II SAB/WA 684/19

II SAB/Wa 684/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Konrad Łukaszewicz
Piotr Borowiecki
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2886/21 - Wyrok NSA z 2023-04-12
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
art. 156
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151 w zw. z  art. 119 pkt 4 i  art. 120, art. 149 par. 1 w zw. z  art. 119 pkt 4 i  art. 120, art. 149 par. 1a, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie rozpoznania punktu pierwszego wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w W. do rozpoznania punktu pierwszego wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. w zakresie dotyczącym żądania udostepnienia kopii rachunków do opinii, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu w zakresie określonym w punkcie pierwszym wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w W. na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w L. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się do Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie kopii: I. opinii biegłych
z zakresu pomiaru prędkości pojazdów wraz z rachunkami do opinii, wydanych
w sprawach: [...], [...], [...]; II. protokołów rozpraw: z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie [...], z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie [...]. Wnioskodawca wniósł o przesłanie informacji pocztą tradycyjną lub na adres poczty elektronicznej. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] sierpnia 2019 r.
W odpowiedzi na wniosek organ pismem z dnia [...] września 2019 r. poinformował, że przesyła w załączeniu protokoły rozpraw: z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie [...] w zakresie w jakim stanowią informację publiczną. W odniesieniu do punktu I wniosku organ poinformował, że żądanie o udostępnienie kopii opinii oraz rachunków biegłego w konkretnych sprawach pozostaje poza zakresem stosowania ustawy z dnia 6 września 2001 r.
o dostępie do informacji publicznej. Wskazał, że zapytanie o kopię opinii oraz rachunku nie spełnia tego wymogu, nie stanowi bowiem wniosku o udzielenie informacji, lecz stanowi wniosek o udostępnienie dokumentu. Jedynie w przypadku dokumentu urzędowego udostępnieniu podlega zarówno jego treść jak i postać (art. 6 ust. 4 pkt a w/w ustawy). Opinia biegłego oraz rachunek złożone do konkretnego postępowania nie mieszczą się w definicji dokumentu urzędowego o jakiej mowa w art. 6 ust. 2 w/w ustawy. Wniosek obejmuje żądanie udostępnienia - określonego co do rodzaju - jednego spośród dowodów występujących w postępowaniu, który jest podstawą ustalenia istotnych w sprawie okoliczności, o ile zostanie przez sąd oceniony jako wiarygodny, a jednocześnie dowód ten nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 w/w ustawy. Organ wskazał, że wniosek obejmuje żądanie udostępnienia - określonego co do rodzaju - jednego spośród dowodów występujących w postępowaniu, który jest podstawą ustalenia istotnych w sprawie okoliczności, o ile zostanie przez sąd oceniony jako wiarygodny, a jednocześnie dowód ten nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 w/w ustawy. Wnioskiem nie jest objęte pytanie o określone fakty i stan określonych zjawisk, a zatem żądanie
nie dotyczy udzielenia wiadomości jakiejkolwiek treści, czyli informacji. Tym bardziej więc nie dotyczy informacji publicznej, będącej - zgodnie z art. 1 ust. 1 w/w ustawy - kwalifikowaną informacją, czyli wiadomością określonej treści (tak w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 grudnia 2018 roku
w sprawie II SAB/Łd 108/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2016 roku w sprawie IV SAB/GI 92/16).
W odniesieniu do żądania udostępnienia kopii rachunków organ wskazał,
iż zostały do wnioskodawcy, zgodnie z wcześniejszym wnioskiem (l.dz. [...], [...]), przesłane kopie postanowień Sądu przyznaniu wynagrodzenia biegłemu za sporządzenie opinii w sprawach [...] – 1816,70 zł, [...] - 1567, 86 zł i 701,47 zł oraz [...] - 916,84 zł i 1859,26 zł. Organ wskazał, że tym samym została wnioskodawcy udzielona informacja publiczna w zakresie w jakim mogło dojść do wykorzystania środków publicznych, rachunki biegłego nie zawierają innych informacji, które pozostawałbym w zakresie stosowania w/w ustawy.
