II SAB/Wa 604/23

II SAB/Wa 604/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozub-Marciniak
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
659
Hasła tematyczne
Ochrona danych osobowych
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1a, art. 149 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3705/21 1) stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3705/21; 2) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznaje skarżącej A. T. od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych sumę pieniężną w wysokości 2000 (słownie: dwa tysiące) złotych; 4) zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącej A. T. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. T. (dalej: "Skarżąca") jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3705/21.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2020 r. A. T. wniosła do Prezesa UODO skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych przez Burmistrza [...], polegające na udostępnieniu jej danych osobowych zawartych w aktach notarialnych na rzecz osoby trzeciej.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Prezes UODO, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a.", umorzył postępowanie w sprawie stwierdzając, iż brak jest podstaw do uznania, że doszło do nieuprawnionego udostępnienia danych osobowych Skarżącej na rzecz osoby trzeciej.
Na skutek skargi A. T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3705/21 uchylił decyzję Prezesa UODO z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] oraz zasądził od organu na rzecz Skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Podstawę prawną wyroku stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.".
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy i nie wyjaśnił z jakich powodów nie uwzględnił wniosków dowodowych Skarżącej. Dopuścił się zatem uchybień przepisom postępowania administracyjnego, a uchybienia te uniemożliwiają Sądowi weryfikację poprawności ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz podjętego rozstrzygnięcia.
Sąd wskazał również, że organ - stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi - błędnie odkodował pojęcie bezprzedmiotowości postępowania. Sąd zaznaczył, że przedmiotem postępowania było i jest żądanie Skarżącej wyartykułowane w skardze inicjującej postępowanie. Skoro żądania tego Skarżąca nie cofnęła skutecznie przed organem, to na dzień wydawania skarżonej decyzji nadal istniał przedmiot postępowania. Odrębną kwestia pozostaje zasadność żądania strony postępowania. Stwierdzenie przez organ bezzasadności żądania nie oznacza jednak braku przedmiotu sprawy.
Powyższy wyrok Sądu stał się prawomocny od dnia 21 lipca 2022 r., a jego odpis został doręczony Prezesowi UODO wraz z aktami sprawy w dniu 15 września 2022 r. (k. 108 akt admin.).
W dniu [...] czerwca 2023 r. pełnomocnik A. T. zapoznał się aktami sprawy w siedzibie organu.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Skarżąca złożyła do organu "ponaglenie na przewlekłość Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych" wnosząc o: wyznaczenie ostatecznego terminu załatwienia sprawy i nie przedłużanie go; zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie; podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości; stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu ponaglenia Skarżąca podniosła, że organ przez okres półtora roku nie podjął żadnych czynności w sprawie i nie wydał decyzji administracyjnej. Nie wystosował również żadnej korespondencji dotyczącej niezałatwienia sprawy w terminie. Zachowanie organu nosi zatem cechy rażącego naruszenia prawa.
Wskazała również, że brak reakcji ze strony organu powoduje, że A. J. nadal dysponuje i przekazuje swojemu teściowi jej dane osobowe, a ten składa kolejne skargi do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], której Skarżąca jest członkiem.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2023 r. A. T. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę "na przewlekłość prowadzonego postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych" wnosząc o:
- zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na skargę w terminie miesiąca,
- stwierdzenie, że bezczynność organu ma charakter kwalifikowany, tj. rażący w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.,
- zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5000 złotych,
- zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podtrzymała stanowisko i argumentację zawartą w ponagleniu. Podniosła, że teść A. J., który nigdy nie był klientem jej kancelarii, jest w posiadaniu aktów notarialnych, które przedkładała do wydziału podatkowego Urzędu Miasta w [...], którego wyżej wymieniona jest pracownikiem. Treść aktów notarialnych jest udostępniania nie tylko ORA w [...], ale także innym organom, w tym prokuraturze. Skarżąca podkreśliła, że toczące się postępowania są dla niej uciążliwe, a oszczerstwa zawarte w zawiadomieniach poniżają ją w opinii publicznej - niezbędnej do wykonywania zawodu i godzą w jej dobre imię.
Nie podejmując żadnych czynności w sprawie i nie wydając decyzji administracyjnej organ pozwala na dalsze rozpowszechnianie i posługiwanie się danycmi Skarżącej przez wyżej wymienione osoby.
Pismami z dnia [...] września 2023 r. organ poinformował Burmistrza [...] oraz A. T., że w sprawie zostanie wydana decyzja administracyjna. Jednocześnie pouczył strony o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Organ wskazał, że nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przeciwnie - przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. II SA/Wa 3705/21, organ zobowiązany był ponownie zbadać twierdzenia Skarżącej oraz okoliczności, na które powoływał się Burmistrz [...] oraz ocenić wszystkie dowody złożone w sprawie przez każdą ze stron.
Organ podkreślił, że w każdym postępowaniu zobowiązany jest do ustalenia dokładnego i spójnego stanu faktycznego sprawy. Działania podejmowane w niniejszej sprawie - zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. - miały na celu fachowe i wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a następnie rozstrzygnięcie sprawy. Wszystkie czynności podejmowane były zgodnie z kolejnością, bieżącym etapem postępowania oraz z uwzględnieniem złożoności sprawy.
