II SAB/Wa 585/24

II SAB/Wa 585/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Kołodziej
Iwona Maciejuk /sprawozdawca/
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
658
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III OSK 628/25 - Wyrok NSA z 2025-10-08
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1 i par. 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 145
art. 33 ust. 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 35 par. 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. T. na bezczynność Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin 1. zobowiązuje Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji do rozpatrzenia wniosku R. T. z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin, w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji na rzecz skarżącego R. T. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Raportem z [...] sierpnia 2020 r. R. T. wystąpił do Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji o rozliczenie czasu jego służby za okres ostatnich 3 lat, ponieważ nie wszystkie wykonywane przez niego czynności służbowe lub bezpośrednio związane ze służbą, były uwzględniane jako ponadnormatywny czas pełnienia służby, czyli nadgodziny. Skarżący powołał się na korespondencję z czerwca 2020 r. prowadzoną z jego bezpośrednim przełożonym, tj. Naczelnikiem Wydziału [...] w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji. Podniósł, że wcześniej skutecznie uniemożliwiano mu i odmawiano prawidłowego rozliczania nadgodzin w okresach trzymiesięcznych. Podał, że, jak wynika z raportu Naczelnika z [...] czerwca 2019 r. dotyczącego nadgodzin skarżącego wypracowanych [...] czerwca 2019 r., istnieje możliwość ewidencjonowania, a tym samym rozliczenia godzin służby co do minuty. W ocenie skarżącego, prawdopodobnie dochodzi do ukrycia rzeczywistego czasu jego służby. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 33 i art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 r. ze zm.). Według niego, co najmniej 27 godzin nie zostało zaewidencjonowanych (w tym wynikające ze zwrócenia rekompensaty za okres od [...] lipca 2019 r. do [...] grudnia 2019 r.), a ma to bezpośrednie przełożenie na kwestię finansową (ich zwrot w tym samym wymiarze lub rekompensata pieniężna w wysokości co najmniej 1.060 zł brutto).
Opisany wyżej raport wpłynął do organu [...] września 2020 r. W odpowiedzi, organ pismem z [...] września 2020 r. poinformował, że zgodnie z § 5 jego decyzji nr [...] z [...] października 2014 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów pełniących służbę w Centralnym Biurze Śledczym Policji oraz upoważnienia kierowników komórek organizacyjnych do ustalania indywidualnego rozkładu czasu służby, a także wyznaczania do pełnienia dyżuru domowego, ewidencja czasu służby policjantów Centralnego Biura Śledczego Policji prowadzona jest przy pomocy kierowników komórek organizacyjnych w stosunku do podległych policjantów, w przypadku skarżącego - przez Naczelnika.
Organ stwierdził, iż zasadnie Naczelnik odmówił skarżącemu wydania wydruków elektronicznej ewidencji wejścia/wyjścia do budynku, w którym pełni służbę, gdyż - podobnie jak ewidencja pobranych kluczy - nie stanowią one dokumentu potwierdzającego przedłużony czas służby. Nadgodziny to czas pracy/służby ponad obowiązujące normy czasu pracy, wykonywany na polecenie przełożonego.
W kwestii rozliczenia podroży służbowych Komendant CBŚP powołał się na dominujący w doktrynie i orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym podroż służbowa z reguły nie jest czasem pracy, jeżeli w tej sprawie pracownik nie wykonuje pracy; czas podroży służbowej, przypadającej w godzinach pracy danego pracownika, traktuje się jako czas pracy z prawem do wynagrodzenia, natomiast czas podroży odbywanej poza normalnymi godzinami pracy nie jest traktowany jako czas pracy i nie przysługuje za ten czas wynagrodzenie, o ile pracownik nie wykonuje jednocześnie pracy. Czasu podroży służbowej nie zalicza się do czasu pracy również w przypadku podroży odbywanej w dniu wolnym od pracy, z wyjątkiem przypadków, gdy podczas przejazdu pracownik wykonuje pracę. Przy rozliczaniu czasu służby (podobnie jak czasu pracy) obowiązuje zasada, iż dojazd do miejsca wykonywania zadania wynikającego z podroży służbowej oraz powrotu nie jest wliczany do czasu służby. Przeprowadzona na polecenie Naczelnika analiza w zakresie nadpracowanych nadgodzin (m.in. wynikających z delegacji służbowych) nie potwierdziła innych wypracowanych nadgodzin skarżącego, które nie zostały zawarte w ewidencji czasu służby.
