II SAB/Wa 631/24

II SAB/Wa 631/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Góraj /przewodniczący/
Danuta Kania /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1781
art. 7 ust. 1,
Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 37 par. 1 pkt 1 i 2, art. 35 par. 1, par. 3, art. 36 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2025 r. sprawy ze skargi I. N. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] kwietnia 2022 r. 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi z dnia [...] kwietnia 2022r.; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I. N. (dalej: "Skarżąca") jest bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] kwietnia 2022 r. na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych.
Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. do Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "UODO") wpłynęła skarga I. N. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych m.in. przez Starostę [...] (dalej: "Starosta") polegające na przetwarzaniu bez podstawy prawnej danych osobowych Skarżącej zawartych w dokumentacji medycznej przekazanej przez Ministra Infrastruktury wraz z wnioskiem S. M., w tym udostępnieniu tychże danych na rzecz Prezydenta Miasta [...].
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] Prezes UODO wyłączył ww. pismo Skarżącej z akt postępowania o sygnaturze akt [...] i zarejestrował pod sygnaturą [...] celem prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego w sprawie skargi I. N. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Komendę Wojewódzką Policji w [...], Starostwo Powiatowe w [...] oraz Ministerstwo Infrastruktury, polegające na przetwarzaniu jej danych osobowych bez podstawy prawnej oraz ich udostępnieniu podmiotom trzecim.
Następnie do UODO wpłynęło pismo Skarżącej z dnia [...] kwietnia 2022 r., również stanowiące skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Starostę.
W dniu [...] maja 2022 r. do UODO wpłynął wniosek Skarżącej z dnia [...] maja 2022 r. o udzielenie jej informacji o stanie sprawy.
Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. Prezes UODO poinformował Skarżącą, że ściganie przestępstw oraz orzekanie, czy doszło do ich popełnienia, pozostaje poza zakresem kompetencji Prezesa UODO. Jednocześnie organ wezwał Skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie, jakiego rodzaju czynności - mieszczących się w kompetencjach Prezesa UODO - oczekuje w tej sprawie od organu.
W dniu [...] czerwca 2022 r. do UODO wpłynęła odpowiedź Skarżącej na ww. wezwanie Prezesa UODO, zaś w dniu [...] czerwca 2022 r. wpłynęło pismo Skarżącej zatytułowane "Skarga na brak reakcji UODO na bezprawne przetwarzanie moich danych sensytywnych przez urzędy administracji państwowej".
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] Prezes UODO wyłączył materiały z akt postępowania administracyjnego o sygnaturze [...] i włączył je m.in. do odrębnego postępowania administracyjnego, zarejestrowanego pod nową sygnaturą [...], w przedmiocie nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych Skarżącej przez Starostę [...], polegające na przetwarzaniu bez podstawy prawnej danych osobowych Skarżącej zawartych w dokumentacji medycznej przekazanej przez Ministra Infrastruktury wraz z wnioskiem S. M., w tym ich udostępnieniu na rzecz Prezydenta Miasta [...].
Następnie pismem z dnia [...] lipca 2022 r. Prezes UODO zwrócił się do Starosty o złożenie wyjaśnień w sprawie. Jednocześnie, pismem z tej samej daty, Prezes UODO poinformował Skarżącą o podjętych czynnościach.
W dniu [...] lipca 2022 r. do UODO wpłynęło pismo Starosty wraz z załącznikami zawierające wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie.
Pismem z dnia [...] września 2022 r. Prezes UODO zwrócił się o usunięcie braków formalnych odpisu upoważnienia udzielonego osobie, która podpisała wyjaśnienia Starosty. Jednocześnie, pismem z tej samej daty, Prezes UODO poinformował Skarżącą o podjętym działaniu.
W dniu [...] października 2022 r. do UODO wpłynęła korespondencja Starosty usuwająca braki formalne poprzedniej korespondencji.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Skarżąca, na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej: "k.p.a.", wniosła do UODO ponaglenie w sprawie domagając się: 1) zarządzenia wyjaśnienia przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie, 2) wskazania, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, 3) zobowiązania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Prezes UODO zwrócił się do Starosty o dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. W tej samej dacie organ poinformował Skarżącą o podjętym działaniu i zwrócił się o złożenie wyjaśnień w sprawie.
