II SAB/Wa 612/21

II SAB/Wa 612/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /sprawozdawca/
Ewa Radziszewska-Krupa
Piotr Borowiecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Sygn. powiązane
III OSK 943/22 - Wyrok NSA z 2024-04-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi E. S. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była skarga E. S. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Pozostałe wnioski objęte skargą, zostały wyłączone do odrębnego rozstrzygnięcia oraz rozpoznane w sprawach o sygnaturach II SAB/Wa 584/21 i II SAB/Wa 611/21.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. (złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej) E. S. (zwana dalej: wnioskodawczyni, skarżąca), zwróciła się do Prezesa Trybunału Konstytucyjnego (zwany dalej: organ, Prezes TK) o udostępnienie następującej informacji publicznej:
1. jakie argumenty przemawiają za uznaniem, że kwestia oświadczenia majątkowego jest w ustawie o statusie sędziów TK uregulowana w sposób niepełny i dlatego do oświadczeń majątkowych sędziów stosuje się nie wyłącznie art. 14 ust. 7 tej ustawy, ale też art. 87 ustawy o ustroju sądów powszechnych;
2. o wyjaśnienie, jakie konkretnie względy przemawiają za utajnieniem oświadczeń K. P., J. P., B. S., M. W. i J. W., poza faktem, że wyrazili taką wolę;
3. o udostępnienie oświadczeń K. P., J. P., B. S., M. W. i J. W..
W kolejny piśmie przesłanym w tym samym dniu jako uzupełnienie pytań z uprzednio złożonego wniosku (e-maila) skarżąca doprecyzowała, że wnosi o podanie powodów, dla których Prezes TK uznała, że ujawnienie informacji o majątku każdej z wymienionych w poprzednim mailu osób "mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych". Skoro ustawodawca odrzucił argumenty, że ujawnianie majątku samo w sobie może nieść zagrożenie i wprowadził obowiązek składania zeznań majątkowych przez sędziów, należy rozumieć, że muszą zajść nadzwyczajne okoliczności w konkretnym przypadku, żeby odstąpić od zasady jawności.
Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. (przesłanym pocztą elektroniczną), organ poinformował skarżącą, że jej wniosek zostanie rozpatrzony najszybciej, jak to będzie możliwe, nie później niż do dnia [...] sierpnia 2021 r. Wskazał, że określona liczba wniosków o udostępnienie informacji publicznej, a także potrzeba udzielania na nie sukcesywnych odpowiedzi w okresie obejmującym termin udzielenia odpowiedzi na jej wniosek, stanowi powód udzielenia odpowiedzi w wyżej wskazanym terminie.
W odpowiedzi na ww. wniosek organ pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. wskazał skarżącej, że z powodów wskazanych na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego, pełniącej rolę Biuletynu Informacji Publicznej, oświadczenia majątkowe wskazanych przez nią sędziów TK nie mogą zostać udostępnione. Tak więc na podstawie art. 87 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072) w związku z art. 19 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1422) uwzględniono wniosek o nadanie klauzuli tajności "zastrzeżone" dla oświadczenia o stanie majątkowym za rok 2020 K. P., J. P., B. S., M. W. i J. W..
Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na jej wniosek z dnia [...] lipca 2021 r. Skarżąca wniosła o: zobowiązanie Prezesa TK do rozpatrzenia jej wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2021 r., stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483);
2. art. 3a ustawy z 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 1914) w związku z: art. 1 ust. 1, art. 1 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, zwana dalej: u.d.i.p.);
3. art. 74 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.t.k.;
4. art. 14 ust. 7 ustawy z 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1422);
5. art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienioną następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnioną Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993, Nr 61, poz. 284).