Organ stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że w niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa ma postać kwalifikowaną, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie tego stanowiska, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącej, że w ciągu półtora roku nie została wydana decyzja w sprawie, organ zaznaczył, że po wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. obowiązany był ponownie przeanalizować zebrany materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazał, że przedmiotowa sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter z uwagi na jej obszerność oraz wielość wątków podnoszonych przez Skarżącą w pismach składanych w toku postępowania. Wymagało do dokonania analizy obszernego materiału dowodowego.
Odnosząc się do żądania Skarżącej przyznania sumy pieniężnej w wysokości 5000 złotych organ wskazał, że w art. 149 § 2 p.p.s.a. przewidziane są środki dyscyplinująco-represyjne o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 3455/19).
W przedmiotowej sprawie, pismami z dnia [...] września 2023 r. organ poinformował Burmistrza [...] oraz Skarżącą, że po umożliwieniu stronom postępowania ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zostanie niezwłocznie wydana decyzja administracyjna. Nie ma zatem podstaw do tego, aby stosować dodatkowe sankcje, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., celem przymuszenia organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto Skarżąca nie wykazała, aby poniosła jakąkolwiek szkodę w związku z długością trwania postępowania administracyjnego. Wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien natomiast zawierać uzasadnienie, w którym Skarżąca powinna nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością postępowania i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie jest w tym zakresie wystarczające samo powoływanie się na upływ czasu od daty wszczęcia postępowania.
Decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] Prezes UODO, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie wskazując w uzasadnieniu, że brak jest podstaw faktyczno-prawnych do wydania decyzji rozstrzygającej o indywidualnych uprawnieniach Skarżącej wynikających z prawa materialnego w zakresie przetwarzania danych osobowych. Z ustaleń przeprowadzonego postępowania nie wynika bowiem, aby skarżony proces przetwarzania danych osobowych Skarżącej zaistniał, tj. aby Burmistrz [...] udostępnił dane osobowe Skarżącej zawarte w aktach notarialnych na rzecz K. J..
Powyższa decyzja została doręczona Skarżącej w dniu [...] października 2023 r.
W piśmie z dnia 23 listopada 2023 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty i wnioski skargi. Podniosła, iż wbrew twierdzeniom organu, Skarżąca doznała szkody na skutek przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Skarżąca powołała się w tym względzie na okoliczność złożenia przez K. J. skargi do ORA w [...] oraz zawiadomienia organów ścigania o rzekomym paserstwie. Zaznaczyła, że w postępowaniach tych wykorzystane zostały jej akty notarialne pozyskane od A. J.. Skarżąca podkreśliła, że nie załatwiając sprawy w terminie organ przyzwolił na dalsze rozpowszechnianie i wykorzystywanie danych osobowych Skarżącej, którymi dysponuje A. J., a pozyskanych w ramach wykonywanych przez nią obowiązków pracowniczych w Urzędzie Miejskim w [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. m.in. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie (...).
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w §1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) bądź jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie powyższy warunek został spełniony, bowiem pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. Skarżąca wystąpiła do Prezesa UODO z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w terminie.
Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania Prezesa UODO po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3705/21 jest dopuszczalna, a także merytorycznie uzasadniona.
Przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi wówczas, gdy zwłoka w rozpoznaniu sprawy przez organ przekracza rozsądne granice i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne powinna być dokonywana na podstawie analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA).
Wskazać w tym miejscu należy, że od dnia 25 maja 2018 r. w polskim porządku prawnym obowiązuje ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1781), dalej: "u.o.d.o." oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE L nr 119, s. 1 z dnia 4 maja 2016 r. ze zm.), dalej: "RODO". RODO stosuje się bezpośrednio. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o. w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UODO, stosuje się przepisy k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w u.o.d.o.
Stosownie do art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przepis art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. natomiast wprost stanowi, że przewlekłość ma miejsce, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO, bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.
Zatem zgodnie ze szczególnym przepisem art. 78 ust. 2 RODO termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi trzy miesiące.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się bowiem, że "(...) trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, co wynika z treści przepisu ("jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował ..."). Rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000 ze zm.) , dalej: u.o.d.o., oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Nie jest więc uprawnione twierdzenie, że art. 78 ust. 2 RODO nie wyznacza terminu na załatwienie sprawy administracyjnej. Skoro upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność (jak podnosi przywołana wyżej doktryna; zob. też P. Fajgielski [w:] Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2022, art. 62, uw. 4) - a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (zob. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.) - to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być traktowany jako termin szczególny, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. (...)", (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 1959/22, CBOSA).
Uwzględniając powyższe wskazać należy, że odpis prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3705/21 wpłynął do organu w dniu 15 września 2022 r., natomiast decyzja administracyjna w sprawie została wydana przez Prezesa UODO w dniu [...] października 2023 r. (nr [...]). W tym stanie rzeczy brak było podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia skargi wszczynającej postępowanie w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z zestawienia powyższych dat wynika natomiast bezspornie, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w dniu jej wniesienia była zasadna. Organ nie dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, a termin ten nie został przez organ przedłużony. Organ wydał decyzję po upływie ponad 12 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku Sądu i po upływie prawie dwóch miesięcy od daty wpływu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.
