II SAB/Wa 728/24

II SAB/Wa 728/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Wieczorek
Danuta Kania /przewodniczący/
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu - art. 149 §1a ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J.Ch. na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Klimatu i Środowiska dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz J.Ch. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. C. (dalej, jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska (dalej, jako: organ lub Minister) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granicę państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,
2. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,
3. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej, jako: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji.
Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności,
2. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
3. zasądzenie od organu na moją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2024 r. wystąpił z wnioskiem dostępowym o następującej treści:
“Dwudziestego czwartego lipca br. wywiadzie dla radiowej Jedynki powiedziała pani m.in. cytuję: "transport rzeczny jest dzisiaj kompletnie nieopłacalny". Tymczasem na oficjalnej stronie Urzędu Publikacji Unii Europejskiej pod następującym linkiem: [...] w artykule "[...]" jest zdanie: "Wykorzystanie statków żeglugi śródlądowej charakteryzujących się dużą ładownością, odpowiadającą ładowności setek samochodów ciężarowych, może pomóc ograniczyć koszty transportu (wytłuszczenie moje), obniżyć emisje i odciążyć drogi". Z kolei na stronie EuroP AP News pod linkiem: [...] jest następująca informacja: "Żegluga śródlądowa jest jednym z najbardziej efektywnych pod względem emisji C02 środków transportu. W przeliczeniu na tonę przewożonych towarów zużywa zaledwie 17 proc, energii potrzebnej transportowi drogowemu i dwukrotnie mniej niż transport kolejowy (wytłuszczenie moje)". Ponieważ informacje na obu przytoczonych stronach stoją w jawnej sprzeczności z pani słowami o kompletnej nieopłacalności transportu rzecznego, proszę, na podstawie Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej art. 2, ust. 1., o podanie źródeł, z których zaczerpnęła pani wygłoszone publicznie jako przedstawiciel rządu RP informacje o nieopłacalności transportu rzecznego".
Skarżący wyjaśnił, że termin na udostępnienie żądanej informacji upłynął po 14 dniach od złożenia wniosku. Organ nie udzielił jakiekolwiek odpowiedzi dlatego skarga na bezczynność jest zasadna.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania. Minister wyjaśnił, że pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia [...] sierpnia 2024 r. (data wpływu do organu) o udostępnienie informacji publicznej. Tym samym organ zadośćuczynił w całości żądaniu skarżącego.
Wyjaśniając powody opóźnienia w udzieleniu informacji publicznej organ wskazał, iż wniosek skarżącego został zarejestrowany w systemie elektronicznego zarządzania dokumentacją (EZD) MKiŚ w dniu [...] sierpnia 2024 r. Podczas rejestracji korespondencji przeoczono, że nadawca w treści pisma powołał się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, ponieważ informacja ta została zawarta w ostatnim zdaniu pisma. W wyniku tego, korespondencję przekazano do sekretariatu Pani U.Z. Sekretarza Stanu w ministerstwie Klimatu i Środowiska - czyli do adresata wskazanego w piśmie - a nie do komórki odpowiedzialnej za koordynację spraw związanych z udzielaniem informacji publicznej. Następnie, sprawa trafiła do referenta - pracownika wydziału ds. obsługi kierownictwa i była procedowana poza trybem dostępu do informacji publicznej. W konsekwencji odpowiedź na wniosek została udzielona z przekroczeniem określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminu.
W związku z zaistniałym zdarzeniem organ zapewnił, że podjął działania mające na celu zapobieżenie podobnym sytuacjom w przyszłości. Pracownicy odpowiedzialni za rejestrację i obsługę przesyłek zostali poinformowani o konieczności dokładniejszej weryfikacji treści wpływających pism, a referenci spraw o obowiązku niezwłocznego przekazywania błędnie skierowanej korespondencji do komórki właściwej (zgodnie z procedurą postępowania z dokumentacją).
Jednocześnie organ nadmienił, iż zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14-dniowy termin na udzielenie informacji publicznej ma charakter instrukcyjny. Jego upływ nie rodzi ze sobą żadnych materialnoprawnych konsekwencji, a jedynie umożliwia wniesienie środków mających na celu zdyscyplinowanie podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznych, które pozostają w stanie bezczynności.
Udostępniając skarżącemu wnioskowane informacje organ uwzględnił skargę w całości. Zarzucany w skardze stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd administracyjny. Zatem, należy uznać, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpoznawanej sprawie kwestia podmiotowa nie budziła wątpliwości, bowiem Minister jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
Zgodnie natomiast z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p).
W ocenie Sądu wniosek dostępowy skarżącego, dotyczący transportu rzecznego, jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Niewątpliwie bowiem dotyczy spraw publicznych. Mamy tu do czynienia z transportem śródlądowym, a więc z jedynym z rodzajów transportu wzmacniającym cały system transportowy w Polsce. Jest to obszar dla kraju strategiczny, który wiąże się również z kwestią utrzymania wód (rzek). Skarżący wystąpił o podanie źródeł, z których przedstawiciel Ministerstwa Klimatu i środowiska zaczerpnął informację o nieopłacalności transportu rzecznego, a tezę tę wygłosił publicznie. Zdaniem Sądu żądane we wniosku z dnia [...] sierpnia 2024 r. informacje mają charakter informacji publicznej.
Z tego względu organ zobowiązany był rozpoznać ten wniosek w terminie 14 dni, tj. do dnia 2 września 2024 r. Z akt sprawy wynika, że Minister udostępnił wnioskowaną informację publiczną w dniu [...] grudnia 2024 r. Organ odniósł się do całości wypowiedzi publicznej przedstawiciela ministerstwa oraz wskazał źródło informacji podając link do strony internetowej. Uczynił to jednak po ustawowym terminie. W aktach sprawy brak jest nadto dowodu na zastosowanie przez organ art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Ustalenia te nie są sporne, a Minister w odpowiedzi na skargę przyznaje, że uchybił terminowi wynikającemu z u.d.i.p. Skoro zatem organ udostępnił wnioskowaną informację publiczną po terminie to zarzut bezczynności jest zasadny. Fakt udostępnienia żądanej informacji nie wyłącza zasadności stawianego organowi zarzutu bezczynności i możliwości dokonania merytorycznej oceny tego zarzutu przez Sąd administracyjny (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). Brak jest podstaw do umorzenia postępowania sądowego wywołanego skargą na bezczynność organu.
Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność nie jest jednak rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo niedopełnienie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ustawowych obowiązków, czyli także przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
Z okoliczności sprawy nie wynika, aby zaistniała zwłoka wynikała z celowego zaniechania czy też z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych. W ocenie Sądu bezczynność w załatwieniu niniejszej sprawy nie jest efektem zaniechań podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (udostępnienia informacji publicznej). Te okoliczności w ocenie Sądu nie pozwalają uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji, a na podstawie art. 149 §1a P.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania zawarte w pkt 3 sentencji wyroku zostało wydane na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.