Uzasadniając skargę wnioskodawczyni podała, że jej wniosek dotyczył informacji publicznych i został nieprawidłowo przez organ załatwiony. Wskazała, że nie ulega wątpliwości i nie wymaga szerszego komentarza, że oświadczenia majątkowe sędziów stanowią informację publiczną. Szczególną kategorią oświadczeń majątkowych są oświadczenia sędziów Trybunału Konstytucyjnego, wobec których ustawodawca przewidział ich bezwzględną jawność. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 2074, zwana dalej: u.s.s.t.k.) Sędzia Trybunału jest obowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie to dotyczy majątku odrębnego oraz objętego małżeńską wspólnością majątkową. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 7 u.s.s.t.k. oświadczenie to jest jawne, a Prezes Trybunału publikuje to oświadczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Trybunału Konstytucyjnego do [...] czerwca. Wniosek o udostępnienie informacji z [...] lipca 2021 r. jest wynikiem braku zamieszczenia na powyższej stronie oświadczeń majątkowych K. P., J. P., B. S., M. W. i J. W. za rok 2020 r. (chociaż za poprzednie lata są dostępne) przy adnotacji, że uwzględniono wniosek o nadanie klauzuli tajności "zastrzeżone’' dla oświadczenia o stanie majątkowym za rok 2020.
Wskazała, że ocena prawna informacji zamieszczonej na stronie internetowej Trybunału wskazuje, że art. 19 u.s.s.t.k. nakazuje stosować "odpowiednio przepisy dotyczące praw i obowiązków sędziów Sądu Najwyższego" jednak wyłącznie "w zakresie nieuregulowanym" w tej ustawie. Kwestia jawności oświadczeń majątkowych jest jednak wprost uregulowana w jej art. 14 ust. 7 i tym samym nie ma ani potrzeby ani podstawy do posiłkowania się ustawą o Sądzie Najwyższym. W uzasadnieniu projektu ustawy o statusie sędziów Trybunału wyjaśnione zostało także, czemu ustawodawca odesłał w zakresie nieuregulowanym do odpowiedniego stosowania ustawy o Sądzie Najwyższym: "takie podejście ma zapobiec powstaniu luk w prawie". Trudno stwierdzić, gdzie Prezes TK dostrzega lukę prawną w zakresie jawności oświadczeń majątkowych sędziów. Ustawodawca w sposób bardzo konsekwentny wskazuje na jawność tych oświadczeń zarówno w ustawie o statusie sędziów Trybunału, w uzasadnieniu jej projektu, jak i w ustawie z dnia 13 grudnia 2016 r.
Z uwagi na to, że brak jest podstaw prawnych do stosowania konstrukcji, pozwalającej na objęcie informacji, zawartych w oświadczeniach majątkowych sędziów TK klauzulą tajności, powinny one być jawne dla wszystkich zainteresowanych i dostępne na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej do [...] czerwca. Próba nakładania na oświadczenia klauzuli tajności jest w tym wypadku zarówno nieważna jak i bezskuteczna, a organ nie realizuje obowiązku zamieszczania tych oświadczeń w BIP naruszając przepisy prawa powszechnie obowiązującego.
Wskazała dalej, że zgodnie z przepisami obowiązującej ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W odpowiedzi na jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej, organ przedłużył termin jego załatwienia, co był nieprawidłowe. Jej wniosek dotyczył dokumentów, które są jawne i jako takie winny być udostępnione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej. Jako podstawę powyższego organ wskazał, że żądane przez skarżącą informacje, nie podlegają udostępnieniu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W odpowiedzi na odpowiedź na skargę skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia [...] września 2021 r. w którym podniosła, że wbrew stanowisku organu prawodawca nakłada na Prezesa TK obowiązek publikacji oświadczeń majątkowych sędziów TK na stronie BIP (art. 14 ust. 7 u.s.s.t.k.). Wbrew stanowisku organu ustawodawca przesądził równocześnie jawność oświadczeń sędziów TK. Z tego powodu nie sposób zaakceptować poglądu organu, że jawność oświadczeń majątkowych jest trudna do pogodzenia z aksjologią ustrojową intencją ustawodawcy czy też racjonalnością jego działania. Podkreśliła też, że z uwagi na charakter oświadczeń majątkowych sędziów, to nie budziło dotąd wątpliwości, że oświadczenia majątkowe sędziów jak i innych funkcjonariuszy publicznych stanowią informację publiczną. Okoliczność nieopublikowania oświadczeń w BIP nie przekreśla atrybutu ich jawności. Oświadczenie majątkowe musi zostać bowiem udostępnione na wniosek każdego zainteresowanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd o braku możliwości stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej w celu "wydobycia" informacji, poza już wytworzoną i istniejącą; oceny pewnych zjawisk i przedłożenia projektu przyszłych działań zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organów władzy (patrz wyrok NSA z dnia 7 marca 2012, I OSK 2445/11). Ustawa o dostępie do informacji nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania w celu wytworzenia informacji, ani domagania się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów, bądź zgłaszania postulatów co do przyszłych działań organów.
