II SAB/Wa 67/24

II SAB/Wa 67/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2856/24 - Wyrok NSA z 2025-06-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120, art. 149 par. 1a, art. 151, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2, art. 6, art. 13, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 372
art. 23a, art. 24 ust. 2,
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi F. S. na bezczynność partii politycznej [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje partię polityczną [...] do rozpoznania punktu 6 wniosku F. S. z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność partii politycznej [...], o której mowa w punkcie 1 wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od partii politycznej [...] na rzecz F. S. kwotę 100 (słownie sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
F. S. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność partii politycznej [...] z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wniósł o stwierdzenie, że partia polityczna dopuściła się bezczynności, zobowiązanie partii politycznej do rozpatrzenia wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie: art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji oraz dostępu do dokumentów poprzez brak zastosowania, polegający na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu [...] lipca 2023 r. skierował do organu wniosek o udostępnienie informacji o akcji odbywającej się pod nazwą "[...]", w tym m.in. informacji o miejscach, w których przeprowadzano akcję, o członkach partii, którzy brali w niej udział oraz o poniesionych wydatkach. Jako sposób i formę realizacji wniosku wskazał pocztę elektroniczną. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2023 r. organ poinformował, że nie jest możliwa prawidłowa ocena charakteru wnioskowanych informacji (waloru publiczności) z racji na zmieniające się dane, będące podstawą dla rozpatrzenia wniosku, a wniosek nazwał "przedwczesnym" i uznał, że nie podlega rozpoznaniu. Uzasadniono to tym, że akcja była w trakcie realizacji.
Skarżący podał, że w dniu [...] grudnia 2023 r. ponowił swój wniosek, wnosząc o udostępnienie informacji w takim samym zakresie, jak w poprzednim wniosku. Organ do dnia złożenia niniejszej skargi nie udzielił żadnej odpowiedzi.
W ocenie skarżącego nie ulega wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności, z uwagi na nieudzielenie w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku objętej nim informacji przy jednoczesnym braku wydania w sprawie decyzji o odmowie jej udostępnienia. Powołując się na art. 149 § 1b P.p.s.a. skarżący wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanych informacji.
Partia polityczna [...] z siedzibą w [...], reprezentowana przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie w całości. Pełnomocnik wskazał, że [...] lipca 2023 r. skarżący, w wiadomości e-mail złożył wniosek o następującej treści: Zgodnie z artykułem opublikowanym no Państwa stronie internetowej ([...]), partia przeprowadziła akcję o nazwie "[...]". Na podstawie ort 61 ust 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wniósł o udostępnienie informacji w następującym zakresie: 1. No czym polegała ww. akcja? 2. Od kiedy do kiedy, w jakich miejscach oraz w jakich godzinach odbywała się ww. akcja? 3. Którzy członkowie partii [...] brali udział w ww. akcji? 4. Jaki był łączny koszt przeprowadzenia ww. akcji? 5. Jaki podmiot przygotował sylwetki osób "zamieszanych w afery opozycji", które zostały postawione na chodniku w ramach ww. akcji? jaki był koszt ich przygotowania? (pytanie dotyczy podmiotu, który wzbogacił się no przygotowaniu/wydrukowaniu sylwetek postaci, np. konkretna drukarnia).6. Wnoszę o udostępnienie kopii wszystkich faktur związanych z wydatkami poniesionymi w celu przeprowadzenia ww. akcji, oraz umów zawartych w związku z ww. akcją w formie skanu lub elektronicznej kopii dokumentów.
Pełnomocnik podniósł, że w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] lipca 2023 r. partia polityczna udzieliła odpowiedzi w dniu [...] lipca 2023 r. informując, że "(...) rzeczona akcja jest w trakcie realizacji. Na obecnym etapie, nie jest możliwa prawidłowa ocena charakteru wnioskowanych informacji (waloru publiczności) z racji na zmieniające się dane, będące podstawą dla rozpatrzenia wniosku. W tym stanie rzeczy, wniosek jest przedwczesny i nie podlega rozpoznaniu. Pełnomocnik podał też, że w dniu [...] grudnia 2023 r. skarżący powtórzył wniosek z dnia [...] lipca 2023 r.