Organ dopuścił się zatem przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpatrzeniu skargi A. T. z dnia [...] stycznia 2020 r. inicjującej postępowanie przed organem ochrony danych osobowych.
Zdaniem Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Innymi słowy, istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Rażące naruszenie prawa jest bezsprzecznie kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (por. np. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15; CBOSA).
W niniejszej sprawie kluczowa jest okoliczność, że po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku Sądu z dnia 28 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 3705/21 organ przez wiele miesięcy nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Przed wydaniem decyzji z dnia [...] października 2023 r. organ nie prowadził żadnego, dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Nie sposób zatem dać wiary wyjaśnieniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę, choćby nawet zakładając, że sprawa miała skomplikowany charakter, że przez okres 12 miesięcy organ analizował - zgromadzony już uprzednio - materiał dowodowy, aby następnie wydać decyzję umarzającą postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 105 § 1 k.p.a.).
Podkreślić przy tym należy, że jedyną czynnością podjętą przez organ w ciągu tak długiego czasu było wystosowanie do stron postępowania pism z dnia [...] września 2023 r. informujących o zamiarze podjęcia decyzji administracyjnej w sprawie oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 § 1 k.p.a. Co istotne, pisma ta zostały skierowane do stron postępowania w dacie wpływu do organu ponaglenia Skarżącej w związku z przewlekłym prowadzeniem postępowania.
Zatem, pomimo że organ dysponował pełnym materiałem dowodowym, w rażąco długim okresie nie wydawał decyzji administracyjnej w sprawie. Jednocześnie nie informował stron postępowania o powodach zwłoki w wydaniu decyzji, do czego był zobowiązany na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przy czym z akt sprawy nie wynika, aby zwłoka w załatwieniu sprawy nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu, czy z powodu jakichkolwiek okresów opóźnień spowodowanych z winy Skarżącej.
Jakkolwiek bezspornym jest, że organ przed wydaniem decyzji obowiązany był do ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz ich wszechstronnego rozważenia (zgodnie z wytycznymi zawartymi w prawomocnym wyroku Sądu), to jednak nie sposób usprawiedliwić braku oceny materiału dowodowego przez wielomiesięczny okres.
W ocenie Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ skutkowało rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 RODO, art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej oraz art. 36 k.p.a., bowiem organ nie zawiadomił Skarżącej o przyczynach zwłoki, nie wskazał, po upływie 3 miesięcy, nowego terminu załatwienia sprawy. Rażące uchybienie ww. przepisom jest w tym przypadku oczywiste i nie usprawiedliwia tego leżący po stronie organu obowiązek wnikliwego rozpatrzenia sprawy.
Końcowo wskazać należy, że ustawodawca w art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał sądom administracyjnym możliwość wymierzenia grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej. Uprawnienie sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją prewencyjną pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie "za krzywdę" moralną wynikłą z bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego. Kwoty przyznawane na tej podstawie nie mają natomiast charakteru odszkodowawczego i nie wiążą się określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Rozstrzygnięcie w przedmiocie sumy pieniężnej zasądzanej w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i jest zależne wyłącznie od uznania sądu, a może być podjęte jedynie w przypadku uwzględnienia skargi. Ustawodawca pozostawił zatem sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy. Natomiast w przypadku skorzystania przez sąd z tej instytucji, wskazany przepis nie zawiera żadnych przesłanek, którymi miałby kierować się sąd ustalając wysokość sumy pieniężnej (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt. III OSK 5319/21; CBOSA).
Uwzględniając powyższe Sąd przyznał Skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2000 złotych, zgodnie z kryterium przewidzianym w art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd zważył, że jak wynika z akt sprawy Skarżąca jest adwokatem, a więc wykonuje zawód zaufania publicznego. Skarżąca podnosiła, że pozyskane z aktów notarialnych jej dane osobowe zawarte są w skargach skierowanych do ORA w [...] oraz do innych organów. Postępowania zainicjowane tymi skargami są dla niej uciążliwe i godzą w jej dobre imię, które jest wartością niezbędną do wykonywania zawodu.
Uwzględniając powyższe Sąd przyjął, że powyższa kwota zrekompensuje Skarżącej znaczny czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy i związane z tym niedogodności i utrudnienia w sferze zawodowej i życiowej - wynikające z charakteru przedmiotu ochrony jakim jest przetwarzanie danych osobowych. Sąd nie uwzględnił natomiast wniosku Skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 5000 złotych. Sąd uznał, że przyznana kwota jest adekwatna w okolicznościach niniejszej sprawy i brak jest przesłanek przemawiających za przyznaniem sumy pieniężnej w żądanej wysokości.
Mając na względzie wszystko powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Przyznając sumę pieniężną Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd postanowił na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony przez Skarżącą wpis sądowy od skargi w wysokości 100 złotych.