II SAB/Wa 636/24

II SAB/Wa 636/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Arkadiusz Koziarski
Joanna Kruszewska-Grońska /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Krzycki
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 35 par. 3 i art. 37 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2006 nr 104 poz 710
art. 20 ust. 3
Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego.
Dz.U. 2019 poz 742
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi Z. J. na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2024 r. o wgląd do akt osobowych oddala skargę
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] września 2023 r. Z. J. (dalej: "skarżący") wystąpił, za pośrednictwem platformy ePUAP, do Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego (dalej: "Szef SKW", "organ") o wgląd do teczki swoich akt osobowych, w szczególności o wgląd w następujących siedem pism: z [...] stycznia 2021 r. nr [...], z [...] lutego 2024 r. nr [...], z [...] marca 2024 r. nr [...], z [...] marca 2024 r. nr [...], z [...] marca 2024 r. nr [...], z [...] lipca 2024 r. nr [...] i z [...] lipca 2024 r. nr [...], jak też umożliwienie mu wykonania kopii ww. dokumentów.
Ponagleniem z [...] września 2024 r. skarżący ponownie wystąpił o wgląd do swoich akt osobowych i wykonanie kopii wyszczególnionych w ponagleniu pism.
W piśmie z [...]października 2024 r. nr [...] Szef SKW odniósł się do ww. pism skarżącego, informując go, że zgodnie z jego zarządzeniem z 30 kwietnia 2010 r. nr 15/10 w sprawie prowadzenia i dysponowania aktami osobowymi funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego, wydanym na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służy Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2006 r. Nr 104, poz. 709 ze zm.), akta osobowe - w określonym zakresie obejmującym część trzecią teczki akt osobowych dotyczącą nawiązania, przebiegu i rozwiązania stosunku służbowego funkcjonariusza - udostępnia się funkcjonariuszom. Natomiast akta osobowe nie podlegają udostępnieniu osobom, które, nie będąc funkcjonariuszami, nie pozostają w czynnej służbie w SKW. Skoro skarżący rozkazem personalnym Szefa SKW z [...] października 2023 r. nr [...] został zwolniony ze służby w SKW z dniem [...] lutego 2024 r., to brak było podstaw do udostępnienia mu żądanych akt osobowych. Szef SKW podkreślił również, iż akta osobowe nie są aktami sprawy w rozumieniu art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."). Stanowią bowiem zbiór dokumentów, w tym dokumentów zawierających informacje niejawne o najwyższej klauzuli tajności - "ściśle tajne", a także odnoszą się do całego przebiegu służby funkcjonariusza. Zgodnie z art. 74 § 1 k.p.a., przepisu art. 73 § 1 k.p.a. - określającego zakres dostępu strony do akt sprawy - nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Zasady udostępniania informacji niejawnych reguluje ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 632 ze zm.; dalej: "u.o.i.n."), która w art. 4 ust. 1 precyzuje, że informacje takie mogą być udostępnione wyłącznie osobie dającej rękojmię zachowania tajemnicy i tylko w zakresie niezbędnym do wykonywania przez nią pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych. Nie jest dopuszczalne domaganie się przez stronę dostępu do informacji niejawnych, nawet w sytuacji posiadania poświadczenia bezpieczeństwa do odpowiedniej klauzuli. Ustawodawca bowiem zastrzegł dostęp do tego typu informacji wyłącznie do sytuacji związanych z wykonywaniem pracy lub pełnieniem służby na zajmowanym stanowisku (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1749/14 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto organ odnotował, iż ani ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1405 ze zm.; dalej: "ustawa o SKW oraz SWW"), ani ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2023 r., poz. 2098 ze zm.; dalej: "ustawa o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW"), ani też inne przepisy obowiązującego prawa nie zawierają dyspozycji, stanowiącej podstawę do udostępnienia teczki akt osobowych byłemu funkcjonariuszowi SKW. Jednocześnie organ przesłał skarżącemu przy ww. piśmie z [...] października 2024 r. nr [...]kopie czterech pism jawnych o nr: [...], [...], [...] i [...], zaznaczając, że pozostałe dokumenty mają charakter wewnętrzny i nie podlegają udostępnieniu.
W piśmie z [...] września 2024 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (za pośrednictwem organu) skarżący - obok skargi na postanowienie Szefa SKW z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] (zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt II SA/Wa 1762/24) - zawarł skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2024 r. o wgląd do akt osobowych.