Na obecnym etapie organ podtrzymuje zajęte stanowisko. Ujawnieniu w trybie informacji publicznej podlegają dane o wykonywaniu zadań publicznych. Pełnomocnik wskazał na pogląd zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 26 listopada 2014 r., w sprawie I OSK 633/14: "Instytucjonalizacja partii politycznych nie może prowadzić do uzyskania przez państwo wpływu na stosowanie przez partie metody i środki działania (...) Uznanie informacji o metodach i środkach działania partii za informację publiczną byłoby w istocie wpływaniem państwa na działalność partii politycznej. Nadto prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego korzystania innych uczestników systemu politycznego z dorobku partii politycznej. Stanowiłoby zaprzeczenie pluralizmu, tzn. wolnego konkurowania idei, programów i interesów (...)".
Pełnomocnik podniósł, że skarżący wniósł o udostępnienie zbioru różnych informacji na temat akcji o charakterze politycznym. Te aspekty pozostają poza domeną informacji udostępnianych na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Ponadto, wnioskodawca złożył wniosek w trakcie trwania rzeczonej aktywności, co uniemożliwiało jego prawidłowe rozpoznanie. Tego stanu rzeczy nie zmienia wiadomość email z dnia [...] grudnia 2023 r., która w istocie stanowi powielenie wniosku z dnia [...] lipca 2023 r., na który organ udzielił odpowiedzi. Wiadomość e-mail z dnia [...] grudnia 2023 r. nie stanowiła odrębnego wniosku w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pełnomocnik powołał się też na wyrok WSA w Warszawie z 3.07.2013 r., II SAB/Wa 187/13, LEX nr 1359208 "Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, o prawo dostępu do informacji publicznej oznacza dostęp do informacji już będącej w posiadaniu podmiotu zobowiązanego i nie może być utożsamiane z prawem do inicjowania działań mających na celu wytworzenie informacji jakościowo nowej. Wniosek zainteresowanego rodzi po stronie organu administracji obowiązek udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy ta informacja publiczna znajduje się w jego posiadaniu."
Skarga na bezczynność nie podejmuje nawet próby uzasadnienia publicznego charakteru wnioskowanych informacji. Podsumowując, nie każda informacja wytworzona przez partie polityczne, stanowi informację publiczną.
Wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 lutego 2015 r., II SAB/Wa 661/14"(...) obowiązki wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej aktualizują się w odniesieniu do każdej posiadającej przez partie informacji o znaczeniu publicznym. Nie chodzi zatem o każdą informacje związana z funkcjonowaniem partii politycznej, lecz taką, która wiąże się z elementem publicznym (por. wyroki NSA: z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt l OSK 611/14 oraz sygn. akt l OSK 687/14 (...)".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p.).
Skarga na bezczynność partii politycznej [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej jest dopuszczalna. Wskazania wymaga przy tym, że przedmiotem niniejszej skargi, zgodnie z jej treścią i zarządzeniem rejestrującym, jest bezczynność w przedmiocie wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. Kwestia sposobu rozpatrzenia wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. (wniesionego "w związku z zakończeniem akcji") nie była przedmiotem niniejszej sprawy i oceny Sądu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (v. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym i prezentowany jest także przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę (v. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepisy P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu
ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku,
a w szczególności, czy zwłoka spowodowana jest zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Wnioskodawca ma prawo kwestionowania bezczynności organu zawsze, gdy uznaje, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Używając w art. 2 ust. 1 pojęcia "każdemu", ustawodawca precyzuje zastrzeżone w Konstytucji RP obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa ta reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p.
Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240 oraz z 2017 r. poz. 2371), oraz partie polityczne. Stosownie do art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
W sprawie nie ma wątpliwości, że partia polityczna jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 2 u.d.i.p. (v. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5482/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił natomiast w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, należy przyjąć, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 6 u.d.i.p. nie ma charakteru zamkniętego, a wyliczenie stanów faktycznych w nim zawartych jest jedynie przykładowe.
Nie oznacza to, że niewymienienie konkretnego stanu, który w sposób jednoznaczny dotyczy informacji o sprawie publicznej, pozwala na uznanie, że nie mamy do czynienia z informacją publiczną.
