II SAB/WA 60/21

II SAB/Wa 60/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Góra-Błaszczykowska /przewodniczący/
Izabela Głowacka-Klimas /sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 6713/21 - Wyrok NSA z 2023-02-08
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. art. 1 ust. 2, 4 ust. 1 pkt 1, 6, 13, 21
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1360
art. 525
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska, Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarżący Pan S. S. pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r.,
za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się w trybie ustawy z dnia
6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U.2019.1429) dalej u.d.i.p. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt [...] wraz
z uzasadnieniem, wydanego w przedmiocie zabezpieczenia powództwa [...] przeciwko [...] i innych oraz orzeczenia sądu odwoławczego w przypadku wniesienia zażalenia. Wnioskodawca wniósł również o podanie sygnatury sprawy
z powództwa [...] oraz w miarę możliwości doręczenie odpisu pozwu.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z [...] sierpnia 2020 r., Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] udzielił wnioskodawcy odpowiedzi, wskazując, iż przedmiot wniosku z [...] sierpnia 2020 r., w zakresie postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt [...] wraz
z uzasadnieniem, w przedmiocie zabezpieczenia powództwa [...]. przeciwko [...] i inni, jak również wskazanie sygnatury sprawy z powództwa [...], zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji
o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną
w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Informacja ta nie jest w żaden sposób związana z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, nie jest też informacją odnoszącą się do władz publicznych lub podmiotów, czy osób pełniących funkcję publiczną. Nie jest to zatem informacja o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 6 września 2016 r., I OSK279/15,Lex/el.).
W odniesieniu do żądania udostępnienia informacji dotyczącej doręczenia odpisu pozwu z powództwa [...], Wiceprezes Sądu Okręgowego
w [...] wyjaśnił, iż pozew stanowi jedno z pism procesowych stron, jest żądaniem podjęcia określonych działań, ma charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonuje, nie ma samodzielnego bytu. Oznacza to, że nie jest dokumentem dotyczącym spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Za taką informację mógłby zostać uznany jedynie fakt wniesienia danego pozwu (pisma procesowego) do sądu, natomiast sam pozew nie jest dokumentem urzędowym, czy dokumentem z przebiegu i efektów kontroli albo wystąpieniem, wnioskiem czy też opinią (zob. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 896/12, Lex/el.).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. – data wpływu do Sądu [...] września 2020 r. (zatytułowanym wnioskiem) skarżący wskazał, że w jego ocenie stanowisko organu jest całkowicie sprzeczne nie tylko z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, ale także z poglądem NSA zawartym w uzasadnieniu tego wyroku, według którego orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną. Według NSA żądanie ich udostępnienia musi dotyczyć konkretnych spraw sądowych, w których zapadły orzeczenia a nie wykazu spraw cywilnych. Wniosek skarżącego dotyczy konkretnego postanowienia wydanego w określonej sprawie. Za błąd Wiceprezesa SO należy również uznać powołanie się na wyrok NSA z 14.04.2017r. I OSK 872/15. Według uzasadnienia tego orzeczenia informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacją publiczną są treści dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez ten organ, jak i te, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Ponownie wniósł o:
1/ doręczenie postanowienia z dnia [...].03.2020 r. sygn. akt [...]
i z [...].07.2020 r. sygn. akt [...] z uzasadnieniami;
2/ podanie numeru sprawy z powództwa [...] przeciwko [...] pod warunkiem wniesienia takiego pozwu;
3/ doręczenie postanowienia o zwolnieniu [...] o kosztów sądowych lub wydanie odmownej decyzji.
Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] pismem z dnia [...] września
2020 r., w odpowiedzi na wniosek [...] sierpnia 2020 r. i z dnia [...] sierpnia 2020 r. wskazał, że bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, iż orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] stanowią informację publiczną. Biorąc jednak pod uwagę tak sformułowane żądanie udostępnienia informacji, tj. :
1) postanowienie wraz z uzasadnieniem Sądu Okręgowego w [...]
z powództwa [...] z udziałem [...] i inni (sygn. alt [...]) oraz postanowienie wraz z uzasadnieniem Sądu Okręgowego w [...]
na skutego zażalenia od powyższego postanowienia (sygn. akt. [...])
2) wskazanie sygnatury sprawy z powództwa [...] przeciwko [...] (w sytuacji gdy wniesiono pozew),
3) doręczenie postanowienia o zwolnieniu [...] z kosztów sądowych lub wydanie decyzji odmownej,
żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., w związku z tym nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Przedmiot wniosku z [...] sierpnia 2020 r. oraz [...] sierpnia 2020 r., zmierza do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego, tj. spółki prawa handlowego - [...]
z udziałem [...] i inni oraz [...] przeciwko [...], zatem dotyczy wiedzy o sprawach sądowych podmiotu prywatnego, nie zaś informacji o sprawach, w których stroną postępowania jest osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanych ustawowo. Żądanie udostępnienia orzeczeń wraz
z uzasadnieniami wydanych w sprawach, w których wskazana Spółka jest stroną (...) będzie zmierzać do ustalenia sytuacji procesowej podmiotu prywatnego (por. wyrok NSA z 6 września 2016 r., I OSK 279/15, Lex/el.).