W zakresie objętym niniejszą skargą na bezczynność Szefa SKW skarżący sformułował zarzuty naruszenia: 1) art. 73 § 1 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wglądu w jego akta osobowe i sporządzenia kopii znajdujących się w tych aktach dokumentów, wymienionych we wniosku z [...] września 2024 r.; 2) art. 35 k.p.a. poprzez dopuszczenie się przez organ bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa poprzez nierozpoznanie wniosku skarżącego z [...] września 2024 r.
W oparciu o ww. zarzuty skarżący domagał się: zobowiązania Szefa SKW do rozpoznania jego wniosku z [...] września 2024 r.; stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku, która miała charakter rażącego naruszenia prawa; wymierzenia Szefowi SKW grzywny w wysokości 2.000 zł; zasądzenia od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Motywując skargę, skarżący powołał się na terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 § 2 i § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ podał, że do wniosku z [...] września 2024 r. odniósł się szczegółowo w piśmie nr [...] i podtrzymał zawarte w nim stanowisko, stwierdzając, iż - wobec załatwienia ww. wniosku - skarga na bezczynność nie zasługuje na uwzględnienie.
W piśmie z [...] grudnia 2024 r. skarżący wniósł o dołączenie do akt przedmiotowej sprawy kserokopii dokumentów w postaci: pisma Dyrektora Biura Kadr SKW z [...] października 2024 r. nr [...] (wraz z kopertą), poświadczenia bezpieczeństwa z [...] sierpnia 2022 r. nr [...] oraz zaświadczenia z [...] maja 2023 r. nr [...]stwierdzającego odbycie szkolenia w zakresie informacji niejawnych. Podtrzymując stanowisko przedstawione w skardze, skarżący wytknął Szefowi SKW kolejne uchybienia w sprawie, tj. naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, tj.:
( art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak możliwości zapoznania się przez skarżącego z całym materiałem zebranym w sprawie, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.);
( art. 8 k.p.a., tj. brak pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej poprzez odmowę prawa dostępu do dotyczących skarżącego urzędowych dokumentów i zbiorów danych oraz zatajanie dokumentów, które są kluczowe i należą do sprawy; ( art. 12 k.p.a., tj. łamanie zasady szybkości i prostoty postępowania poprzez utrudnianie ustalenia prawidłowego toku sprawy oraz wydawanie kolejnych decyzji w sprawie w sposób przewlekły.
Skarżący wniósł także o zobowiązanie organu do udostępnienia mu wglądu do jego akt osobowych oraz przeprowadzenie dowodu z szeregu pism znajdujących się w posiadaniu Szefa SKW, do których organ odmawia mu wglądu.
W omawianym piśmie z [...] grudnia 2024 r. skarżący zaznaczył, że koperta zawierająca odpowiedź organu z [...] października 2024 r. na jego wniosek o wgląd w akta osobowe została nadana w urzędzie pocztowym [...] października 2024 r., co oznacza, iż Szef SKW po raz kolejny dopuścił się przewlekłości postępowania, nie dotrzymując terminu przewidzianego w art. 35 k.p.a. Odnosząc się do przekazania mu przez organ kopii 4 pism ze wskazaniem, że pozostałe dokumenty, o które wnioskował, mają charakter wewnętrzny i nie podlegają udostępnieniu, skarżący ocenił twierdzenia Szefa SKW jako nieprawdziwe, ponieważ w uzasadnieniu postanowienia z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, organ stwierdził, iż poddał te dokumenty analizie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Według pierwszego z ww. przepisów, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Drugi z ww. przepisów stanowi, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, iż rozpoznanie merytoryczne skargi było dopuszczalne z uwagi na wniesienie przez skarżącego (pismem z [...] września 2024 r.) ponaglenia, o którym mowa w przepisach art. 37 k.p.a.
Bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. W dniu [...] czerwca 2017 r. do k.p.a. wprowadzono legalną definicję "bezczynności", zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1" (vide art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Definicja ta rozciąga się także na przepisy p.p.s.a., co oznacza, że skarga na bezczynność organu jest skargą na "bezczynność" w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (vide uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, publ. ONSAiWSA 2020/6/79). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, przy czym - w myśl § 3 tego art. - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Ustawa o SKW oraz SWW, a także ustawa o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW nie zawierają odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania.