W oparciu o art. 61 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. należy przyjąć – w odniesieniu do partii politycznej – że informacją publiczną jest informacja o działalności partii politycznej w zakresie, w jakim wykonuje ona zadania władzy publicznej i gospodaruje mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (v. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 5482/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl)). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też w powołanym wyroku, że brak jest jakichkolwiek podstaw do odczytywania zakresu przedmiotowego publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej z norm prawnych określających zakres podmiotowy tego prawa, tj. (gdy chodzi o podmiot zobowiązany) z art. 4 ust. 1-3 u.d.i.p. Z art. 4 ust. 2 wynika, że partie polityczne są obowiązane do udostępniania informacji publicznej, a z zestawienia tego unormowania z treścią art. 4 ust. 1 u.d.i.p. należy wyprowadzić wniosek, że partie polityczne nie są podmiotami określonymi jako wykonujące zadania publiczne w rozumieniu u.d.i.p. Na tle tych unormowań wyłania się teza, zgodnie z którą istnieją podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, mimo że nie są "podmiotami wykonującymi zadania publiczne" w rozumieniu u.d.i.p. Do takich podmiotów należą właśnie partie polityczne.(...)."
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w powołanym wyroku, że "Nawiązując do zasady jawności i transparentności życia publicznego, jako zasady ukierunkowującej proces wykładni przepisów, w których zakodowane są normy dotyczące dostępu do informacji o działalności podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, należy podzielić stanowisko doktryny prawniczej, zgodnie z którym zasada ta, ujmowana słusznie jako jedna z najważniejszych idei związanych z demokratycznym państwem prawnym "wyraża przekonanie, że państwo demokratyczne nie może prawidłowo funkcjonować bez zasad i mechanizmów zapewniających przejrzystość i otwartość działania instytucji publicznych. (...) (zob. C. Mik, Zasada jawności i jej ograniczenia w demokratycznym państwie prawa w świetle standardów międzynarodowych, w: G. Szpor (red.): Jawność i jej ograniczenia, Tom XI Standardy europejskie (red. C. Mik), Warszawa 2016, s. 1). (...)". Pogląd ten prezentuje także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
Biorąc pod uwagę, że partie polityczne są podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej "w zakresie, w jakim wykonują zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa", Sąd rozpoznając niniejszą skargę na bezczynność partii politycznej w przedmiocie wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. stwierdził, że nie wszystkie informacje żądane w tym wniosku stanowią informację o sprawie publicznej. Informacji takiej nie stanowią bowiem dane żądane w punkcie 1, 2, 3 i 5 wniosku. Skarga w tym zakresie podlegała zatem oddaleniu.
Żądania wniosku odnosiły się do informacji dotyczących przeprowadzenia "akcji o nazwie "[...]"". Żądania "1. No czym polegała ww. akcja?", "2. Od kiedy do kiedy, w jakich miejscach oraz w jakich godzinach odbywała się ww. akcja?" "3. Którzy członkowie partii [...] brali udział w ww. akcji?" "5. Jaki podmiot przygotował sylwetki osób "zamieszanych w afery opozycji", które zostały postawione na chodniku w ramach ww. akcji? jaki był koszt ich przygotowania? (pytanie dotyczy podmiotu, który wzbogacił się no przygotowaniu/wydrukowaniu sylwetek postaci, np. konkretna drukarnia)" nie nawiązują do działalności partii politycznej w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej i nie odnoszą się do rządzenia państwem.
Zdaniem Sądu, nie ma podstaw do kwalifikowania wyżej wymienionych żądań jako żądań odnoszących się do spraw publicznych w rozumieniu Konstytucji RP i u.d.i.p. Dotyczą one działalności partii politycznej, która nie jest objęta u.d.i.p. W konsekwencji nie można w powyższym zakresie (dotyczącym pytań 1, 2, 3 i 5 wniosku z dnia [...] lipca 2023 r.) zarzucić organowi bezczynności na gruncie u.d.i.p. Nadto, w sprawie tej partia polityczna w ustawowym terminie wystosowała do wnioskodawcy pisemną odpowiedź. Sąd stwierdził, że skarga we wskazanym wyżej zakresie nie podlega uwzględnieniu.
Jednocześnie wskazania wymaga, że w art. 11 ust. 2 Konstytucji RP wyrażono zasadę, zgodnie z którą finansowanie partii politycznych jest jawne. Zasada ta znajduje ustawowy wyraz w treści art. 23a ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1215). Przepis ten stanowi, że źródła finansowania partii politycznych są jawne. Niewątpliwie zatem informacja dotycząca finansowania partii politycznej jest informacją dotyczącą jej działalności, ma więc charakter informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 2194/22 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraził pogląd, zgodnie z którym "(...) Z konstytucyjnej zasady jawności finansowania partii wynika co najmniej zakaz utajniania źródeł dochodów oraz nakaz ujawniania (upubliczniania) danych o tych źródłach, co ma tym większe znaczenie, że sama zasada nie może być podważona przez ustawodawcę zwykłego, zaś przepis art. 61 ust. 1-2 Konstytucji RP (prawo do informacji publicznej) "wpasowuje się" w konstytucyjny system ochrony wolności i praw politycznych (zob. M. Zubik, W. Sokolewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, red. L. Garlicki, Warszawa 2016, Komentarz do art. 11, Lex 2022). Zasada jawności finansowania zakazuje utajniania zarówno źródeł, jak i zasad oraz trybu finansowania partii, nie tylko przez państwo, lecz także przez wszelkie inne podmioty. Jako zasada konstytucyjna odnosi się do szeroko rozumianego finansowania, a zatem zarówno do pozyskiwania środków finansowych, jak i sposobu wydatkowania tego rodzaju środków. (...)".