Organ przypomniał, iż od [...] kwietnia 2016 r. obowiązuje polecenie służbowe Naczelnika z [...] marca 2016 r. nr [...] dotyczące dokumentowania informacji o przedłużonym czasie pracy w karcie przedłużonego czasu pracy na podstawie przedkładanych raportów policjantów zatwierdzonych przez przełożonych w terminie do dwóch tygodni - od momentu wypracowania. Z powyższym zarządzeniem skarżący zapoznał się [...] kwietnia 2016 r., co potwierdza jego podpis złożony na karcie zapoznania. Ponadto zgodność ewidencji czasu służby skarżącego potwierdzili kolejno w notatkach służbowych: Zastępca Naczelnika ([...] czerwca 2020 r.) oraz Naczelnik Wydziału Wywiadu Kryminalnego Zarządu w [...] Centralnego Biura Śledczego Policji ([...] czerwca 2020 r.). Organ zwrócił też uwagę, że skarżący, zapoznając się z zaświadczeniami potwierdzającymi wypracowane nadgodziny, nie wnosił do nich uwag. Organ zaznaczył, że z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego za wypracowane nadgodziny skarżący może wystąpić w kolejnym okresie rozliczeniowym. Jednocześnie organ nadmienił, iż 12 września 2020 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 września 2020 r. w sprawie czasu służby policjantów (Dz. U. 2020 r., poz. 1574). W myśl § 8 tego aktu, czasu wolnego od służby w zamian za czas służby przekraczający normę, o której mowa w art. 33 ust. 2 u.P., w tym za służbę pełnioną w dniu wolnym od służby, udziela się w tym samym wymiarze w dniach, godzinach lub minutach. Wzmiankowana przez skarżącego możliwość "rozliczania godzin służby co do minuty" została uregulowana w ww. przepisie. Raportem z [...] grudnia 2020 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Głównego Policji (za pośrednictwem Komendanta CBŚP) o zrealizowanie jego wcześniejszych raportów i rozliczenia czasu jego służby za okres ostatnich 3 lat.
Pismem z [...] lipca 2021 r. (sprecyzowanym pismem z [...] stycznia 2022 r.), skarżący, reprezentowany przez małżonkę E. T., wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie obszerną skargę m.in. na bezczynność Komendanta CBŚP w przedmiocie rozpoznania jego wniosku (raportu) z [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin. W skardze tej skarżący opisał szereg okoliczności związanych z jego służbą na stanowisku eksperta w Wydziale [...], w tym te odnoszące się do rozliczania nadgodzin. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonaniu czynności, stwierdzenie o rażącym naruszeniu prawa, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Komendant CBŚP wniósł o oddalenie skargi, akcentując, że pismem z [...] września 2020 r. udzielił szczegółowego wyjaśnienia na raport skarżącego z [...] sierpnia 2020 r., który wpłynął do niego [...] września 2020 r. Zdaniem organu, nie można mówić o bezczynności czy przewlekłości, skoro odpowiedź na raport skarżącego została udzielona w ciągu 23 dni. Komendant CBŚP podał, że w sposób zrozumiały wyjaśnił skarżącemu przyczyny nieuwzględnienia - jako nadgodzin w jego rozliczeniu - czasu, który spędzał w podróżach służbowych, jak również podał okoliczności, na podstawie których jest ewidencjonowany ponadnormatywny czas służby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 607/21, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę R. T. na bezczynność Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 73/23, w pkt. I uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, w pkt. II zasądził od Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji na rzecz R. T. kwotę 1060,10 (tysiąc sześćdziesiąt złotych i dziesięć groszy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. NSA w uzasadnieniu wskazał m.in., iż "pozytywnej weryfikacji podlegał zarzut błędnej wykładni art. 33 ust. 3 u.P. (w związku z art. 35 § 1, art. 104 § 1, art. 107 § 1 K.p.a.) W jego ramach skarżący kasacyjnie wytknął, iż Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że odmowa uwzględnienia wniosku (raportu) z [...] sierpnia 2020 r. o rozliczenie czasu służby za okres ostatnich trzech lat mogła nastąpić zwykłym pismem, bez wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 u.P. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kwestionowanej skargą decyzji (Dz. U. 2020r. poz. 360 ze zm.) "[w] zamian za czas służby przekraczający normę (...) policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze.
