II SAB/Wa 65/24

II SAB/Wa 65/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj
Łukasz Krzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OZ 592/24 - Postanowienie NSA z 2025-01-17
III OZ 349/24 - Postanowienie NSA z 2024-09-20
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1914
art 3a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2393
art 74 ust 4
Ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art 13 ust 1 i 2, art. 6 ust 2, art
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. J. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarżący, zwany dalej "Wnioskodawcą", zarzucił Prezesowi Trybunału Konstytucyjnego, zwanemu dalej "organem", bezczynność przy rozpatrywaniu jego żądania udostępnienia informacji publicznej, sformułowanego w piśmie z [...] stycznia 2024 r.
W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do ujawnienia informacji publicznej w terminie 14 dni w zakresie wniosku bądź stwierdzenie bezczynności w ujawnieniu informacji publicznej.
Uzasadniając skargę wskazano:
- Wnioskodawca jest właścicielem i redaktorem naczelnym portalu [...] - zarejestrowanego jego wydawnictwo prasowe pod nr [...] (przez Sąd Okręgowy w K.),
- przesłanym drogą elektroniczną wnioskiem z [...] stycznia 2024 r. wystąpił – na podstawie art. 3a ustawy - ustawa z dnia [...] stycznia 1984 r. - Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r., poz. 1914) - o ujawnienie informacji publicznych, niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej - skanu dokumentu w postaci oryginału wyroku Trybunału Konstytucyjnego z [...] listopada 2023 r. w sprawie o sygn. akt [...]– zwanego dalej "Wyrokiem",
- organ do dnia wniesienia skargi (datowana [...] stycznia 2024 r.) nie udzielił odpowiedzi we wskazanym zakresie; przesyła jedynie – zdaniem strony – nic nie wnoszące do sprawy pisma, dotyczące trybu uzyskiwania odpisów z akt przez strony postępowania w jego toku; Wnioskodawca nie jest stroną postępowania i jego żądanie nie podlega przepisom prawa procesowego, lecz przepisom ustawy z dnia [...] września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej "ustawą o informacji",
- obraz treści orzeczenia - w jego fatycznym kształcie - jest także informacją publiczną, której udzielenia można się domagać; informacją publiczną jest nie tylko gramatyczna treść orzeczenia, ale - w pewnych okolicznościach (np. na potrzeby ilustracji zagadnienia w materiale prasowym) – także graficzna treść dokumentu, jaki organ publiczny wytworzył na potrzeby zadań realizowanych ustawowo - ze środków publicznych,
- to graficzna treść dokumentu może bowiem - w pewnych okolicznościach - oddać istotę zagadnienia, o jakim stanowi dokument; może ona nadto zawierać istotne, dodatkowe informacje - nie ujawnione w informacji gramatycznej o treści dokumentu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono:
- [...] stycznia 2024 r. Wnioskodawca wystąpił o udzielenie informacji publicznej w zakresie wydania skanu oryginału Wyroku - w celu sporządzenia materiału prasowego.