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który prezentuje także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że "partie są zobligowane do ujawnienia wszelkich informacji związanych ze źródłami i sposobami gromadzenia środków finansowych oraz wskazywania celów i podstaw ich wydatkowania, informacją publiczną jest bowiem zarówno informacja dotycząca źródeł finansowania partii politycznej, jak i wydatkowanie środków finansowych przez partie polityczne (v. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 2194/22, wyrok NSA z 29 września 2021 r. sygn. akt III OSK 1036/21).
W świetle powyższego, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, jako informację o sprawie publicznej należy kwalifikować informacje żądane w punkcie 4 "Jaki był łączny koszt przeprowadzenia ww. akcji?" i 6 wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. "Wnoszę o udostępnienie kopii wszystkich faktur związanych z wydatkami poniesionymi w celu przeprowadzenia ww. akcji, oraz umów zawartych w związku z ww. akcją w formie skanu lub elektronicznej kopii dokumentów".
Oba te żądania odnoszą się bowiem do wydatkowania środków finansowych przez partię polityczną, informacji o łącznych kosztach poniesionych przez partię polityczną w związku ze wskazaną we wniosku działalnością, a także udostępnienia kopii faktur oraz kopii umów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony został także pogląd, zgodnie z którym "Przeznaczenie majątku partii politycznej nie jest wyłącznie sprawą wewnętrzną partii. W myśl art. 24 ust. 2 ustawy o partiach politycznych, majątek ten może być przeznaczony tylko na cele statutowe lub charytatywne. (...). Przeznaczenie przez partię polityczną środków finansowych uzyskanych z budżetu państwa jest zatem istotne nie tylko z punktu widzenia interesu partii politycznej, ale także z punktu widzenia interesu publicznego polegającego na tym, aby majątek publiczny był przeznaczony w sposób zgodny z prawem, tj. na cele określone przez ustawodawcę. (...) Publiczny charakter części majątku partii politycznej pochodzącej z subwencji wynika ze źródła z którego partia ten majątek uzyskuje oraz trybu jawności ustanowionego wobec obrotu składnikami tego majątku w powołanych wyżej przepisach ustawy o partiach politycznych przepisach. Zatem informacja o wydatkach z tej części majątku partii politycznej, która pochodzi z subwencji budżetu państwa, podlega udostępnieniu publicznemu, jako informacja o majątku publicznym, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej." (v. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r. sygn.. akt I OSK 633/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednocześnie w powołanym wyroku, że "(...) także majątek partii politycznej uzyskany z darowizn, spadków i zapisów, nie jest wyłącznie sprawą wewnętrzną partii politycznej, w zakresie w jakim środki finansowe pochodzące z tych źródeł gromadzone są w ramach Funduszu Wyborczego (art. 35 i nast. ustawy o partiach politycznych)."
