II SAB/Wa 672/24

II SAB/Wa 672/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Spraw Zagranicznych
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 1, § 1a, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi T.G. na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Ministra Spraw Zagranicznych do rozpoznania wniosku T.G. z dnia [...] października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Spraw Zagranicznych na rzecz T.G. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
T. G. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych (dalej, jako: organ lub Minister) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W skardze zarzucono organowi naruszenie:
1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,
2. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
3. na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011 r. Nr 34 poz. 173) w związku z art 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
4. wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 P.p.s.a w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.,
5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący w dniu [...] października 2024 r. wystąpił z wnioskami o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie:
1. Udostępnienie informacji o ilości osób, które złożyły zgłoszenia dotyczące mobbingu i/lub dyskryminacji do powołanej przez MSZ komisji antymobbingowej od momentu powołania na Ministra Spraw Zagranicznych p. Z. R. do dnia dzisiejszego ale dotyczące okresu relewantnego do piastowania stanowiska przez p. Z. R.,
2. Udostępnienie informacji o ilości osób, w przypadku ilu osób powołana przez MSZ komisja anty- mobbingowa orzekła mobbing lub/i dyskryminację uznając, że mobbing miał miejsce od momentu powołania na Ministra Spraw Zagranicznych p. Z. R. do dnia dzisiejszego ale dotyczące okresu relewantnego do piastowania stanowiska przez p. Z. R.,
3. Udostępnienie informacji o ilości osób, które złożyły zgłoszenia dotyczące mobbingu i/lub dyskryminacji do Sądu od momentu powołania na Ministra Spraw Zagranicznych p. Z. R. do dnia dzisiejszego ale dotyczące okresu relewantnego do piastowania stanowiska przez p. Z. R.,
4. Udostępnienie informacji o ilości zgłoszonych spraw, w przypadku których powołana przez MSZ w tym celu, a opisana w Zarządzeniu antykorupcyjnym komórka, od momentu powołania na Ministra Spraw Zagranicznych p. Z. R. do dnia dzisiejszego ale dotyczące okresu relewantnego do piastowania stanowiska przez p. Z. R. orzekła , że korupcja miała miejsce,
5. Udostępnienie informacji o ilości osób, które złożyły zgłoszenia dotyczące korupcji do organów Państwowych poza MSZ, o których MSZ został poinformowany, od momentu powołania na Ministra Spraw Zagranicznych p. Z. R. do dnia dzisiejszego ale dotyczące okresu relewantnego do piastowania stanowiska przez p. Z. R.,
6. Udostępnienie informacji publicznej o ilości zgłoszonych do pełnomocnika ds korupcji próśb o interwencję,
7. Udostępnienie informacji o ilości osób, które złożyły zgłoszenia dotyczące korupcji do powołanej przez MSZ w tym celu, a opisanej w Zarządzeniu antykorupcyjnym komórce, od momentu powołania na Ministra Spraw Zagranicznych p. Z. R. do dnia dzisiejszego ale dotyczące okresu relewantnego do piastowania stanowiska przez p. Z. R.,
8. Udostępnienie informacji o ilości zgłoszonych do pełnomocnika ds korupcji próśb o interwencję, od momentu powołania na Ministra Spraw Zagranicznych p. Z. R. do dnia dzisiejszego ale dotyczących okresu relewantnego do piastowania stanowiska przez p. Z. R..