Organ podniósł też, że dostęp do materiałów z akt spraw sądowych uregulowany jest w przepisach poszczególnych procedur. Zgodnie z art. 156 kodeksu postępowania karnego dostęp do akt sprawy mają strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi, co wynika z konieczności realizacji ich uprawnień procesowych, a inne podmioty jedynie za zgodą Prezesa Sądu. Prawo do otrzymania kopii lub odpisów z akt sądowych posiadają jedynie strony i ich pełnomocnicy. Uzasadnieniem tych regulacji jest oczywisty fakt, iż akta sprawy zawierają szereg danych wrażliwych - dowodów czy danych osób występujących w postępowaniu oraz konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania. W związku z powyższym udostępnienie z akt sprawy dokumentów stanowiących materiał dowodowy jest poddane rygorom określonym w kodeksie postępowania karnego, który wyłącza w tym zakresie stosowanie ustawy
o dostępie do informacji publicznej. Organ wskazał, że wnioskodawca wnosi
o udostępnienie kopii opinii stanowiącej materiał dowodowy w sprawie, co jest niedopuszczalne na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Opinia biegłego składa się z części sprawozdawczej oraz prezentacji wyników badań. W części sprawozdawczej biegły analizuje materiał dowodowy, pod kątem wydawanej ekspertyzy co sprawia, że opinia może zawierać szereg danych umożliwiających identyfikację osób występujących w sprawie. Wyniki badań biegłego powiązane są z konkretnymi sygnaturami spraw, co w przypadku ich udostępnienia może prowadzić do ujawnienia dowodów w sprawie, co również jest niewskazane ze względu na cele postępowania.
Wniosek w zakresie udostępnienia kopii opinii biegłego oraz rachunków
w sprawach pozostaje poza zakresem stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Pismem z dnia 23 sierpnia 2019 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] w przedmiocie rozpatrzenia punktu I wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do do załatwienia wniosku Stowarzyszenia bądź wydania aktu w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi oraz zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia [...] zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 EKPCz, art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa do informacji gromadzonej przez władze państwowe; art. 1 ust. 1 u.d.i.p, w zakresie jakim przepis ten stanowi, iż każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie; art. 1 ust. 2 u.d.i.p., poprzez przyjęcie, iż przepis art. 156 k.p.k. jest przepisem lex specialis w dostępie do dokumentów publicznych, dokładnie wskazanych przez skarżącego tj. opinii biegłych; art. 13 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bądź niewydanie aktu w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ zrealizował wniosek w zakresie pkt. 2 wniosku i udostępnił żądane protokoły rozpraw, nie mniej jednak odmówił udostępnienia informacji z zakresie pkt. I wskazując, że żądane dane nie są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Skarżący podniósł, że doktryna oraz orzecznictwo sądowe, w oparciu o ogólną formułę ustawy, a także regulacje art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, przyjmuje szerokie rozumienie pojęcia "informacja publiczna". Wskazał, że W kontekście niniejszej sprawy szczególnie doniosłe znaczenie ma postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], który stwierdził, iż "czynności biegłego sądowego bez wątpienia należą do zakresu szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości, a przez to zaliczają się do działalności publicznej, realizowanej przez organy państwowe, zajmujące się tą sferą, w praktyce bowiem opinia biegłego z reguły ma istotny, a niejednokrotnie nawet decydujący wpływ na treść orzeczenia sądu, czego przykładem są chociażby opinie
z zakresu badań materiału genetycznego, badań chemicznych lub z zakresu balistyki.