Podzielając przedstawione poglądy przyjąć należało, że żądania zawarte w punkcie 4 i 6 stanowią żądania udostępnienia informacji publicznej. W tym aspekcie kopie żądanych faktur i umów, jako dokumenty związane z zawieraniem i wykonywaniem umów stanowią informację publiczną (v. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn.. akt III OSK 3267/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia wydatkowania (przeznaczenia majątku partii politycznej) stanowi informację publiczną. Warto przy tym wskazać, że ustawa o partiach politycznych zobowiązuje w art. 27a ust. 6 do ujawniania w rejestrze umów określonych informacji. Zgodnie z tym przepisem, w rejestrze umów zamieszcza się: 1) numer umowy - o ile taki nadano; 2) datę i miejsce zawarcia umowy; 3) okres obowiązywania umowy; 4) oznaczenie stron umowy, w tym przedstawicieli stron; 5) określenie przedmiotu umowy; 6) wartość przedmiotu umowy; 7) tryb zawarcia umowy. Żądanie dotyczyło jednakże kopii umów, a nie poszczególnych danych z rejestru. Powyższe żądanie w odniesieniu do materiału dokumentującego sposób zadysponowania, wydatkowania środków finansowych przez partię polityczną, związany z zawieraniem i wykonywaniem umów, stanowi informację publiczną.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, choć stwierdził, że informacja żądana w punkcie 4 wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. stanowi informację publiczną, oddalił skargę w tym zakresie, albowiem z odpowiedzi udzielonej wnioskodawcy przez partię polityczną w e-mailu z dnia [...] lipca 2023 r. wynika, że łączny koszt przeprowadzenia "akcji", o której mowa we wniosku, na dzień udzielania tej odpowiedzi, nie był znany. Partia polityczna w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] lipca 2023 r. poinformowała wnioskodawcę pismem (e-mail) z dnia [...] lipca 2023 r., że "rzeczona akcja jest w trakcie realizacji" (...). Dodatkowo w odpowiedzi tej podniesiono, że nie jest możliwa "prawidłowa ocena charakteru wnioskowanych informacji (waloru publiczności) z racji na zmieniające się dane, będące podstawą do rozpatrzenia wniosku." Wskazano też na przedwczesność wniosku, co zdaniem partii politycznej powodowało, że wniosek nie podlegał rozpoznaniu.
Skoro partia polityczna na dzień udzielenia odpowiedzi wnioskodawcy nie miała w istocie informacji żądanej w punkcie 4 wniosku, to brak jest podstaw do stwierdzenia bezczynności w tym zakresie. Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Partia polityczna prawidłowo poinformowała w istocie wnioskodawcę w ustawowym terminie, tj. [...] lipca 2023 r., że taką informacją o łącznym koszcie "akcji" – w związku z jej trwaniem – nie dysponuje. Skarga na dzień jej wniesienia w odniesieniu do bezczynności dotyczącej punktu 4 wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. nie była zatem zasadna i w tym zakresie nie podlegała uwzględnieniu.
Jednocześnie zauważyć należy, że żądanie zawarte w punkcie 6 wniosku odnosić należy do tych dokumentów, tj. kopii faktur oraz umów, które istniały na dzień udzielania odpowiedzi wnioskodawcy. Okoliczność, że "akcja", o której mowa we wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. trwała (była, zgodnie z informacją organu z dnia [...] lipca 2023 r. "w trakcie realizacji") nie stanowiło żadnej przeszkody do należytego rozpoznania tego punktu wniosku. W punkcie 6 wniosku chodziło bowiem o kopie faktur oraz umów, którymi parta polityczna dysponowała na dzień udzielania odpowiedzi. Nie można zatem w tym zakresie mówić o jakiejkolwiek "przedwczesności" wniosku. Stanowisko partii politycznej wyrażone zatem w piśmie z dnia [...] lipca 2023 r. nie stanowi rozpatrzenia punktu 6 wniosku.
W sytuacji, gdy żądanie wniosku dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w zakresie żądania zawartego w punkcie 6 wniosku (którą organ dysponuje), organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.
Rozpatrując skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia punktu 6 wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej, Sąd stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu tego punktu wniosku na dzień wniesienia niniejszej skargi, jak również pozostaje w bezczynności we wskazanym zakresie na dzień orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie. Organ nie udostępnił bowiem żądanej w tym punkcie wniosku informacji publicznej w ustawowym terminie
jak również nie wydał w tym terminie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Z tego względu Sąd zobowiązał partię polityczną do rozpatrzenia na gruncie u.d.i.p. punktu 6 wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność partii politycznej w rozpatrzeniu punktu 6 wniosku nie miała w tej sprawie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Partia polityczna podjęła w tej sprawie działanie w ustawowym terminie 14 dni i choć nie zastosowała prawidłowo przepisów u.d.i.p. w odniesieniu do punktu 6 wniosku, albowiem nie udostępniła żądanej informacji publicznej, jak też nie wydała decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej, to sama ta okoliczność nie daje podstaw do przypisania bezczynności w zakresie rozpatrzenia punktu 6 wniosku charakteru rażącego naruszenia prawa. Niewłaściwy sposób zastosowania u.d.i.p. w odniesieniu do punktu 6 wniosku z dnia [...] lipca 2023 r. nie stanowi w tej sprawie przesłanki kwalifikowania bezczynności jako rażącego naruszenia prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,
na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a powołanej ustawy. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O kosztach sądowych, jak w punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł.