II SAB/WA 65/23

II SAB/Wa 65/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania
Sławomir Antoniuk /przewodniczący/
Tomasz Szmydt /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1637/23 - Wyrok NSA z 2023-12-19
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 6 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi K. N. na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na rzecz skarżącego K. N. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
K. N. złożył skargę na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej.
W przesłanym za pośrednictwem wiadomości elektronicznej wniosku z dnia [...] stycznia 2023 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego: 12 stycznia 2022 r.) K. N. (dalej również jako: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") złożył do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (dalej "Organ") wniosek o wydanie w zwrotnym mailu kopii (skanu) oświadczenia SSN P. P. adresowanego do sędzi M. M. - Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dotyczącego odmowy orzekania w dwóch sprawach, w których został wylosowany do składu orzekającego z osobami powołanymi do Sądu Najwyższego w "wadliwej, niekonstytucyjnej i stworzonych instrumentalnie przez polityków procedurze".
Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. Organ udzielił Wnioskodawcy żądanej informacji publicznej, tj. wysłano na adres e-mail Wnioskodawcy skan pisma Prezesa Izby [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. skierowanego do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.
Poprzez wiadomość elektroniczną z dnia 27 stycznia 2023 r. Wnioskodawca potwierdził otrzymanie informacji, ale wskazał jednocześnie, że informacja publiczna "nie spełnia wymogów prawem przewidzianych". Wnioskodawca podniósł ponadto, że 1-dniowe opóźnienie w rozpoznaniu wniosku spowodowało bezczynność organu, która została przez niego zaskarżona do WSA w Warszawie.
K. N. złożył skargę na bezczynność Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2023r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wnosił na podstawie art. 149 § 1 pkt.1 i 3 , art. 149 § 2 p.p.s.a., art.149 pkt 2 i 4 w zw. art. z 154 § 7 p.p.s.a. o: zobowiązanie Organu do niezwłocznego wydania decyzji w sprawie informacji publicznej (wnioskowanego oświadczenia), stwierdzenia, że Organ dopuścił się bezczynności, rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym, zasądzenie od organu zwrotu kosztów sądowych. Szczegółowe wywody w tym przedmiocie wraz z podaniem podstawy prawnej Skarżący zawarł w uzasadnieniu skargi.
Organ podnosił, iż udzielił skarżącemu w ustawowym terminie 14 dni żądanej informacji. Należy mieć bowiem na uwadze, że przestany za pośrednictwem wiadomości elektronicznej wniosek Skarżącego z dnia [...] stycznia 2023 r. wpłynął do organu w dniu 12 stycznia 2022 r., albowiem został wysłany już po godzinach urzędowania organu w dniu 11 stycznia 2023 r. (tj. o godz. 16:42).
Zdaniem Organu przesłanie podania drogą elektroniczną za pośrednictwem zwykłej skrzynki pocztowej nie jest tożsame ze złożeniem dokumentu na elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy o informatyzacji. Jedynie w sytuacji wysłania przez Skarżącego wniosku na adres do doręczeń elektronicznych organu administracji publicznej i otrzymaniu dowodu jego otrzymania można mówić o tym, że bieg terminu do rozpoznania tego wniosku rozpocznie się w tym samym dniu (por. art. 57 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego; tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 lutego 2022 r., II SA/Bk 3/22, orzeczenia.nsa.pl).
Organ wskazuje, że wniosek Skarżącego z dnia [...] stycznia 2023 r. został przesłany do organu za pośrednictwem zwykłej wiadomości e-mail, a nie za pośrednictwem skrzynki ePUAP, która jest jednocześnie adresem do doręczeń elektronicznych organu administracji publicznej. Termin 14 dni na udostępnienie żądanej informacji należy zatem liczyć od chwili zapoznania się pracownika organu z treścią wiadomości e-mail, co było możliwe dopiero w dniu 12 stycznia 2023 r. Termin ten minął zatem z końcem dnia 26 stycznia 2023 r., w której to dacie - o godz. 12:00 - udostępniono Wnioskodawcy żądaną informacje (jeszcze przed wniesieniem skargi, co nastąpiło tego samego dnia o godz. 12:01).
Mając na uwadze powyższe Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wnosił o oddalenie skargi, która zdaniem organu jest całkowicie bezzasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259 ze zm.) - dalej p.p.s.a., obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność Prezesa Rady Ministrów, w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 61 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Konkretyzację powyższej zasady stanowi ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm., dalej "u.d.i.p.").
Podstawowym zadaniem tej ustawy jest organizacja systemu społecznej kontroli działalności organów administracji publicznej w taki sposób, aby obywatele mieli jak najszerszy dostęp do informacji posiadanych przez administrację publiczną. Jest to realizacja konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego, jak również zasady jawności działań administracji publicznej. Stosownie do treści art.1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, przy czym prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu obywatelowi (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Art. 6 u.d.i.p. wymienia kategorie informacji publicznej, które na mocy ustawy podlegają udostępnieniu, przy czym z uwagi na treść art. 1 ust. 1 u.d.i.p. nie jest to katalog zamknięty.
Informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Przepis art. 6 ust. 1 w pkt 4 u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna m. in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich.