Skoro zatem biegły sądowy wykonuje czynności o doniosłym znaczeniu, zlecone przez organy władzy sądowniczej, a więc tej władzy, która podejmuje decyzje
o znaczeniu publicznym, nadto ma bezpośredni i realny wpływ na merytoryczną treść tych decyzji, to jest osobą pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art 115 § 19 k.k " Ponadto Sąd ten przypomniał, iż treść Rozdziału 22 k.p.k. nie pozostawia wątpliwości, iż do ustawowych obowiązków biegłego sądowego należy w szczególności podjęcie czynności zleconych postanowieniem sądu (art. 194 i 195 k.p.k.) i ich terminowa realizacja (art. 194 pkt 3 k.p.k.), wykonanie powierzonych obowiązków "z całą sumiennością i starannością" (art. 197 § 1 k.p.k.), złożenie opinii ustnej (art. 200 § 1 k.p.k.) lub pisemnej, spełniającej konkretne wymogi formalne (art. 200 § 2 k.p.k.).
Skarżący wskazał, że zarówno opinie biegłych sporządzone na piśmie, jak
i opinie ustne utrwalone w protokole rozprawy sądowej, z uwagi na to, że służą sądowi, a więc organowi władzy publicznej, do realizacji powierzonych mu prawem zadań, stanowią informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 o.d.i.p. (vide chociażby: wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 106/14; wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 października 2012 r., w sprawie sygn. akt II SAB/Lu 77/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2010 r., w sprawie sygn. akt II SAB/Wa 236/10; wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., w sprawie sygn. akt I OSK 285/11).
Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż dokumenty stanowiące utrwalone opinie biegłych nie pochodzą od organów władzy publicznej i nie stanowią dokumentu urzędowego. Dokument zawierający informacje publiczną jest bowiem pojęciem znacznie szerszym niż pojęcie dokumentu urzędowego (vide: wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., w sprawie sygn. akt I OSK 490/11). Podobnie pozbawiona znaczenia jest okoliczność, iż opinia biegłego "nie stanowi załatwienia sprawy publicznej". Oczywiście żadne źródło dowodowe nie zastępuje orzeczenia sądu rozstrzygającego sprawę cywilną. Jeśli jednak opinia biegłego załatwienie takiej sprawy sądowi "ułatwia" (co przyznaje sam organ i sąd korzysta z niej dla wykonania swego publicznego zadania, to taka opinia spełnia kryteria nośnika informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
W ocenie skarżącego nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja na okoliczność, iż w sprawie występuje przepis szczególny tj. art. 156 k.p.k. regulujący dostęp do wnioskowanej informacji, na mocy art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Jak słusznie zauważył organ przepis ten reguluje dostęp do akt sprawy, tymczasem stowarzyszenie wniosło o konkretnie oznaczone dokumenty tj. opinie biegłych. Skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2078/16. W odniesieniu do argumentacji organu dotyczącej kopii rachunków, skarżący wskazał, że organ również znajduje
się w bezczynności. Podniósł, że nie można podzielić poglądu, że informacja żądana
w tym zakresie została już udzielona w formie postanowień Sądu. Postanowienia Sądu o wynagrodzeniu biegłego są dokumentem przyznającym określone środki publiczne za wykonaną pracę przez biegłego, nie są jednak dokumentem potwierdzającym wypłatę tychże środków, takimi dokumentami są dopiero żądane rachunki (przelewy). Stąd też należy uznać, że organ pozostaje w bezczynności.
Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie oddalenie skargi w całości i obciążenie skarżącego w całości kosztami postępowania. Wskazał, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów sformułowanych przez skarżącego. Nie sposób mówić o naruszeniu przepisów EKPCz, Konstytucji RP i przepisów u.d.i.p. określających ogólne podstawy do uzyskania informacji publicznej w sytuacji, gdy z mocy przepisów szczególnych dane objęte wnioskiem nie stanowią informacji publicznej. Skarżący zdaje się wychodzić z założenia, że dostęp do informacji publicznej ma charakter bezwzględny. A zatem wszystkie dokumenty, które zostały uzyskane w związku z wykonywaniem zadań przez sąd, winny podlegać upublicznieniu - poprzez ich udostępnienie i tym samym wyrażenie zgody na niekontrolowane wykorzystanie poza postępowaniem sądowym. Tymczasem sama u.d.i.p. w art. 1 ust. 2 wyraźnie wskazuje, że dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniom. Przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryby dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Do takich regulacji szczególnych należy zaliczyć art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Wskazał, że przepis ten dotyczy nie tylko udostępniania akt sprawy karnej, ale także kwestii uzyskania kopii konkretnych dokumentów znajdujących się w aktach. Przepis reguluje nie tylko zasady wydawania kopii tych dokumentów stronom i ich przedstawicielom, ale także "innym osobom". Co więcej, przepis wprost mówi (dodatkowo) o udostępnianiu "informacji o aktach sprawy" (zadanie to może być realizowane za pomocą systemu teleinformatycznego). Podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że dostęp do akt sprawy karnej jest realizowany na zasadach określonych nie tylko w ustawie o dostępie do informacji publicznej, ale także na zasadach określonych w art. 156 § 1 k.p.k., (tak m.in. wyrok WSA w Rzeszowie z 22 kwietnia 2005 r., II SAB/Rz 5/05, LEX nr 877125; wyrok WSA w Gliwicach 8 lutego 2005 r., IV SA/GI 23/05, LEX nr 884155). Powyższe oznacza, że przy ocenie wniosku o udostępnienie dokumentów z akt sprawy karnej należy uwzględnić przepisy u.i.d.p. - np. w zakresie ustalenia czy żądane informacje mają w ogóle charakter "informacji publicznej" w rozumieniu przepisów tej ustawy. Jednakże w drugim etapie kontroli wniosku prezes sądu winien dokonać oceny w świetle art. 156 § 1 k.p.k. - tj. czy akta sprawy karnej (informacja o aktach tej sprawy) może być udostępniona wnioskodawcy ze względu na cele postępowania karnego. W orzecznictwie widoczny jest kierunek ogólnego wyłączenia pewnej kategorii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy karnej, które mogą być udostępnione osobom nie będącym stronami (przedstawicielami procesowymi). Np. w wyroku z 22.04.1991 r. (sygn. III KR 161/90, OSP 1992/5/113) Sąd Najwyższy wykluczył możliwość udostępnienia w tym trybie opinii biegłego lekarza, która w całości objęta jest tajemnicą lekarską. A zatem dostęp do tej dokumentacji przysługuje wyłącznie stronom i to wyłącznie na użytek konkretnego postępowania. Prezes sądu wskazał, że podejmując decyzję o udostępnieniu określonych materiałów z akt sprawy osobie nie będącej stroną postępowania, winien w każdym przypadku uwzględnić reżimy prawne także spoza ustawy karnej procesowej.
Co istotne - w realiach niniejszej sprawy, opinie zawarte w aktach wskazanych we wniosku obejmują także dane odnośnie tego, kto, gdzie i o jakiej porze dnia poruszał się samochodem określonej marki, jakie były okoliczności kontroli (np. z jakiego powodu pojazd został zatrzymany przez policję). Prezes Sądu wskazał jednocześnie,
że udostępnienie opinii biegłego dodatkowo prowadziłoby w wielu przypadkach do zniweczenia celów postępowania karnego. Wszak zdecydowana większość opinii (nie tylko w części sprawozdawczej) zawiera omówienie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym zeznania świadków. Uzyskanie opinii biegłego w trybie dostępu do informacji publicznej (co może być realizowane także anonimowo, poprzez wniosek za pośrednictwem Internetu) oznaczałoby dostęp do materiału dowodowego także przez osoby, które nie zostały jeszcze przesłuchane przez sąd. Ma to szczególne znaczenie w przypadku prezentacji sprzecznych wersji zdarzenia.