W dniu [...] grudnia 2020 r. skarżący S. S. wywiódł skargę
na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r.
Skarżący domagał się:
1/ zobowiązania Prezesa Sądu Okręgowego w [...] do udostępnienia mu
w terminie 7 dni od doręczenia wyroku żądanej informacji publicznej,
2/ zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych. Postanowienie jest typowym rodzajem orzeczenia /art. 354 kpc/.
Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Za dziwny należy uznać pogląd autora odpowiedzi z [...].09.2020 r., według którego można żądać informacji tylko w sprawie, w której stroną jest "osoba pełniąca funkcję publiczną w zakresie jej czynności uregulowanej ustawowo".
Skarżący wskazał ponadto, że zgodnie z § 157 ust. 1 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19.06.2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych repertorium GCo prowadzi się w sądzie okręgowym m.in.
w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności a w sądzie rejonowym także w sprawach podlegających rozpoznaniu w postępowaniu zabezpieczającym. Postanowienie
z dnia [...].03.2020 r. prawdopodobnie dotyczyło zabezpieczenia roszczenia przed wszczęciem postępowania, czyli przed złożeniem pozwu. Sąd Okręgowy jako sąd odwoławczy powinien był wyznaczyć termin na wniesienie pozwu. Dlatego też skarżący chciałby poznać datę dokonania tej czynności przed powoda i numer sprawy.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Instytucja skargi na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie.
W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12, Baza NSA). Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia
w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjąć czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Zaznaczyć przy tym należy, że w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych
w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. Równocześnie, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej
w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 powołanej powyżej ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany
do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji
z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.
Co warte podkreślenia, w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Lu 507/02, Baza NSA).
W myśl art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Obowiązkiem Sądu, rozpoznającego niniejszą sprawę, było określenie, czy informacja, o którą wnosił skarżący w postaci udzielenia odpowiedzi na pytanie zawarte we wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. stanowi informację publiczną. Nie budzi przy tym wątpliwości, że adresat wniosku Prezes Sądu Okręgowego
w [...] należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej, co wynika wprost z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p..
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych.
Zakres przedmiotowy informacji, stanowiących informację publiczną został doprecyzowany w art. 6 ustawy o dostępie o informacji publicznej, przy czym wymienione tam formy działań uznane za informacje podlegające udostępnieniu na podstawie ustawy, mają formułę katalogu otwartego. Przy wykładni tego przepisu należy kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, przewidującego prawo obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej i podmiotów wykonujących zadania publiczne.
Podsumowując ten fragment rozważań stwierdzić należy, iż informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych,
a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej
i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów.
W tym miejscu należy wskazać, że niewątpliwie orzeczenia sądowe stanowią informację publiczną. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" wskazuje, że udostępnieniu podlega informacja publiczna o treści orzeczeń sadów powszechnych.
Zgodnie natomiast z art. 525 K.p.c. akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest:
1) sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy;
2) otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy.
Przepis art. 525 K.p.c. stanowi regulację określającą konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. i stosowanie obu tych ustaw przez czas trwania postępowania sądowego nie da się pogodzić z uwagi na uprawnienia procesowe stron tegoż postępowania. Tym samym wypada uznać, iż przepis art. 525 K.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawcy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Tym samym dokonana przez organ w formie pisemnej odmowa udostępnienia w trybie przepisów u.d.i.p. postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, wydanego w przedmiocie zabezpieczenia powództwa [...] przeciwko [...], aczkolwiek zawiera wadliwe uzasadnienie, to jednak odpowiada prawu. Podobne stanowisko wyraził NSA w wyroku z 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 250/16. Sąd poglądy te w pełni podziela i uznaje za własne. Art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi bowiem, że uregulowania tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis ten wyłącza zatem stosowanie przepisów u.d.i.p. w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych.
W odniesieniu do żądania udostępnienia pozwu, należy stwierdzić, że sam pozew nie jest dokumentem urzędowym i jako taki nie stanowi informacji publicznej, pozew jest jednym z pism procesowych. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny wyroku w sprawie o sygn. I OSK 896/12, gdzie poddał ocenie pozew i skargę w kontekście ich charakteru jako nośników informacji publicznych. W wyroku tym stwierdził, że "pozew złożony przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa w ramach pełnienia przez ten podmiot zastępstwa procesowego Skarbu Państwa nie stanowi informacji publicznej, ponieważ nie posiada samodzielnego bytu, a sporządzany jest wyłącznie w ramach toczącego się procesu."
Jeżeli chodzi natomiast o sygnaturę akt postępowania to należy wskazać, że żądana informacja w żadnym wypadku nie dotyczy informacji o działaniu Sądu jako instytucji publicznej, a zmierza jedynie do ustalenia danych dotyczących określonego podmiotu jego sytuacji procesowej oraz potwierdzenia czy przeciwko konkretnemu podmiotowi zainicjowano postępowania sądowe, nie jest więc informacją publiczną, co słusznie zauważył Prezes Sądu Okręgowego w [...] w swych pismach.
Na zakończenie Sąd wskazuje, że odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w formie decyzji w sytuacji, gdy organ stwierdza, że ma
do czynienia z informacją publiczną, a z jakiś powodów nie może jej udostępnić.
Biorąc powyższe pod rozwagę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.