Odpowiednio w dniach [...] kwietnia 2023 r. i [...] kwietnia 2023 r. do UODO wpłynęła korespondencja zawierająca wyjaśnienia w sprawie udzielone przez Starostę oraz przez Skarżącą.
Następnie, w dniu [...] września 2023 r. do UODO wpłynęło pismo Skarżącej informujące o zmianie jej adresu zamieszkania.
Pismem z dnia 27 września 2024 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] kwietnia 2022 r.
Skarżąca wniosła o: stwierdzenie, iż organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie miesiąca od dnia doręczenia wyroku w tym przedmiocie; wymierzenie organowi grzywny w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a."; przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł; zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów sądowych według norm przepisanych.
W motywach skargi Skarżąca przedstawiła tok postępowania podkreślając, że ostatnia korespondencja w sprawie skierowana do niej przez organ pochodzi z dnia [...] kwietnia 2023 r. Organ zwrócił się do Skarżącej o udzielenie wyjaśnień w sprawie jednocześnie zapewniając, że o dalszych czynnościach zostanie ona poinformowana odrębnym pismem. Mimo deklaracji organu, do dnia wniesienia skargi Skarżąca nie otrzymała żadnych informacji. Na wezwanie z dnia [...] kwietnia 2023 r. Skarżąca udzieliła odpowiedzi niezwłocznie.
Skarżąca podniosła nadto, że od ostatniego pisma skierowanego do niej przez organ minął ponad rok. Organ nie poinformował jej ani pisemnie, ani telefonicznie o jakichkolwiek czynnościach w sprawie, pomimo, że Skarżąca podjęła próby kontaktu telefonicznego z osobą prowadzącą postępowanie.
Zaznaczyła, że żądanie wymierzenia organowi grzywny w podanej wysokości wynika z okresu przewlekłości w sprawie podkreślając, że od daty skierowania skargi do UODO (kwiecień 2022 r.) minęły ponad 2 lata. Z kolei żądanie przyznania sumy pieniężnej wynika z charakteru sprawy, która dotyczy nieuprawnionego przetwarzania danych szczególnie wrażliwych - dokumentacji medycznej. Swobodny obrót takimi danymi pomiędzy organami był dla Skarżącej źródłem przewlekłego stresu czego wyrazem była treść jej pism ponaglających organ do wydania decyzji. Skarżąca obszernie uzasadniając skargę do UODO, kierując następnie pisma i ponaglenia miała nadzieję na zakończenie sprawy w rozsądnym terminie, co jednak nie nastąpiło, a co doprowadziło do utraty zaufania Skarżącej do instytucji publicznych.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi.
Wskazał, że w niniejszej sprawie braki formalne podania zostały usunięte przez Skarżącą pismem, które wpłynęło do UODO w dniu [...] czerwca 2022 r. Po usunięciu tychże braków, a przed upływem terminu określonego w art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE L nr 119 z dnia 4 maja 2016 r., s. 1, Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., s. s oraz Dz. U. UE L 74 z dnia 4 marca 2021 r., s. 35), dalej: "RODO", organ wyłączył materiały z akt postępowania administracyjnego o sygnaturze [...] i włączył je m.in. do odrębnego postępowania administracyjnego, zarejestrowanego pod nową sygnaturą: [...]. Następnie wezwał Starostę do przesłania wyjaśnień i dowodów w sprawie oraz poinformował Skarżącą o podjętych czynnościach.
Prezes UODO podkreślił, że przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące prawidłowemu przeprowadzeniu niniejszego postępowania, w tym wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy. Wskazał, że przedmiotowe postępowanie wymagało analizy zarzutów i wyjaśnień składanych w odpowiedzi na wezwania organu, a także wnikliwej analizy przepisów i ich zastosowania do ustalonego stanu faktycznego. Zaznaczył, że strony były informowane na bieżąco o podjętych czynnościach, zaś wszystkie czynności podejmowane były zgodnie z kolejnością, bieżącym etapem postępowania oraz z uwzględnieniem złożoności sprawy. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności w postaci kwalifikowanej, tj. z rażącym naruszeniem prawa. Brak jest również przesłanek do uznania, że organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa lub celowo unikać podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem w dniu [...] października 2024 r. decyzja administracyjna w sprawie została już wydana. Decyzją tą Prezes UODO umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym żądania nakazania Staroście [...] spełnienia wobec Skarżącej obowiązku informacyjnego określonego w art. 15 ust. 1 RODO (punkt 1), odmówił uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie (punkt 2).