W sprawie niniejszej, w punkcie 1 wniosku, skarżąca zapytała, jakie argumenty przemawiają za uznaniem, że kwestia oświadczenia majątkowego jest w ustawie o statusie sędziów TK uregulowana w sposób niepełny i dlatego do oświadczeń majątkowych sędziów stosuje się nie wyłącznie art. 14 ust. 7 tej ustawy, ale też art. 87 ustawy o ustroju sądów powszechnych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie służy uzyskaniu odpowiedzi na pytania, dotyczące (domniemanych) zaniechań ustawodawcy, treści przepisów, ich analizy. Również nie mieszczą się w niej pytania o wyjaśnienia charakteru i istoty przepisów prawa, o czym zresztą organ pisał trafnie w odpowiedzi na skargę.
Odnosząc się do kolejnych pytań wniosku ( 2. o wyjaśnienie, jakie konkretnie względy przemawiają za utajnieniem oświadczeń K. P., J. P., B. S., M. W. i J. W., poza faktem, że wyrazili taką wolę; 3. o udostępnienie oświadczeń w.w. sędziów), Sąd podziela argumentację organu, że jawność oświadczeń majątkowych sędziów jest zasadą, od której jednak ustawodawca przewidział wyjątki.
Zgodnie z art. 14 ust.1 Ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 listopada 2016 r. (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1422) Sędzia Trybunału jest obowiązany do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Oświadczenie to dotyczy majątku odrębnego oraz objętego małżeńską wspólnością majątkową.
W myśl ust. 5 oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, sędzia Trybunału składa Prezesowi Trybunału, a Prezes Trybunału - Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego. Na podstawie ust.7. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 1, jest jawne. Prezes Trybunału publikuje oświadczenia sędziów Trybunału, w tym oświadczenie złożone przez siebie, w Biuletynie Informacji Publicznej Trybunału Konstytucyjnego co roku do dnia 30 czerwca.
Przepis art.87 § 6 prawa o ustroju sądów powszechnych (z dnia 27 lipca 2001 r., tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 2072) stanowi, że informacje zawarte w oświadczeniu, o którym mowa w § 1, są jawne, także co do imienia i nazwiska, z wyjątkiem danych adresowych, informacji o miejscu położenia nieruchomości, a także informacji umożliwiających identyfikację ruchomości. Na wniosek sędziego, dyrektora sądu lub zastępcy dyrektora sądu, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych. Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do zniesienia tej klauzuli w odniesieniu do oświadczeń, o których mowa w § 1, złożonych przez sędziów. W stosunku do tego uprawnienia przepisu art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych nie stosuje się.
Zdaniem orzekającego w sprawie Sądu, z uwagi na brak szczegółowych przepisów na ten temat w ustawie o statusie sędziów TK, przepisy ustawy o ustroju sądów powszechnych mają zastosowanie odpowiednie. Prezes TK miał więc podstawę ustawową do objęcia oświadczeń sędziów klauzulą "zastrzeżone", a jednocześnie obowiązujące przepisy nie nakładają na niego obowiązku wskazania podstaw faktycznych (względów), dla których taką decyzję podjął.
Przepis art. 19 Ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do praw i obowiązków sędziów Trybunału stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące praw i obowiązków sędziów Sądu Najwyższego. Natomiast art. 45 Ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 r. (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1904), dotyczący oświadczeń o stanie majątkowym, odsyła do art. 87 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Z opisanych przyczyn Sąd orzekający uznał ostatecznie, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego miał podstawy prawne do utajnienia oświadczeń majątkowych wskazanych sędziów, a przyczyny tego utajnienia nie podlegają ujawnieniu.
Dlatego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i została oddalona na podstawie art.151 p.p.s.a.