Wprowadzenie praktyki nieograniczonego udostępniania opinii biegłych doprowadziłoby do tego, że przepisy nakazujące przesłuchiwanie świadków pod nieobecność tych, którzy jeszcze nie zostali przesłuchani, byłyby fikcją. Podkreślił,
że coraz więcej biegłych składających opinie zastrzega, że treść ekspertyzy jest objęta prawem autorskim, a zatem nie może być wykorzystywana poza toczącym się postępowaniem. Oczywiście samo zastrzeżenie tego typu nie przesądza jeszcze kwestii eksploatacji niż postępowanie sądowe. Jednakże w przypadku zastosowania szczególnych technik badawczych czy metodologii ekspertyzy na potrzeby postępowania sądowego brak podstaw do kwestionowania tego stanowiska. A zatem prezes sądu (jako dysponent akt sprawy) powinien przeciwdziałać niekontrolowanemu rozpowszechnianiu ekspertyzy i powielaniu jej treści np. w pracach badawczych, publikacjach (także w Internecie). Nie można prawa do informacji rozciągać na udostępnienie materiału dowodowego, albowiem w tej części kontrola musi być dokonana jeszcze przez pryzmat art. 156 Kodeksu postępowania karnego. Tym samym brak podstaw do uwzględnienia zarzutu obrazy tego przepisu poprzez jego bezzasadne zastosowanie. Wnioskodawcy udzielono informacji publicznej na temat wysokości wynagrodzenia, które zostało przyznane biegłemu na podstawie odrębnych postanowień tut. Sądu. Jest to równoznaczne ze wskazaniem, w jaki sposób dokonano wydatkowania środków publicznych. Gdyby sąd zmienił to rozstrzygnięcie w trybie art. 626 § 2 k.p.k., to kopia tego postanowienia z pewnością zostałaby wnioskodawcy udostępniona. Postanowienie Sądu jest natychmiast wykonalne, tak więc jego wydanie jest równoznaczne z przyznaniem biegłemu określonej kwoty. Brak natomiast podstaw do udostępnienia w trybie u.d.i.p. samego rachunku z danymi osobowymi (w tym np. numeru rachunku bankowego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga w części okazała się zasadna, w części zaś nie podlegała uwzględnieniu.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie,
czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy z dnia
6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), zwanej dalej u.d.i.p.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Odwołując się do tego przepisu oraz art. 6 u.d.i.p. należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2002 r. w sprawach o sygn. akt II SA 181/02, II SA 1956/02 i II SA 2036-2037/02). Informację publiczną stanowi m.in. treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień, opinii
i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane
i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Informację publiczną stanowi także m.in. informacja o organach i osobach sprawujących w nich funkcje, trybie działania, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] jest podmiotem obowiązanym na gruncie powołanej ustawy (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
W sprawie niniejszej żądanie udostępnienia informacji określonych w punkcie I wniosku, w zakresie kopii opinii biegłego, stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Opinie biegłych z uwagi na to, że służą sądowi, a więc organowi władzy publicznej, do realizacji powierzonych mu prawem zadań, stanowią informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (v. wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 września 2014 r. sygn. akt II SAB/Łd 106/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż dokumenty stanowiące utrwalone opinie biegłych nie pochodzą od organów władzy publicznej i nie stanowią dokumentu urzędowego. Pojęcie dokumentu (służącego w tym przypadku realizacji zadań nałożonych na sądy) jest pojęciem szerszym od pojęcia dokumentu urzędowego
(v. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011r., w sprawie sygn. akt I OSK 490/11, orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Okoliczność, że opinia biegłego stanowi informację publiczną nie podważa jednakże prawidłowości stanowiska wyrażonego przez Prezesa Sądu w piśmie z dnia [...] września 2019 r. Prawidłowo bowiem Prezes Sądu wskazał, że przepis art. 156 k.p.k. wyklucza w tym przypadku stosowanie u.d.i.p. Stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi (...).
Zgodnie zaś z art. 156 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możliwość sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Stosownie do art. 156 § 2 zdanie pierwsze i drugie k.p.k., na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym.
Przepis art. 156 § 1 k.p.k. w odniesieniu do tych dokumentów, które
są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych sprawy karnej jest przepisem szczególnym, o którym mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do tych dokumentów zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. (v. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 7/13 orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to jest tym bardziej trafne, gdy weźmie się pod uwagę, że opinia biegłego nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 4 lit. a u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 7/13 zwrócił uwagę, że m.in. w aktach sądowych znajduje się szereg dokumentów
i informacji, które udostępnione, nawet po uniemożliwieniu zapoznania się wnioskodawcy z danymi osobowymi, mogą zagrozić naruszeniem praw strony do ochrony jej godności, prawa do prywatności i dobrego imienia.