W ocenie organu Skarżąca nie wykazała jakie wymierne skutki miała utrata jej zaufania do instytucji publicznych oraz stres, którego źródłem miałoby być przetwarzanie jej danych osobowych przez Starostę. Nie wykazała również, aby doznała wymiernych dolegliwości i niedogodności w związku z długością trwania postępowania administracyjnego. Ma to znaczenie w sprawie o tyle, że decyzją z dnia [...] października 2024 r. Prezes UODO nie stwierdził zaistnienia po stronie Starosty naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych w procesie przetwarzania danych osobowych Skarżącej.
W piśmie z dnia 5 grudnia 2024 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodu z "Protokołu przekazania skanów dokumentów" sporządzonego przez Urząd Miasta [...] w dniu [...] marca 202 r. na okoliczność przetwarzania danych wrażliwych Skarżącej przekazywanych przez Komendę Wojewódzką Policji w [...].
W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2025 r. zatytułowanym "Uzupełnienie skargi na bezczynność i przewlekłość działania UODO w sprawie [...]" Skarżąca podniosła w szczególności, że Starostwo w [...] uzyskało jej dokumentację medyczną od Komendy Wojewódzkiej Policji oraz Ministerstwa Infrastruktury. Z kolei te instytucje pozyskały dane Skarżącej od osoby jej obcej, która od sześciu lat ją nęka, próbując wyłudzić od niej pieniądze. Dokumentacja ta zawierała informacje intymne takie jak treści rozmów z psychologiem i psychiatrą, dane z wizyt lekarskich, diagnozy, przepisywane leki, informacje dotyczące orientacji seksualnej, historie przebytych chorób, wypisy ze szpitala, orzeczenie o niepełnosprawności. Starostwo w [...] nie podjęło żadnych działań w celu zablokowania obiegu tych dokumentów. Zamiast tego, bezrefleksyjnie przesłało je do Biura Podawczego Urzędu Miasta w [...], skąd trafiły do kolejnych komórek tego urzędu. Prezes UODO, mimo posiadania wiedzy o niezgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych Skarżącej, nie podjął żadnych działań w celu wyciągnięcia konsekwencji względem winnych instytucji ani zablokowania tego procesu. W dniu [...] października 2024 r. organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania wobec Starostwa w [...].
Skarżąca podniosła, że czuje się głęboko oburzona brakiem działań ze strony instytucji państwowych, które zignorowały jej liczne zgłoszenia, narażając ją na poważne konsekwencje zdrowotne i psychiczne. Wskazała, że ostatecznie, w wyniku chronicznego stresu, poczucia bezradności, utraty godności oraz pozbawienia podstawowych praw obywatelskich, była zmuszona podjąć leczenie szpitalne. Trafiła do szpitala [...] w [...] z powodu złamania psychicznego wywołanego sytuacją, która trwała bez żadnego rozwiązania przez lata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), dalej: "p.u.s.a.", oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. m.in. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie (...).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w §1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, bowiem pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Skarżąca wystąpiła do Prezesa UODO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie.
Przedmiotem skargi Skarżąca uczyniła "bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania zainicjowanego skargą z dnia [...] kwietnia 2022 r
W związku z tym zauważyć należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym podziela, że zarzucanie w jednym piśmie bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. Objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje bowiem jedną sprawę sądowoadministracyjną. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2225/14; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2400/19 dostępne na stronie; CBOSA). W przypadku wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny - na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania - ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt II OZ 753/15; CBOSA).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma zasadniczo na celu ochronę procesową strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Z kolei pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania oznacza więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.
Uwzględniając powyższe Sąd przyjął, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność w rozstrzygnięciu sprawy w sytuacji zakończenia przez organ postępowania dowodowego we wrześniu 2023 r. i niewydania decyzji do dnia wniesienia skargi.
Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), dalej: "u.o.d.o.", w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UODO, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o.
Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepis art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. natomiast wprost stanowi, że bezczynność ma miejsce, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Natomiast w myśl art. 78 ust. 2 RODO, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.
Zatem stosownie do regulacji szczególnej z art. 78 ust. 2 RODO termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi trzy miesiące.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się bowiem, że trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści tego przepisu. Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w związku z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi przywołana wyżej doktryna; zob. też P. Fajgielski [w:] Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4), a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych bądź w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 1959/22, CBOSA).
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że braki formalne skargi z dnia [...] kwietnia 2022 r. zostały usunięte przez Skarżącą pismem, które wpłynęło do UODO w dniu [...] czerwca 2022 r., natomiast decyzja administracyjna w sprawie została wydana przez Prezesa UODO w dniu [...] października 2024 r. (nr [...]).
Wobec wydania decyzji brak było podstaw do zobowiązania Prezesa UODO do rozpatrzenia skargi wszczynającej postępowanie w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z zestawienia powyższych dat wynika natomiast bezspornie, że skarga na bezczynność organu w dacie jej wniesienia była zasadna. Organ nie dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, ani go nie przedłużył. Organ wydał decyzję po upływie ponad dwóch lat od daty uzupełnienia braków formalnych ww. skargi na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych.
Co istotne, ostatnią czynnością organu w postępowaniu dowodowym było wezwanie Starosty [...] i Skarżącej, pismami z dnia [...] kwietnia 2023 r., do udzielenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie i złożenia dowodów na ich poparcie. Odpowiedzi na to wezwanie Starosta udzielił pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r., zaś Skarżąca pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. Z akt sprawy nie wynika aby organ podejmował następnie jakiekolwiek czynności dowodowe.
Dopiero w dniu [...] września 2024 r. organ zwrócił się tak do Skarżącej jak i do Starosty z informacją o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie pouczył o uprawnieniach przysługujących stronie postępowania wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a.
Powyższe działanie organu jest zbieżne z datą wniesienia skargi na bezczynność, co miało miejsce również w dniu 27 września 2024 r.
W świetle powyższego zarzut bezczynności organu jest uzasadniony, bowiem przez ponad rok, pomimo zakończenia postępowania dowodowego, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Uczynił to dopiero w dniu [...] października 2024 r. (decyzja nr [...]).
Zdaniem Sądu bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Innymi słowy, istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Rażące naruszenie prawa jest bezsprzecznie kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek bezczynności lub prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15; CBOSA).
W niniejszej sprawie kluczowa jest okoliczność, że po otrzymaniu odpowiedzi Skarżącej i Starosty na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie organ przez wiele miesięcy nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Przed wydaniem decyzji z dnia [...] października 2024 r. organ ponad rok nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Nie sposób zatem dać wiary wyjaśnieniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę, choćby nawet zakładając, że sprawa miała skomplikowany charakter, że przez okres ponad 12 miesięcy organ analizował zgromadzony materiał dowodowy.
Jak już wyżej wskazano, jedyną czynnością podjętą przez organ w ciągu tak długiego okresu było wystosowanie do stron postępowania pism informujących o zamiarze podjęcia decyzji administracyjnej w sprawie oraz o uprawnieniach wynikających z zasady czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.
Zatem, pomimo że organ dysponował pełnym materiałem dowodowym, w rażąco długim okresie nie wydawał decyzji administracyjnej w sprawie. Jednocześnie nie informował stron postępowania o powodach zwłoki w wydaniu decyzji, do czego był zobowiązany na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby bezczynność w załatwieniu sprawy nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu, czy z powodu jakichkolwiek okresów opóźnień spowodowanych z winy Skarżącej. Nie wystąpiły zatem okoliczności, które mogłyby stanowić usprawiedliwienie dla bezczynności organu przez tak długi okres czasu.
Skutkowało to rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 RODO, art. 8 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a., bowiem organ nie zawiadomił Skarżącej o przyczynach zwłoki, nie wskazał też nowego terminu załatwienia sprawy. Rażące uchybienie ww. przepisom jest w tym przypadku oczywiste i nie usprawiedliwia tego leżący po stronie organu obowiązek wnikliwego rozpatrzenia sprawy.
