II SAB/Wa 607/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę D. B. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia w trybie szczególnym po zmarłej A. B. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zarzucał organowi bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie szczególnym, złożonego jeszcze za życia zmarłej. Podkreślano trudną sytuację materialną rodziny i stan zdrowia wnioskodawczyni. Pełnomocnik powoływał się na przepisy Kpa dotyczące załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki oraz przepisy ustawy emerytalnej, w tym art. 136 ust. 1c i art. 118 ust. 1, wskazując, że śmierć strony nie zawsze umarza postępowanie. Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując na konieczność złożenia wniosku o rentę rodzinną w trybie zwykłym, a następnie w drodze wyjątku. Sąd uznał, że organ nie pozostawał w bezczynności. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że świadczenia przyznawane w trybie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej mają charakter osobisty i nie podlegają dziedziczeniu. Wobec śmierci A. B. postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a D. B. oraz małoletnie dzieci nie posiadali legitymacji procesowej w sprawie o świadczenie w drodze wyjątku. Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń w drodze wyjątku, ich osobistego charakteru, braku możliwości dziedziczenia oraz legitymacji procesowej w sprawach po śmierci strony.
Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania świadczeń w trybie szczególnym na podstawie art. 83 ustawy emerytalnej. Interpretacja może być pomocna w innych sprawach, gdzie pojawia się kwestia dziedziczenia świadczeń o charakterze osobistym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ pozostawał w bezczynności w sprawie przyznania świadczenia w trybie szczególnym po zmarłej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie pozostawał w bezczynności, ponieważ dalsze postępowanie w sprawie świadczenia w drodze wyjątku stało się bezprzedmiotowe z uwagi na śmierć wnioskodawczyni.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ prawidłowo wskazywał na konieczność złożenia wniosku o rentę rodzinną w trybie zwykłym, a następnie w drodze wyjątku, a także prawidłowo odstąpił od rozpatrzenia wniosku po śmierci strony, gdyż świadczenie w trybie szczególnym ma charakter osobisty i nie podlega dziedziczeniu.
Czy świadczenie przyznawane w trybie szczególnym (art. 83 ustawy emerytalnej) podlega dziedziczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie przyznawane w trybie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej ma charakter osobisty i nie podlega dziedziczeniu.
Uzasadnienie
Świadczenia w drodze wyjątku są przyznawane na mocy decyzji Prezesa ZUS, która ma charakter konstytutywny, a prawo do świadczenia powstaje wraz z jego przyznaniem. Prawo to jest ściśle związane z osobą wnioskodawcy i nie należy do spadku.
Czy D. B. (mąż zmarłej) posiadał legitymację procesową do wniesienia skargi na bezczynność organu w sprawie świadczenia w drodze wyjątku po swojej żonie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, D. B. nie jest stroną postępowania w sprawie świadczenia w drodze wyjątku po swojej żonie, a tym samym nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia skargi.
Uzasadnienie
Stroną postępowania była zmarła A. B., a świadczenie w drodze wyjątku ma charakter osobisty. Wobec śmierci strony dalsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Przepisy (12)
Główne
ustawa emerytalna art. 83 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten dotyczy przyznawania świadczenia w drodze wyjątku, gdy nie zostały spełnione warunki ustawowe do uzyskania prawa do emerytury lub renty, ale istnieją szczególne okoliczności.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 116 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Postępowanie w sprawie świadczenia podlega umorzeniu, jeżeli osoba ubiegająca się o nie zmarła przed wydaniem decyzji.
ustawa emerytalna art. 116 § 1c
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Regulacja o umorzeniu postępowania z powodu śmierci strony nie ma zastosowania w sprawach wymienionych w art. 136 ustawy emerytalnej.
ustawa emerytalna art. 118 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Organ rentowy winien wydać decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji.
ustawa emerytalna art. 136 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten wskazuje na świadczenia należne ubezpieczonemu do dnia śmierci.
ustawa emerytalna art. 136 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Nie ma zastosowania w sprawie ze względu na brak możliwości dziedziczenia świadczeń przyznawanych w trybie wyjątkowym, a także otrzymania świadczenia z mocą wsteczną.
Kpa art. 35 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki.
Kpa art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definiuje stronę postępowania administracyjnego.
k.c. art. 922 § 2
Kodeks cywilny
Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą.
PPSA art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
PPSA art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Ppsa art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Świadczenie w drodze wyjątku ma charakter osobisty i nie podlega dziedziczeniu. • Zmarły nie był stroną postępowania o świadczenie w drodze wyjątku. • D. B. nie posiadał legitymacji procesowej do wniesienia skargi. • Organ nie pozostawał w bezczynności, a prawidłowo wskazywał na tryb postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego oparta na przepisach o bezczynności organu i konieczności rozpatrzenia wniosku mimo śmierci strony. • Powoływanie się na art. 136 ust. 1c ustawy emerytalnej w kontekście braku zastosowania umorzenia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
świadczenia przyznawane w trybie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej są świadczeniami o charakterze osobistym • Prawo do świadczenia w drodze wyjątku powstaje wraz z jego przyznaniem, określonym i ukształtowanym w decyzji • D. B. nie jest stroną postępowania w sprawie świadczenia w drodze wyjątku po jego żonie – A. B. • Wobec śmierci strony dalsze postępowanie stało się więc bezprzedmiotowe
Skład orzekający
Izabela Głowacka-Klimas
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Wieczorek
członek
Anna Pośpiech-Kłak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń w drodze wyjątku, ich osobistego charakteru, braku możliwości dziedziczenia oraz legitymacji procesowej w sprawach po śmierci strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przyznawania świadczeń w trybie szczególnym na podstawie art. 83 ustawy emerytalnej. Interpretacja może być pomocna w innych sprawach, gdzie pojawia się kwestia dziedziczenia świadczeń o charakterze osobistym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii dziedziczenia świadczeń ZUS po śmierci wnioskodawcy, co ma znaczenie praktyczne dla wielu osób. Wyjaśnia, dlaczego pewne świadczenia nie przechodzą na spadkobierców.
“Czy świadczenie z ZUS w trybie szczególnym przejdzie na dzieci po śmierci rodzica? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.