Organ w dniu [...] października 2024 r. udzielił odpowiedzi wskazując, że organowi znany jest z urzędu fakt, iż skarżący pozostaje w sporze sądowym z Ministerstwem Spraw Zagranicznych zawisłym przed Sądem Rejonowym [...] w [...] (sygn. akt [...]). Tymczasem kierowane przez skarżącego w trybie dostępu do informacji publicznej pytania, pokrywają się wprost z argumentami, tezami i stanowiskiem zajmowanym przez skarżącego jako stronę powodową w tymże postępowaniu. Biorąc pod uwagę zbieżność czasową i przedmiotową pytań z toczonym postępowaniem sądowo-pracowniczym, w ocenie organu, żądane informacje służyć mają w istocie jako materiał porównawczo-dowodowy do wykorzystania przed sądem pracy. Pozornie występując o dostęp do informacji publicznej skarżący zbiera zatem materiał do wykorzystania w swojej własnej sprawie sądowo-pracowniczej przeciwko Ministerstwu Spraw Zagranicznych. Przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mogą być natomiast nadużywane i wykorzystywana w czysto prywatnych sprawach - z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać interes obiektywny, a nie subiektywny. Organ uznał, że w odniesieniu do żądanych informacji skarżący próbuje korzystać z instytucji prawa dostępu do informacji publicznej "dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów itp.", co także stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej (por. wyrok NSA z 09.09.2019 r., sygn. akt I OSK 658/18). Nie dostrzegając zatem żadnego interesu publicznego w kierowanych pytaniach, a zauważając natomiast próbę nadużycia przepisów, organ uznał, że skierowane pytanie nie mogą zostać rozpoznane w trybie przepisów o dostępie do informacji publicznej, a w konsekwencji odpowiedź nie może zostać udzielona.
W ocenie skarżącego udzielona w dniu [...] października 2024 r. odpowiedź jest kolejną próbą nieudzielenia informacji publicznej. Zdaniem skarżącego motywacja wnioskodawcy nie powinna mieć żadnego znaczenia w sprawach o dostęp do informacji publicznej gdyż każdy obywatel ma prawo kontrolowania urzędu poprzez dostęp do informacji publicznej. Skarżący podał, iż prawdą jest, że pozostaje w sporze sądowym z organem, jednak z samego faktu, że wnioskowane informacje dotyczą bądź mogą dotyczyć indywidualnej sprawy wnioskodawcy, nie wynika, że równocześnie te informacje nie mają waloru informacji publicznej. Skarżący przytoczył orzecznictwo sądowoadministracyjne na poparcie swoje stanowiska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł w pierwszej kolejności o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a. praz art. 214 § 1 P.p.s.a., względnie pozostawienie jej bez rozpoznania w oparciu o art. 220 § 3 P.p.s.a. w przypadku nieuiszczenia wpisu przez skarżącego na skutek wezwania Sądu. W przypadku gdyby Sąd nie znalazł przesłanek do odrzucenia skargi, organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
W uzasadnieniu Minister podtrzymał swoje stanowisko, że w niniejszej sprawie dochodzi do próby nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, tj. dochodzi to próby wykorzystania instytucji dostępu do informacji publicznej w czysto prywatnym interesie skarżącego. Skarżący pozostaje bowiem w sądowym sporze z Ministerstwem Spraw Zagranicznych zaistniałym na tle jego odwołania ze stanowiska [...] w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w [...] zawisłym przed Sądem Rejonowym [...] w [...] [...] Wydział [...] sygn. akt [...]. Kierowane przez skarżącego w trybie dostępu do informacji publicznej żądania, pokrywają się wprost z argumentami, tezami i stanowiskiem zajmowanym przez niego jako stronę powodową.
Organ podniósł dalej, że skarżący od samego zarania swojego konfliktu z Ministerstwem Spraw Zagranicznych oraz Ambasadą Rzeczypospolitej Polskiej w [...], próbuje uparcie wykazać, iż rzekomo w Ambasadzie miały miejsca jakieś nieprawidłowości o charakterze przestępczym, w sprawie których rzekomo on sam miał posiadać wiedzę i rzekomo, z którego to powodu miał być odwołany ze stanowiska na placówce, a także powiązywać owe hipotezy ze skargami i wnioskami składanymi do różnych organów i instytucji.
Biorąc zatem pod uwagę zbieżność czasową i przedmiotową pytań z toczonym postępowaniem sądowo-pracowniczym, w ocenie organu żądane informacje służyć mają w istocie jako materiał porównawczo-dowodowy do wykorzystania przed sądem pracy. Pozornie występując o dostęp do informacji publicznej skarżący próbuje zatem uzyskać materiał do wykorzystania w swojej własnej sprawie sądowo-pracowniczej przeciwko Ministerstwu Spraw Zagranicznych.
