowanie o wskazanej przez wnioskodawcę sygnaturze nie jest prawomocnie zakończone, a w związku z tym nie udostępnił żądanych informacji wskazując,
że materiały z akt nie stanowią informacji publicznej.
Warto podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 8/13 (ONSAiWSA z 2014 r. nr 3, poz. 38) wskazał, że z u.d.i.p. wynika, jako norma podstawowa, zasada domniemania jawności. Istnienie innych zasad, czy też trybu udostępniania informacji publicznej wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępniania informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić, pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też w uchwale składu 7 sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). W uzasadnieniu uchwały wskazano m.in., że przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.
Na gruncie niniejszej sprawy zwrócić należy uwagę, że kwestia stosowania art. 156 k.p.k. jako przepisu wyłączającego stosowanie u.d.i.p. nie była jednolicie ujmowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreślenia wymaga jednakże, iż różne były w poszczególnych sprawach żądania wniosków (v. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2024 r. syg.. akt III OSK 3089/23, wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt III OSK 6466/21, wyrok NSA z dnia 13 października 2021 r. sygn. akt III OSK 3861/21, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 698/23, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 663/23, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2024 r. sygn. akt II SAB/Wa 15/24, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2022 r. sygn.. akt II SAB/Wa 423/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej u.d.i.p. nie znajduje zastosowania do żądania z dnia [...] września 2024 r. dotyczącego w istocie udostępnienia informacji z postępowania o wskazanej we wniosku sygnaturze akt, co do którego to postępowania Prokurator wskazał wnioskodawcy, że nie zostało prawomocnie zakończone.
Sąd wskazuje jednocześnie, że w sprawie niniejszej – dotyczącej oceny bezczynności organu w udostępnieniu informacji żądanych we wniosku z dnia [...] września 2024 r. – nie było podstaw do wzywania Prokuratora do nadesłania akt sprawy [...]Powyższe nie było niezbędne do rozpoznania tej sprawy przez Sąd. Ocena, czy Prokurator obowiązany był rozpatrzyć wniosek na gruncie u.d.i.p. nie wymagała zapoznania się przez Sąd z aktami tego postępowania. W sprawie tej nie było też potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego z pisma Komendanta Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2024 r., o którym mowa w piśmie procesowym skarżącego z dnia [...]stycznia 2025 r. W sprawie tej nie zaistniały wątpliwości, które wymagałyby przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Odnosząc się do istoty sprawy raz jeszcze wskazania wymaga, że przepis art. 156 k.p.k. reguluje zasady udostępniania akt sprawy sądowej i postępowania przygotowawczego, sporządzania z nich odpisów, w tym wydawania kserokopii dokumentów. Dotyczy zasadniczo dostępu do akt sprawy, jako zbioru określonych dokumentów, a nadto umożliwia wydanie odpłatne obrońcy lub oskarżonemu kopii dokumentów z akt.
Stosownie do treści art. 156 § 5b w zw. z § 5 zdanie 5 k.p.k., akta zakończonego postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione osobom innym niż strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi, za zgodą prokuratora.
Tym samym, jak wskazano już wyżej, zasadne jest twierdzenie, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym do udostępniania akt zakończonych postępowań przygotowawczych nie mają zastosowania regulacje u.d.i.p. Zatem, również do akt postępowania, o którym mowa we wniosku skarżącego, a w istocie informacji znajdujących się w tych aktach, nie mają zastosowania przepisy u.d.i.p. Jak wskazano już wyżej, wnioskodawca nie żądał udostępnienia konkretnego dokumentu urzędowego, a szeregu informacji z akt konkretnej sprawy [...].
Nadto, warto zwrócić uwagę, że nawet w przypadku żądań udostępnienia konkretnego dokumentu z akt zakończonego postępowania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zastosowanie znajdują przepisy szczególne k.p.k., które wyłączają zastosowanie u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt III OSK 1866/23 wskazał m.in., powołując się na uchwałę składu 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13, że "całość wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego w ww. uchwale prowadzi do kilku niewątpliwych wniosków. Po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a oraz 5b k.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 k.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, powyżej wskazane przepisy k.p.k. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów tejże ustawy do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej – zob. wyżej powołany wyrok NSA w sprawie III OSK 6466/21. W konsekwencji nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej - zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., sygn. III OSK 5052/21. W orzecznictwie przyjęto, że przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych, wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy ustawy o dostępie do informacji publicznej - zob. wyrok NSA z 15 lipca 2011 r., I OSK 647/11. (...)".
W konsekwencji przyjąć należało, że informacje żądane we wniosku z dnia [...] września 2024 r. nie stanowią informacji publicznej, której udostępnienia można się domagać w trybie u.d.i.p. Z tego też względu Sąd stwierdził, że Prokurator udzielając wnioskodawcy odpowiedzi pismem z dnia [...]września 2024 r., a zatem w ustawowym terminie 14 dni, nie pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2024 r. na gruncie u.d.i.p.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.