II SAB/WA 648/22

II SAB/Wa 648/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący sprawozdawca/
Mateusz Rogala
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 2419/24 - Wyrok NSA z 2025-11-12
III OZ 120/24 - Postanowienie NSA z 2024-03-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. art. 1 ust. 1, 4 ust. 1 pkt 4, 5 ust. 1 i 2, 13 ust. 1, 14 ust. 2, 16 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1550
art. 525
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. J. - redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Pismem z [...] sierpnia 2022 r. złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej M.J. – redaktor naczelny czasopisma "[...]" (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci "postanowienia wraz z uzasadnieniem w przedmiocie zabezpieczenia powództwa [...] przeciwko [...] ([...] S.A)".
W odpowiedzi na wniosek, pismem z [...] sierpnia 2022 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] poinformował Wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022, poz. 902, ze zm., dalej: "u.d.i.p."), w związku z tym nie podlega udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Organ odniósł się do art. 61 ust. I Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Ponadto organ poinformował, że informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "d" u.d.i.p. jest każda informacja o podmiotach, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, w tym o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Prezes Sądu Okręgowego w [...] wyjaśnił, że orzeczenia sądów bez wątpienia stanowią informację publiczną. Jednak żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły takie orzeczenia.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie, w sytuacji tak sformułowanego żądania, organ stwierdził, że wnioskowana informacja zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Organ następnie podkreślił, że w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzji o odmowie udzielenia informacji, która nie znajduje w tym przypadku zastosowania, nie jest bowiem spełniony jej zakres podmiotowy i przedmiotowy, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą.
Pismem z [...] sierpnia 2023 r. M.J. wniósł skargę, w której wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do rozpatrzeniu powyżej wskazanego wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, a także o zasądzenie kosztów postępowania.. Skarżący wskazał, że działanie partii politycznych jest jawne a wydatkowanie przez nie środków publiczne także jest jawne. Skoro wiec jawnie działający organ wydał środki publiczne (z subwencji) na działanie w zakresie publicznym - to okoliczności tego działania i skutki podjętych działań także są jawne a w tym w szczególności zapadłe orzeczenia sądowej, które z mocy Konstytucji także są jawne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, iż prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów regulują odrębne przepisy szczególne, w przypadku postępowania karnego - Kodeks postępowania karnego, w przypadku postępowania cywilnego - Kodeks postępowania cywilnego. Odwołując się do art. 1 ust 2 u.d.i.p., zgodnie z którym, przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publiczne. W ocenie organu nie pozostaje on w bezczynności, bowiem udzielając w ustawowym terminie pisemnej odpowiedzi o braku podstaw do udostępnienia żądanych informacji, załatwił sprawę wniosku Skarżącego w sposób zgodny z wymogami u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. póz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej p.p.s.a., obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że w sprawie bezsporne jest, że Prezes Sadu Okręgowego w [...] - w myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, wobec czego prowadzenie wywodu w tym zakresie Sąd uznał za zbędne.
Spór w sprawie zasadniczo sprowadza się do kwalifikacji żądanej informacji jako informacji publicznych. Definiując informację publiczną nie można oczywiście pominąć treści art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Stosownie do tych zapisów Konstytucji obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Pojęcie informacji publicznej zostało ponadto uregulowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w jej art. 6. W świetle tego przepisu informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nimi zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Jednocześnie na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, władza publiczna lub inny podmiot w niej wskazany obowiązany jest do udzielenia żądanej informacji publicznej, która jest w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 ustawy), w sposób i formie wskazanej we wniosku bądź do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie o art. 16 tej ustawy. Podkreślić należy, że przedmiotowy zakres dostępu do informacji publicznej – jak to wynika z samego tytułu i definicji zawartej w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej – odnosi się przede wszystkim do informacji o sprawach publicznych. Zatem poza zakresem regulacji tej ustawy są informacje innego rodzaju, a w szczególności o charakterze prywatnym. Należy też zwrócić uwagę na to, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym jest, iż zarówno ze wskazanych przepisów Konstytucji jak i ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że informacjami publicznymi są tylko informacje w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przesądzone zostało, że udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną, podobnie jak poinformowanie wnioskodawcy, że podmiot, do którego skierował on żądanie, nie ma informacji wskazanej we wniosku. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną następuje "zwykłym" pismem. Przepisy u.d.i.p. zarezerwowały obowiązek wydania decyzji jedynie w przypadkach gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia, bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – czyli, gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).
Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje natomiast wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej.
Biorąc pod uwagę tak zdefiniowane pojęcie informacji publicznej, Sąd uznał, że za zasadne stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego w [...] – wyrażone w piśmie z [...] sierpnia 2022 r., kwalifikującego żądane informacje jako informacje niedotyczące spraw publicznych tj. nie podlegające udostępnieniu w trybie u.d.i.p.
W ocenie Sądu - nie wszystkie informacje o prowadzonych postępowaniach posiadają walor informacji publicznej, a tym bardziej, nie sposób za takie uznać informacji żądanych przez Skarżącego. Dobór żądanych informacji nie wskazuje, aby dotyczyła ona spraw publicznych, w szczególności aby zawierała w sobie element wykonywania władzy publicznej. Podzielić należy przy tym pogląd przyjęty przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...], że żądanie zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Zaś złożony wniosek obejmuje informacje istotne z perspektywy prywatnego użytku Skarżącego, ponadto wnioskodawca nie powołał się w swym żądaniu na konkretną sygnaturę sprawy, wskazał natomiast strony postępowania. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 279/15 – publ. CBOSA) zgodnie z którym orzeczenia sądów powszechnych stanowią informację publiczną jednak żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły takie orzeczenia.
Co więcej zgodnie z treścią art. 525 k.p.c. akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest:
1) sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy;
2) otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy.
Powołana regulacja określa konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. Dlatego też trafnie w orzecznictwie (np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6713/21 – publ. CBOSA) podkreśla się, że stosowania jednocześnie obu tych ustaw nie da się pogodzić z uprawnieniami procesowymi stron postępowania. Przepis art. 525 k.p.c. umożliwiający każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, która nie powinna, zgodnie z literalną wykładnia przywołanego przepisu, zostać naruszona przez stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przeciwne stanowisko, mogłoby doprowadzić – co słusznie zauważa Prezes Sądu Okręgowego – do próby obejścia prawa.
Wobec powyższego, skoro Prezes Sądu Okręgowego w [...] nie pozostawał w bezczynności, gdyż odpowiedział na wniosek z [...] sierpnia 2022 r. w formie pisemnej – w dniu [...] sierpnia 2022 r., informując Skarżącego o tym, że żąda on informacji, która nie może zostać mu udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zatem wypełnił obowiązek informacyjny po jego stronie - zgodny z przepisami u.d.i.p., jak i sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, bez udziału Skarżącego, tak nie zachodziła również konieczność uwzględnienia wniosku Skarżącego o zwrot kosztów dojazdu na rozprawę.
Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organu w niniejszej sprawie bezczynności, a zatem skarga podlega oddaleniu.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.