Minister wskazał również, że znamiennym jest, że wyżej wskazane postępowanie przed sądem pracy nie jest jedynym prowadzonym z inicjatywy skarżącego. Kilka takich spraw toczy się przed Sądem, a co najmniej jedno w prokuraturze, nie licząc spraw, które skarżący zakłada przeciwko indywidualnym pracownikom resortu spraw zagranicznych. Znamiennym jest również, że na rozprawie w dniu [...] czerwca 2024 r. przed Sądem Rejonowym [...] w [...] [...] Wydział [...] sygn. akt [...], zeznająca w charakterze świadka strony powodowej (tj. skarżącego), małżonka T. G. – K. G. - wyraźnie powoływała się na wiedzę, którą miała posiąść zapoznając się (być może w sposób nieuprawniony) z aktami sprawy prokuratorskiej prowadzonej z inicjatywy T. G. w odniesieniu do rzekomych nieprawidłowości w Ambasadzie.
W ocenie organu, powyższe okoliczności w sposób oczywisty uzasadniają tezę, iż dochodzi to próby wykorzystania instytucji dostępu do informacji publicznej, a także wykorzystania ścieżki sądowej w czysto prywatnym interesie skarżącego.
Nie dostrzegając zatem u skarżącego żadnej troski o dobro publiczne, a zauważając natomiast próbę nadużycia przepisów, a także próbę wykorzystania i zmanipulowania Sądu, organ uznał, że skierowane pytanie nie może zostać rozpoznane w trybie u.d.i.p. Biorąc pod uwagę również mnogość innych podobnych pytań i wniosków kierowanych przez skarżącego czy to do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w [...] czy to do Ministerstwa Spraw Zagranicznych czy do innych instytucji oraz składanych do Sądu skarg niniejsza sprawa sprawia wrażenie również mającej na celu dokuczyć resortowi spraw zagranicznych, z którym skarżący pozostaje w sporze sądowo-pracowniczym, a takie zachowanie również nie może zasługiwać na ochronę sądową.
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2024 r. skarżący ustosunkował się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę i podtrzymał dotychczasowe zarzuty i wnioski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu o odrzucenie skargi albowiem nie zawiera ona braków formalnych ani fiskalnych.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpoznawanej sprawie kwestia podmiotowa nie budziła wątpliwości, bowiem Minister jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
Z kolei w kwestii kryterium przedmiotowego należy wskazać na art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić jednak należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 73/22).
W ocenie Sądu, informacje, których skarżący żąda we wniosku dostępowym z dnia [...]października 2024 r. mają charakter informacji publicznej. Przy czym Sąd uznał, że w okolicznościach tej konkretnej sprawy należało przyjąć, iż mimo, że skarżący w dniu [...] października 2024 r. przesłał do organu 7 wiadomości mailowych zawierających pytania w trybie u.d.i.p. (treść jak wyżej) to należało uznać, iż de facto mamy do czynienia z jednym wnioskiem dostępowym. Było to tym bardziej uzasadnione, że organ udzielił jednej odpowiedzi na zadane przez skarżącego pytania, traktując "zbiorczo" przesłane przez skarżącego wiadomości mailowe. Racjonalność, ekonomika procesowa i uwarunkowania tej sprawy skłoniły Sąd to przyjęcia, iż w tej sprawie mamy do czynienia z jednym wnioskiem dostępowym z dnia [...] października 2024 r.
Zdaniem Sądu, niewątpliwie kwestie podniesione we wniosku dostępowym, a związane z mobbingiem/dyskryminacją w zakresie wskazanym przez skarżącego (zgłoszenia do komisji antymobbingowej organu/sądu, ilość osób, ilość spraw) czy też kwestie korupcyjne, a odnoszące się do działalności Ministra i jego komórki powołanej w tym zakresie – stanowią informacje odnoszące się do władz publicznych. A zatem Minister jako organ władzy publicznej będąc podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, winien był w terminie wynikającym z u.d.i.p. (14 dni) podjąć czynności zmierzające do udostępnienia żądanej informacji lub odmówić jej udostępnienia na zasadach określonych w ustawie. Tymczasem organ w piśmie z dnia [...] października 2024 r. udzielając odpowiedzi skarżącemu na wniosek dostępowy powołał się na nadużycie przez skarżącego prawa do dostępu do informacji publicznej, nie dostrzegł interesu publicznego w kierowanych pytaniach. Organ wskazał, że skarżący żąda informacji, które zamierza wykorzystać we własnej sprawie pracowniczej przeciwko Ministerstwu Spraw Wewnętrznych. Z tych przyczyn organ uznał, że wniosek z dnia [...] października 2024 r. nie może zostać rozpoznany w trybie u.d.i.p.