Wracając do meritum sprawy należy wskazać, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie ulega wątpliwości, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.
Informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Przepis art. 6 ust. 1 w pkt 4 u.d.i.p. stanowi, że udostępnieniu podlega informacja publiczna m. in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób dotyczących ich i są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Nie wszystkie działania podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP będą związane z powstaniem informacji publicznej. Jeżeli informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli znajduje się w aktach sprawy prowadzonej przez organ.
Zgodnie z zaprezentowaną wyżej wykładnią kopia (skan) oświadczenia SSN P. P. adresowanego do sędzi M. M. - Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, dotyczącego odmowy orzekania w dwóch sprawach, w których został wylosowany do składu orzekającego z osobami powołanymi do Sądu Najwyższego w "wadliwej, niekonstytucyjnej i stworzonych instrumentalnie przez polityków procedurze", jest niewątpliwe informacja publiczną. Dotyczy bowiem zasad i wykładni w zakresie funkcjonowania Sądu Najwyższego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzone zostało, że udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, podobnie jak poinformowanie wnioskodawcy, że podmiot, do którego skierował on żądanie, nie ma informacji wskazanej we wniosku. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną następuje "zwykłym" pismem. Przepisy u.d.i.p. zarezerwowały obowiązek wydania decyzji jedynie w przypadkach gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia, bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – czyli, gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, że uwagę Sądu zwraca okoliczność, że wniosek Skarżącego obejmuje kwestie, na które Skarżący uzyskał - w ocenie Sądu - wyczerpującą odpowiedź.
Natomiast, udzielając odpowiedzi na wniosek z przekroczeniem 14 dniowego terminu Organ pozostawał w bezczynności (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).
W tym miejscu wskazać należy, że zasadność skargi na bezczynność nie jest uzależniona od powodów niepodjęcia czynności czy wydania aktu, a w szczególności od zawinionej czy niezawinionej opieszałości organu, czy od przekonania, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Powyższe kwestie mogą co najwyżej mieć znaczenie dla kwalifikacji bezczynności, jako posiadającej albo nieposiadającej cech rażącego naruszenia prawa. Organ nie dotrzymał terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.,
W okolicznościach niniejszej sprawy zauważyć również należy, iż obecna treść art. 149 § 1 p.p.s.a. ujęta została w trzech odrębnych jednostkach redakcyjnych (punktach). Uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach wymienionych w komentowanym przepisie polega więc na zobowiązaniu organu administracji publicznej do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 2). Komentowany przepis w pkt 3 jako odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przewiduje stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłości postępowania.
Wymieniony przepis przyznaje więc sądowi administracyjnemu kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby wydawania aktu lub dokonania czynności. Jak trafnie podkreśla się w piśmiennictwie ta forma rozstrzygnięcia będzie miała miejsce wówczas, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwi sprawę (por. A. Kabat, w: B, Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", teza 2, LEX 2016).
Jednocześnie zgodnie z treścią art. 149 § 1a p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd i stwierdzenia stanu bezczynności w załatwieniu wniosku o dostęp do informacji publicznej jest on jednocześnie zobowiązany do dodatkowego stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA).
Środek ten winien być interpretowany ściśle i stosowany w sposób ostrożny. I choć postępowanie organu w niniejszej sprawie, a właściwie jego brak do czasu wniesienia skargi, w oczywisty sposób jest naganne, to nie sposób dopatrzyć się w nim cech rażącego naruszenia prawa.
Wniosek jest datowany na dzień [...] stycznia 2023r. (w tej dacie wpłynął na adres poczty elektronicznej Organu) a odpowiedź została udzielona w dniu [...] stycznia 2023r. Opóźnienia w udzieleniu informacji publicznej nie można zatem uznać za rażące. Analiza treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zestawieniu z udzieloną odpowiedzią na wniosek dowodzi, że organ udostępnił posiadaną przezeń informację publiczną w drodze czynności materialno-technicznej, dokonał tego jednak z uchybieniem ustawowego terminu. Przy czym bez znaczenia jest, to że wniosek wpłynął na adres mailowy Organu, po godzinach urzędowania. Ustawa o dostępie do informacji publicznej jest aktem prawnym zawierającym minimalne wymogi formalne a udzielenie informacji (o ile spełnione są przesłanki ustawowe) sprowadza się do czynności materialno- technicznej.
Przy czym, z akt sprawy wynika, że skarga została wniesiona, przed otrzymaniem informacji publicznej przez Skarżącego (k8, data [...].01.2023r., godzina 12:01). Sąd uznał zatem, że w dacie złożenia skargi Organ pozostawał w bezczynności. Sąd uznał jednocześnie, że z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika aby działania Organu nosiły znamiona uporczywości i nie sposób zakwalifikować bezczynności organu, jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Natomiast w zakresie weryfikacji podpisu zaufanego, w ocenie Sądu z akt sprawy nie wynika, że obarczony jest on wadami. Należało zatem uznać, że skarga została wniesiona skutecznie.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1, 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił w punkcie 3 sentencji wyroku, w oparciu o art. 200 p.p.s.a.