W kontrolowanej sprawie skarżący - jako były funkcjonariusz SKW - złożył do organu w dniu [...] września 2024 r. (drogą elektroniczną) wniosek o wgląd w swoje akta osobowe i skopiowanie z nich dokumentów, zaś tydzień później, tj. [...] września 2024 r. wystąpił (również drogą elektroniczną) do Szefa SKW z ponagleniem. Jednakże dla skutecznego zarzutu bezczynności lub przewlekłości trzeba też wykazać, że w danej sprawie administracyjnej obowiązujące przepisy prawa nakładają na organ obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie. W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. Innymi słowy należy zbadać, czy Szef SKW ma umocowanie w przepisach prawa do dokonania żądanej czynności. W sytuacji, gdy brak jest umocowania do działania organu, nie można mówić o jego bezczynności (vide wyroki NSA z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1128/20 i z 14 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 1894/22, publ. CBOiS).
Zdaniem Sądu, nie ma podstaw prawnych do dopuszczenia byłego funkcjonariusza SKW do wglądu w jego akta osobowe. Jak słusznie wskazał organ, akta osobowe zawierają dokumenty niejawne, co wynika chociażby z ustawowych zadań funkcjonariuszy SKW. Otóż wedle art. 25 pkt 3 ustawy o SKW oraz SWW, w granicach zadań, o których mowa w art. 5, funkcjonariusze SKW wykonują (m.in.) czynności wynikające z przepisów u.o.i.n. Nie ma znaczenia fakt dysponowania przez skarżącego ważnym poświadczeniem bezpieczeństwa uprawniającym do dostępu do informacji o klauzuli "ściśle tajne". Ujęta w art. 4 ust. 1 u.o.i.n. zasada ograniczonego dostępu do informacji niejawnych oznacza, że zapoznanie się przez daną osobę z informacjami niejawnymi, służyć ma wykonywaniu przez nią pracy lub pełnieniu służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywaniu prac zleconych (umów) związanych z dostępem do informacji niejawnych. Tak więc nikt nie może domagać się udostępnienia informacji niejawnych, nawet gdy posiada poświadczenie bezpieczeństwa do odpowiedniej klauzuli, jeżeli dostęp ten nie jest niezbędny do wykonywania pracy lub pełnienia służby na zajmowanym stanowisku albo wykonywania czynności zleconych. Tymczasem skarżący jako były funkcjonariusz SKW domagał się dostępu do informacji niejawnych w celu prywatnym, a nie służbowym.
Tutejszy Sąd stwierdza, iż Szef SKW odpowiedział na ww. wniosek skarżącego pismem z [...] października 2024 r., a odpowiedź ta była wyczerpująca, gdyż wskazywała na szczególny tryb dostępu do akt osobowych (zastrzeżony tylko dla funkcjonariuszy SKW), unormowany wewnętrznymi regulacjami w postaci zarządzenia organu z 30 kwietnia 2010 r. nr 15/10, wydanego w oparciu o art. 20 ust. 3 ustawy o SKW oraz SWW, zgodnie z którym Szefowie SKW i SWW, każdy w zakresie swojej właściwości, w drodze zarządzeń niepodlegających ogłoszeniu, określają sposoby, metody i formy wykonywania zadań w służbach w zakresie nieobjętym innymi przepisami. Wprawdzie organ omyłkowo podał nazwę ustawy, bowiem podstawę wydania ww. zarządzenia nr 15/10 mógł stanowić art. 20 ust. 3 ustawy o SKW oraz SWW, a nie jak to błędnie podano art. 20 ust. 3 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW, lecz uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy. Treść tej odpowiedzi została przywołana w części faktycznej niniejszego uzasadnienia, tak więc zbędne jest jej powielanie. Jasno z niej wynika, że nie ma przepisu przewidującego dostęp byłego funkcjonariusza SKW do jego akt osobowych. Dostrzec trzeba również, iż skarżący, zarzucając Szefowi SKW naruszenie terminu z art. 35 § 3 k.p.a., sam nie wyczekał na jego upływ (w dniu [...] października 2024 r.), gdyż wniósł skargę na bezczynność [...] września 2024 r. Już z tego powodu skarga ta jest niezasadna. Nadto objęte wnioskami dowodowymi dokumenty należą do akt osobowych i administracyjnych, które Sąd uwzględnia z urzędu (vide art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.).
W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się cech bezczynności w procedowaniu organu i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.