Sąd nie uwzględnił wniosku Skarżącej o wymierzenie organowi grzywny i przyznanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił.
Sąd zważył, iż ustawodawca nie wskazał przypadków, w których sąd zobowiązany jest zastosować środki prawne w oparciu o ww. przepis. Nie wskazał również kryteriów, którymi sąd powinien się kierować podejmując decyzję w tej sprawie (określono jedynie maksymalną wysokość kwot, jakie mogą być zasądzone od organu - art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Mamy tu zatem do czynienia z instytucją opartą na uznaniu sędziowskim.
Główną funkcją grzywny, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest dyscyplinowanie organów, które nie wykonują nałożonych na nie obowiązków w zakresie rozpoznania sprawy administracyjnej zgodnie z zasadą szybkości postępowania oraz działania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Nałożenie grzywny realizuje także funkcję sankcyjną związaną z ukaraniem organu za jego nieprawidłowe działanie.
Omawiany środek prawny powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu, tego rodzaju sytuacja w realiach niniejszej sprawie nie miała miejsca. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że UODO jest jedynym urzędem w kraju, nieposiadającym jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych, co - biorąc pod uwagę liczbę kierowanych skarg na nieprawidłowości w procesie danych osobowych - stanowi przyczynę braku efektywności procedowania organu, która jednak nie ma charakteru zamierzonego, celowego. Sąd uwzględnił również fakt, że do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie organ wydał decyzję. Z tych względów Sąd nie stwierdził podstaw do wymierzenia organowi grzywny zgodnie z wnioskiem Skarżącej.
Sąd nie znalazł również podstaw do przyznania Skarżącej sumy pieniężnej. Zauważyć należy, że suma pieniężna, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma w szczególności znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Przyznanie stronie sumy pieniężnej pozostaje bez wpływu na przysługujące jej od organu ewentualne odszkodowanie.
Co istotne, wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej, powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością organu w kontrolowanej sprawie. Aktywność sądu w takim przypadku uwarunkowana jest przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją.
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, iż Skarżąca nie przedstawiła przekonującej argumentacji na okoliczność przyznania jej sumy pieniężnej we wnioskowanej wysokości. W skardze na bezczynność Skarżąca zwróciła uwagę na to, że zarzucane przetwarzanie danych dotyczyło danych wrażliwych zawartych w dokumentacji medycznej, zaś ona sama z powodu bezczynności organu straciła zaufanie do instytucji publicznych. W piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2025 r. podnosiła natomiast, że stres wynikający z poczucia bezradności doprowadził do pogorszenia jej stanu zdrowia i konieczności podjęcia leczenia szpitalnego. Skarżąca nie wykazała jednak, że wspomniane pogorszenie stanu zdrowia stanowiło bezpośredni skutek bezczynności Prezesa UODO, a w konsekwencji, że w związku bezczynnością organu Skarżąca doznała wymiernej szkody lub krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Z treści ww. pisma procesowego należałoby wnioskować, że powodem rozczarowania i poczucia krzywdy Skarżącej jest sama decyzja Prezesa UODO z dnia [...] października 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania oraz odmowy uwzględnienia wniosku. Jednakże przedmiotem niniejszej sprawy nie jest skarga na ww. decyzję, lecz bezczynność w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] kwietnia 2022 r., co definiuje zakres kontroli Sądu w tym postępowaniu.
Końcowo Sąd stwierdza, że w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodu z "Protokołu przekazania skanów dokumentów" sporządzonego przez Urząd Miasta [...] w dniu [...] marca 202 r. na okoliczność przetwarzania danych wrażliwych Skarżącej przekazanych przez Komendę Wojewódzką Policji w [...].
Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeśli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle ww. przepisu postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma jedynie charakter uzupełniający i jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji (por. wyroki NSA: z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08; z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 699/08; CBOSA). Uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd nie powziął istotnych wątpliwości, które wymagałyby przeprowadzenia wnioskowanego dowodu.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. w opisanym wyżej zakresie - jak w punkcie 3 sentencji wyroku.