W judykaturze prezentowane jest jednolite stanowisko, że uprawnienie organu polegające na przyznawaniu policjantowi rekompensaty za służbę pełnioną w czasie ponadnormatywnym - w trybie art. 33 ust. 3 u.P. - jest częścią administracyjnoprawnego stosunku służbowego łączącego policjanta z organem Policji i jest ono realizowane w formie decyzji administracyjnej – wyrok NSA z 15 listopada 2011 r., I OSK 575/11. Precyzując, sądy administracyjne stoją na stanowisku, że uwzględnienie żądania opartego na podstawie art. 33 ust. 3 u.P. następuje w drodze czynności materialno-technicznej – wypłata ekwiwalentu pieniężnego albo udzielenie czasu wolnego od służby. Odmowa uwzględnienia tego żądania powinna zaś mieć formę decyzji administracyjnej – szerzej NSA w wyroku z 15 kwietnia 2014 r., I OSK 542/13 oraz w powołanych tam orzeczeniach."
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też m.in., że " (...) wobec sporządzenia skargi w sposób uniemożliwiający identyfikację przedmiotu zaskarżenia zarządzeniem z dnia [...] listopada 2021 roku pełnomocnik skarżącego został wezwany do jej sprecyzowania poprzez wskazanie, czy przedmiotem zaskarżenia jest działanie Komendanta Głównego Policji, w tym zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez podległe mu organy lub ich pracowników, czy też przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w przedmiocie rozpoznania wniosku (raportu) skarżącego dotyczącego rozliczenia nadgodzin. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika skarżącego, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie sądu w zakreślonym terminie, sąd przyjmie, że skarżący kwestionuje ww. działanie Komendanta Głównego Policji.
W odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2022 roku pełnomocnik skarżącego nie potrafiła jednoznacznie określić, co jest przedmiotem skargi. Przyznała jednak, że jest to: "działanie - zaniechanie, bezczynność". Kierując się gwarancyjną funkcją prawa do sądu przyjęto, że skarga dotyczy "bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku (raportu) z [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin". Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje przedmiotowe działania WSA. (...)". NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę WSA uwzględni oceny prawne przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny i rozstrzygnie o wszystkich żądaniach skargi, tj. o: 1) zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonaniu czynności; 2) stwierdzeniu, czy organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzeniu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw; 4) przyznaniu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej także P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a.
Zgodnie zaś z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi stała się bezczynność organu - Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie
Sąd orzekający jest związany oceną prawną dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 73/23, który uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 czerwca 2022 r. sygn.. akt II SAB/Wa 607/21 r., sygn. akt II SAB/Wa 739/21 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przywołana norma prawna w zdaniu pierwszym wskazuje wprost na ograniczenie swobody sądu pierwszej instancji przy wydawaniu nowego orzeczenia, po wyroku NSA przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania. Nadto zgodnie z regulacją zawartą w zdaniu drugim art. 190 P.p.s.a. - skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie można oprzeć na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak podkreśla się w judykaturze "w tym sensie wykładnia prawa, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 190 P.p.s.a., wiąże nie tylko sąd pierwszej instancji i kasatora, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od wyroku wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu" (por. wyrok NSA z 25 marca 2009 r. sygn. akt. II GSK 830/08).
W sprawie niniejszej skarżący zakwestionował bezczynność Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin. Powyższe nie budzi żadnych wątpliwości. W sprawie tej jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 października 2024 r. sygn. akt III OSK 73/23, którym Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany. Pełnomocnik skarżącego w toku postępowania sądowego został wezwany do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie, czy przedmiotem zaskarżenia jest działanie Komendanta Głównego Policji, w tym zaniedbania lub nienależyte wykonywanie zadań przez podległe mu organy lub ich pracowników, czy też przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w przedmiocie rozpoznania wniosku (raportu) skarżącego dotyczącego rozliczenia nadgodzin.
W odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2022 roku pełnomocnik skarżącego nie potrafiła jednoznacznie określić, co jest przedmiotem skargi. Przyznała jednak, że jest to: "działanie - zaniechanie, bezczynność". Kierując się gwarancyjną funkcją prawa do sądu przyjęto, że skarga dotyczy "bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku (raportu) z [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin". Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował te działania Sądu. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnął w niniejszej sprawie.
Skarga jest dopuszczalna, albowiem skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do organu z ponagleniem. Sąd przyjął, że ponaglenie stanowi pismo skarżącego z [...] grudnia 2020 r. Powyższe umożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi.
Rozpoznając skargę na bezczynność Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin wskazania wymaga, że zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 935), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 2 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ.
Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej
- nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś
w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Stosownie do art. 35 § 5 k.p.a. do terminów określonych
w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo
z przyczyn niezależnych od organu.
Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy
w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu,
lub nie podjął stosownej czynności.
Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie.
Wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin wpłynął do organu w dniu [...] września 2020 r. nie został rozpatrzony w przepisanej przepisami prawa formie. Pismo Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji z dnia [...] września 2020 r. [...] nie stanowi decyzji administracyjnej.
Zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 ustawy o Policji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 360) w brzmieniu obowiązującym na dzień złożenia wniosku "W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi przysługuje w okresie rozliczeniowym czas wolny od służby w tym samym wymiarze albo po zakończeniu okresu rozliczeniowego rekompensata pieniężna, o ile w terminie 10 dni od zakończenia okresu rozliczeniowego nie wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze.
Za Naczelnym Sądem Administracyjnym należy wskazać, że uprawnienie organu polegające na przyznawaniu policjantowi rekompensaty za służbę pełnioną w czasie ponadnormatywnym - w trybie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji - jest częścią administracyjnoprawnego stosunku służbowego łączącego policjanta z organem Policji i jest ono realizowane w formie decyzji administracyjnej (wyrok NSA z 15 listopada 2011 r., I OSK 575/11). Zatem, uwzględnienie żądania opartego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji następuje w drodze czynności materialno-technicznej – wypłata ekwiwalentu pieniężnego albo udzielenie czasu wolnego od służby. Odmowa uwzględnienia tego żądania powinna zaś mieć formę decyzji administracyjnej (szerzej NSA w wyroku z 15 kwietnia 2014 r., I OSK 542/13 oraz w powołanych tam orzeczeniach).
Zatem, ewentualna odmowa uwzględnienia żądania rozliczenia ponadnormatywnych godzin służby powinna mieć formę decyzji administracyjnej, co w tej sprawie nie nastąpiło.
Stanowisko organu, w świetle którego pismo informacyjne jest w takiej sytuacji wystarczające i załatwia sprawę, nie jest prawidłowe.
Sprawa dotycząca żądania rozliczenia nadgodzin jest sprawą osobową.
W sytuacji, gdy w ocenie organu nie ma podstaw do dokonania wypłaty rekompensaty, organ w kwalifikowanym akcie obowiązany jest dokonać ustaleń faktycznych oraz wskazać argumenty prawne, które jego zdaniem uniemożliwiają wypłatę. Strona ma wówczas zapewnioną ochronę jej interesów poprzez możliwość kwestionowania decyzji na drodze sądowej. Odmowa dokonania czynności materialno-technicznej powinna być dokonana w drodze decyzji (v. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 542/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tym, że organ nie dokonał w tej sprawie niezwłocznie czynności materialno-technicznej w postaci wypłaty rekompensaty pieniężnej, nie wydał też,
w przewidzianym przez k.p.a. terminie, decyzji o odmowie wypłaty rekompensaty, skargę na bezczynność Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji w rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin należało w uznać za zasadną.
Z tego względu Sąd zobowiązał Komendanta Centralnego Biura Śledczego Policji do rozpatrzenia wniosku R.T. z dnia [...] sierpnia 2020 r. w sprawie rozliczenia nadgodzin w terminie miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. Organ nie pozostawił wniosku strony bez odpowiedzi i choć nie podjął właściwego działania w ustawowym terminie, powyższe, w okolicznościach tej sprawy, nie daje podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Zwrócić należy uwagę, że wniosek strony był wielowątkowy, organ podjął szereg działań w odniesieniu do tego wniosku. Udzielona wnioskodawcy odpowiedź z dnia [...] września 2020 r., bardzo obszerna i dotycząca szeregu zagadnień, nie pozwala stwierdzić, że organ celowo nie rozstrzygnął w sprawie wniosku o rozliczenie nadgodzin. Organ przedstawił wnioskodawcy informacje dotyczące kwestii rozliczenia nadgodzin, wskazując przepisy prawa. W okolicznościach stanu faktycznego tej sprawy bezczynność organu na gruncie k.p.a. nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej wskazania wymaga, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6.
Powołany wyżej przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że instytucja sumy pieniężnej, podobnie jak i grzywna, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną – mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny, jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Suma pieniężna pełni również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie (v. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17, wyrok NSA z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1189/17, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1506/16, wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3800/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Użycie przez ustawodawcę w powołanym wyżej przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie grzywny lub przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W stanie faktycznym tej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego (480 zł).