- [...] stycznia 2024 r. powiadomiono go, że dostęp do dokumentów, zawartych w aktach sprawy Trybunału Konstytucyjnego (dalej jako "TK") odbywa się w sposób określony w art. 74 ust. 4 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. z 2019 r., poz. poz. 125), zwanej dalej "ustawą o organizacji TK",
- warunkiem zastosowania ustawy o organizacji TK jest uznanie, że określa ona "odmienne zasady i tryb dostępu do informacji" - w myśl art. 1 ust. 2 ustawy o informacji; zdaniem organu tak jest,
- stanowisko organu uwzględnia:
- orzecznictwo Naczelnego Sadu Administracyjnego, w którym wskazano, że ustawą o organizacji TK wyłączono stosowanie ustawy o informacji, gdyż: "wprowadza odmienną regulację niż określona w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej" (tak wyrok o sygn. akt I OSK 4433/18 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"),
- wykładnię językową art. 74 ustawy o organizacji TK; prowadzi ona do konstatacji, że aktem tym wprowadzono specyficzne zasady i tryb dostępu do informacji - inne niż ustawa o informacji,
- w art. 74 ust. 4 ustawy o organizacji TK określono formy dostępu do zawartych w aktach sprawy TK dokumentów; z kolei w ustawie o informacji wskazano na formę zgodną z wnioskiem,
- w art. 74 ust. 6 ustawy o organizacji TK wskazano, że korzystanie z uprawnień nie może zakłócać pracy TK i nie wprowadzono terminu udostępnienia zawartego w aktach sprawy TK dokumentu; odmiennie reguluje to ustawa o informacji,
- w art. 74 w ust. 1, 3 i 5 ustawy o organizacji TK wprowadzono zasadę ograniczonej jawności akt sprawy TK, zaś w ust. 4 (pkt 3) odpłatność za "kopie, odpisy lub wyciągi z akt"; odmiennie regulowano to w ustawie o informacji,
- skoro ustawą o organizacji TK określono odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, to bezpodstawne byłoby stosowanie trybu z ustawy o informacji,
- udostępnienie objętej wnioskiem informacji nie przyczyni się do realizacji celu, jaki przyświeca prawu do informacji publicznej - jawność i przejrzystość działania władz publicznej w celu sprawowania społecznej ich kontroli; informacja, o którą wnoszono, była bowiem - i jest - publicznie i powszechnie dostępna dla każdego; wiedza pozyskana w związku z realizacją wniosku nie jest "wiedzą nową"; żądanie nie zmierza więc do społecznej kontroli organu władzy publicznej i jego funkcjonariuszy ani również do uzyskania pewnych wiadomości; chodzi o uzyskania skanu, który "zapada w świadomości mocniej niż opis zdarzeń w jakich sam wyrok wydano" (tak treść wniosku) - w celu publikacji; żądanie takie wykracza poza przedmiot i cele ochrony, przewidzianej ustawie o informacji,
- zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy o organizacji TK, organ wydaje zbiór orzeczeń TK w postaci elektronicznej; wedle art. 115 ust. 2 tej ustawy publikuje się tam orzeczenia wraz z uzasadnieniami oraz zdaniami odrębnymi; Wyrok, którego domaga się Wnioskodawca, także opublikowano w wymienionym zbiorze orzeczeń (wskazano adres strony publikacji).
W dodatkowym pismem procesowym (k. 61-67), Wnioskodawca podtrzymał zarzuty, formułując jednocześnie wniosek, aby Sąd ustalił, czy udzielający odpowiedzi na skargę organ prawidłowo powołano. Wywodził - przywołując stanowisko sądów - że leży to w kompetencjach sądu administracyjnego.
Przy dodatkowym piśmie (k. 294), Wnioskodawca przesłał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II SAB/Kr 234/23 – dostępny w CBOSA), z uzasadnienia którego wynika, że skan sentencji orzeczenia sądu, stanowi informację publiczną - udostępnianą na zasadach określonych ustawą o informacji - niezależnie od przepisów, regulujących dostęp do akt sprawy w danym rodzaju postępowań.
Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Nie dopatrzył się przesłanek rozpoznania sprawy na rozprawie - wedle żądań Wnioskodawcy - w myśl art. 122 wskazanego aktu.
Sąd zważył, co następuje:
Bezczynność organu administracji publicznej – w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego rozstrzygnięcia lub nie wykonano czynności - w szczególności, czy jest to następstwem zawinionej lub nie- opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).
Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w ciągu 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy to uczyni – nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o informacji).
Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że – gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź podmiot obowiązany nie dysponuje w ogóle daną informacją – powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny - w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji. Analogiczny przypadek stanowi sytuacja gdy żądana informacja stanowi publiczna lecz tryb jej udostepnienia określono w przepisach odrębnych – w myśl art. 1 ust. 2 ustawy o informacji,
W rozpatrywanym przypadku jest poza sporem stan faktyczny w jego istotnych elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonej informacji (chodziło o skan Wyroku), zaś organ – z zachowaniem terminu, ustalonego w art. 13 ust. 1 ustawy o informacji - powiadomił go o braku możliwości udostępnienia informacji, gdyż - wedle organu - żądana informacja podlega udostępnieniu w innym trybie – ustawy o organizacji TK.
Spór sprowadza się do tego, czy stanowisko organu jest trafne. Należy je zaś podzielić. Wobec uprzedniego zreferowania jego powtarzanie nie byłoby zasadne.