Z powyższą oceną i konkluzją organu Sąd rozpoznający sprawę niniejszą nie zgadza się.
W pierwszej kolejności należy poczynić uwagi natury ogólnej związane z pojęciem "nadużycia prawa do informacji publicznej". W tym zakresie Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela wywody i stanowisko przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 2508/23, a mianowicie, że "w polskim porządku prawnym, w którym konstytucyjne prawo podmiotowe dostępu do informacji publicznej ma charakter publicznego prawa podmiotowego o treści pozytywnej, prawodawca w żadnym miejscu nie wskazał wyraźnie, jakie wartości leżą u podstaw skonstruowania przez niego tego rodzaju prawa. Nie uczynił tego zwłaszcza w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Określił jednak, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym, umieszczając art. 61 Konstytucji RP kreujący to prawo wśród unormowań dotyczących wolności i praw politycznych. Jest to pewna wskazówka w odkodowaniu tych wartości. Przyjmując, że u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej jako prawa politycznego leżą wartości leżące również u podstaw sprawowania władzy w ustroju państwa, wśród których istotną pozycję zajmuje jawność, to nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej byłoby - przy powoływaniu się na jawność życia publicznego - jego wykorzystywanie po to, aby podejmować działania niezgodne z prawem (nie na podstawie i w granicach prawa), godzące w sprawność i rzetelność funkcjonowania instytucji publicznych, a także ukierunkowane na nieposzanowanie przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka bądź pozyskiwanie, gromadzenie i udostępnianie innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Na takie wartości leżące u podstaw prawa dostępu do informacji publicznej wskazuje również Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że "[c]elem wprowadzenia prawa do informacji publicznej była realizacja idei jawności życia publicznego, jego demokratyzacja, dążenie do wzrostu zaufania społecznego do władzy publicznej, a w rezultacie poprawa funkcjonowania administracji publicznej. (...) Udostępnienie informacji publicznej wiąże się zawsze z zaangażowaniem personelu urzędniczego i określonych środków technicznych. Związane z tym obowiązki administracji nie są wobec tego obojętne dla efektywności wykonywania innych zadań publicznych. Zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy intencje składającego wniosek nie mieszczą się w założeniach aksjologicznych, które legły u podstaw omawianej regulacji prawnej, w tym jeśli wniosek ma na celu udręczenie podmiotu go rozpatrującego" (zob. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12; wyrok NSA z 7 września 2019 r., I OSK 2687/17; wyrok NSA z 11 lipca 2022 r., III OSK 2851/21; wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., III OSK 7265/21).
Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., I OSK 799/12). Podkreślić należy, że odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Nadużycie prawa do informacji publicznej może bowiem zachodzić, dopiero gdy takie prawo do dostępu do konkretnej informacji publicznej wnioskodawcy przysługuje. Zatem w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie, czy żądana informacja jest informacją publiczną. Dopiero w następnej kolejności należy wykazać, że żądanie jej udostępnienia stanowi nadużycie prawa. Jednak odmowa udostępnienia informacji publicznej z powodu nadużycia prawa może nastąpić w formie decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Podsumowując, dla kwalifikacji informacji jako informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. irrelewantne jest nadużycie prawa do informacji publicznej. Przedstawione tu stanowisko prezentowane jest w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz wyroki NSA z 12 lipca 2024 r. sygn. akt. III OSK 2604/23, z 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt III OSK 3136/23, z 2 października 2024 r. III OSK 92/23, z 10 października 2024 r.: III OSK 89/24, III OSK 1087/24 i III OSK 311/24).".
Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma zatem miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jednak jakichkolwiek przesłanek, które pozwalałyby uznać, że skarżący nadużywa prawa do informacji publicznej. Przedstawiona przez organ argumentacja nie jest bowiem do tego wystarczająca. Oceny takiej nie można oprzeć wyłącznie na tym, że skarżący pozostaje w sporze sądowym z ministerstwem spraw zagranicznych. Trzeba pamiętać, że zainteresowani, kierując swój wniosek do podmiotu zobowiązanego, nie muszą wykazywać, w jakim celu żądana informacja publiczna jest im potrzebna. Jedynie w przypadku żądania dotyczącego udzielenia informacji publicznej przetworzonej, konieczne jest wykazanie, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W orzecznictwie wielokrotnie podkreślono, że "klasyfikacja informacji czy jest ona publiczna czy nie, nie zależy zatem od celu jej uzyskania, czy sposobu jej wykorzystania. Dany fakt czy wiedza albo jest informacją publiczną, albo takiej cechy nie posiada" (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt III OSK 548/21, z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 833/19 oraz z dnia 2 marca 2018 r. I OSK 2160/17). Gospodarzem postępowania w zakresie udostępniania informacji publicznej jest wnioskodawca. On bowiem określa jakie informacje chce uzyskać oraz w jakim celu. Treść art. 2 ust. 2 u.d.i.p. zabrania organom żądania wykazywania przez wnioskodawcę interesu prawnego lub faktycznego. Brak jest zatem podstaw prawnych, aby podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej żądał lub samodzielnie ustalał przyczyny, dla których został złożony wniosek na podstawie u.d.i.p. (poza sytuacją, gdy żądanie dotyczy informacji przetworzonej).
W odniesieniu do twierdzeń organu należy również wskazać, że kryterium "sprawy własnej" nie stanowi kryterium dyskwalifikującego publiczny charakter informacji objętej żądaniem wnioskodawcy. W przekonaniu Sądu, kryterium "sprawy własnej" rozumiane w powyższy sposób jest nieczytelne i w istocie dyskryminujące wnioskodawcę w stosunku do innych osób. Jego przyjęcie prowadzi bowiem do konkluzji, zgodnie z którą wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Pogląd, zgodnie z którym nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy. Ocena czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej nie może być dokonana odmiennie w zależności od tego, kto, czy też mówiąc inaczej, jaki wnioskodawca ubiegać się będzie o jej udostępnienie. Jeśli konkretny dokument posiada walor informacji publicznej, to nie może być on tej cechy pozbawiony tylko z tego względu, że jego udostępnienie, zdaniem podmiotu zobowiązanego, mogłoby służyć do celu prywatnego.
Konkludując, należało przyjąć zasadność zarzutu bezczynności wobec organu skoro objęta wnioskiem informacja ponad wszelką wątpliwość posiada walor informacji publicznej, a organ udzielając odpowiedzi na wniosek pismem z dnia [...] października 2024 r. nie udostępnił żądanej informacji w prawem przewidzianym trybie jak i nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia w oparciu o art. 16 u.d.i.p. Stąd Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] października 2024 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność nie jest jednak rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo niedopełnienie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ustawowych obowiązków, czyli także przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
Z okoliczności sprawy nie wynika, aby zaistniała zwłoka wynikała z celowego zaniechania czy też z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych. W ocenie Sądu bezczynność w załatwieniu niniejszej sprawy nie jest efektem zaniechań podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (udostępnienia informacji publicznej), lecz wynika z nieprawidłowego interpretowania i zastosowania przepisów prawa dotyczących dostępu do informacji publicznej. Te okoliczności w ocenie Sądu nie pozwalają uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną.
W konsekwencji powyższego nie mógł zostać uwzględniony wniosek skargi o wymierzenia organowi grzywny i jako taki został więc oddalony. Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej, nie jest obligatoryjne. Stwierdzenie bezczynności organu nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny, czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz art. 149 § 1a, art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej od organu zwrot kosztów postępowania sądowego, które objęły uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 złotych.