Trzeba też podkreślić, na co słusznie zwrócił uwagę Prezes Sądu w odpowiedzi na skargę, że udostępnienie kopii opinii biegłego w trybie u.d.i.p. dodatkowo prowadziłoby w wielu przypadkach do zniweczenia celów postępowania karnego, oznaczałoby dostęp do materiału dowodowego także przez osoby, które nie zostały jeszcze przesłuchane przez sąd. Zatem, ich zanonimizowanie nie chroniłoby podmiotów biorących udział w postępowaniu przed ujawnieniem informacji podlegających ochronie.
Prawidłowo w świetle powyższego organ pismem z dnia [...] września 2019 r. poinformował wnioskodawcę, że u.d.i.p. nie znajduje zastosowania w odniesieniu do żądania udostępnienia kopii opinii biegłego w wymienionych we wniosku sprawach.
Prezes Sądu nie pozostawał tym samym i nie pozostaje w bezczynności na gruncie u.d.i.p. w rozpatrzeniu punktu I wniosku we wskazanym zakresie. Z tego względu skarga w tej części podlegała oddaleniu.
Za zasadną Sąd uznał natomiast skargę na bezczynność organu w zakresie udostępnienia kopii rachunków do opinii. Żądana informacja stanowi informację publiczną. Dotyczy bowiem kosztów wykonanego na zlecenie sądu zadania, a zatem sfery danych publicznych. Nie zachodzi przy tym w tym zakresie wyłączenie stosowania u.d.i.p. na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 k.p.k.
Zawarta w piśmie organu z dnia [...] września 2019 r. - w odniesieniu do tego żądania – informacja, że do wnioskodawcy zostały przesłane kopie postanowień Sądu
o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu za sporządzenie opinii we wskazanych we wniosku sprawach nie stanowi udostępnienia żądanej informacji publicznej. Zaznaczyć przy tym należy, że wnioskodawca nie pytał także, czy rachunki biegłego zawierają inne informacje niż zawarte w przesłanych już postanowieniach.
W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w tym żądanym zakresie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później
niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej
z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę,
że nie posiada żądanej informacji.
Rozpatrując skargę na bezczynność w zakresie żądania udostępnienia kopii rachunków do opinii Sąd stwierdził, że organ nie udostępnił żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (termin ten upłynął [...] września 2019 r.), jak też nie wydał w tym terminie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji, zatem pozostawał i pozostaje w bezczynności (do Sądu nie wpłynęła żadna informacja w tym zakresie).
Wobec tego, że punkt I wniosku z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie został rozpatrzony w tym zakresie w ustawowym terminie, jak też nie został rozpatrzony do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia tej części punktu I wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odnosząc się do wątpliwości organu wyrażonych w odpowiedzi na skargę, co do udostępnienia wszystkich informacji zawartych w treści rachunku, wskazać należy, że organ ma możliwość dokonania anonimizacji danych (informacji), które w jego ocenie nie mogą być udostępnione.
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność Prezesa Sądu w rozpatrzeniu tej części punktu I wniosku (dotyczącej udostępnienia kopii rachunków) nie miała miejsca
z rażącym naruszeniem prawa. Organ nie pominął milczeniem wniosku Stowarzyszenia. Skierował do wnioskodawcy pismo z dnia [...] września 2019 r. i choć odpowiedź uzyskana w zakresie kopii rachunków do opinii nie była prawidłowa na gruncie u.d.i.p., Sąd nie stwierdził, aby można było mówić o celowym działaniu zmierzającym do pozbawienia prawa do informacji. Organ pozostawał w błędnym przekonaniu, że przesłanie postanowień Sądu o przyznaniu wynagrodzenia biegłemu stanowi udostępnienie żądanej informacji.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 powołanej ustawy, orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania sądowego, jak w punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.