Dość dodać, że Sąd w tym składzie uważa za trafny, pogląd wyrażony w powołanym przez organ wyroku o sygn. akt I OSK 4433/18 - w kwestii reguł dostępu do dokumentów, znajdujących się w aktach prowadzonych spraw (w tym wydanych orzeczeń). Zdaniem tutejszego Sądu nie byłoby racjonalne założenie, jakoby ustawodawca wprowadził w przepisie proceduralnym konkretne warunki dostępu do akt sprawy dla stron - których prawa procesowe trzeba wszak zagwarantować - zaś dopuszczał nieograniczony w istocie dostęp do dokumentów dla osób trzecich – nie zainteresowanych bezpośrednio wynikiem sprawy. Nie ulega więc wątpliwości, że mimo publicznego charakteru informacji zawartej w orzeczeniach sądów - wyroki stanowią wszak dokumenty urzędowe, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o informacji i podlegają udostępnieniu co do treści i postaci (tak art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 3 wskazanego aktu) - dostęp do nich z woli prawodawcy uregulowano w przepisach szczególnych - proceduralnych. W szczególności w ustawie o organizacji TK wskazano wprost reguły sporządzenie przez osoby trzecie kopii z akt (tak art. 74 ust. 3). Prawodawca zakreślił też precyzyjnie ramy powszechności dostępu do informacji, zawartych w orzeczeniach TK - przewidując zasadę ich publikacji (art. 115 ust. 1 i 2 ustawy o organizacji TK).
Nie sposób więc uznać, aby mogły znaleźć tu zastosowania reguły ogólne - zawarte w ustawie o informacji. Stanowisko Sądu w tej sprawie jest analogiczne do wyrażonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w kontekście dostępu do kopii dokumentów (w tym orzeczeń) w aktach spraw karnych (patrz np. wyrok o sygn. akt III OSK 1381/22 - dostępny w CBOSA).
Należy też zauważyć, że z samej treści wniosku nie wynika, aby żądanie pozostawało w związku z celami zagwarantowania dostępu do informacji publicznej - zapewnienia transparentności działania organów państwa. Chodziło bowiem o wykorzystanie danego materiału, jako ilustracji dla tekstów publicystycznych (materiałów prasowych). Wnioskodawca nie przywołał przy tym żadnych racjonalnych przesłanek, przemawiających za przydatnością kopii żądanego dokumentu dla innych celów - na przykład źródła istotnych informacji o sprawach publicznych.
Sąd w tym składzie nie podziela natomiast poglądu wyrażonego w powołanym przez Wnioskodawcę orzeczeniu o sygn. akt II SAB/Kr 234/23.
Określając stronę skarżącą, jako osobę fizyczną - nie zaś reprezentującą tytuł prasowy, w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo prasowe - Sąd miał w względzie ocenę dokonaną w tym zakresie w toku danego postępowania przed Naczelnym Sądem administracyjnym – np. w sprawie zakończonej wydaniem postanowienia z 17 stycznia 2025 r. (sygn. akt III OZ 592/24). Należy jedynie odnotować, że - niezależnie od zdefiniowania podmiotu skarżącego, jego prawa dostępu do informacji są analogiczne - wobec treści art. 3a ustawy - Prawo prasowe. Przepisy ustawy o informacji nie miały zaś w sprawie zastosowania z uwagi na treść jej art. 1 ust. 2, w zw. z art. 74 ustawy o organizacji TK.
Wobec poinformowania Wnioskodawcy przez organ - z zachowaniem terminów przewidzianych w ustawie o informacji - że jego żądanie nie może być rozpoznane w trybie przepisów danego aktu nie pozostawał on w bezczynności.
Sąd nie dokonywał ustaleń w kontekście legalności obsadzenia stanowiska Prezesa TK (tak żądanie Wnioskodawcy). Zagadnienie, czy w ogóle pozostaje to kompetencjach sądu administracyjnego pozostaje poza ramami danej sprawy. Z perspektywy bowiem przedmiotu orzekania – oceny, czy Wnioskodawca był uprawniony do uzyskania żądanej informacji publicznej (kopii oryginału Wyroku) - nie miało to istotnego znaczenia.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.