II SAB/Wa 58/04

II SAB/Wa 58/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2004-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jacek Fronczyk /sprawozdawca/
Janusz Drachal /przewodniczący/
Małgorzata Pocztarek
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Treść wyniku
Zobowiązano do podjęcia czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA (del.) Janusz Drachal Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Asesor WSA Jacek Fronczyk (spr.) Protokolant: Aleksandra Luterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi P.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla W. w W. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego dla W. w W. do załatwienia, w terminie 14 dni od otrzymania niniejszego wyroku, wniosku skarżącego P. S. z dnia 6 marca 2003 r. o udzielenie informacji publicznej; 2) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego dla W. w W. na rzecz skarżącego P. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 6 marca 2003r. P. S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego dla W. w W. o udostępnienie w trybie art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) informacji dotyczących sprawy opisanej w notatce prasowej pt. "[...]" zamieszczonej w dzienniku "[...]." z dnia [...]marca 2003r., a w szczególności treści wystąpienia kierowanego do Sądu o zwolnienie A. M. z zachowania tajemnicy dziennikarskiej oraz treści werdyktu Sądu w tej sprawie. Ponadto wniósł o poinformowanie na tych samych zasadach o posiadanych przez Sąd innych dokumentach dotyczących tej sprawy. Zaznaczył, że żąda: daty dokumentu, numeru, autora, adresata i jego tematyki. Poprosił ponadto o poinformowanie go o prawach mu przysługujących, albowiem działał bez adwokata.
W dniu [...] lipca 2003r. Wiceprezes Sądu Rejonowego dla W. w W. wystosował do skarżącego pismo, w którym poinformował, że obecnie w Sądzie Rejonowym dla W. trwają prace nad utworzeniem urzędowego publikatora teleinformatycznego, tj. Biuletynu Informacji Publicznej, a stan zaawansowania prac nie pozwala precyzyjnie określić, jakie informacje wspomniany publikator będzie zawierał. Jednocześnie Wiceprezes zakomunikował, iż zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego, wgląd do akt sprawy, sporządzania z nich odpisów, czy uwierzytelnionych kserokopii, mają tylko strony postępowania.
W dniu 5 lutego 2004r. P.S. sformułował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla W. w W. , składając ją za jego pośrednictwem.
W skardze wskazał, że wniosek z dnia 6 marca 2003r. o udostępnienie informacji publicznej, który skierował do Prezesa Sądu Rejonowego dla W., do chwili obecnej nie został rozpatrzony zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej. Powołał się na art. 45 i art. 61 Konstytucji RP podnosząc, że jawność orzeczeń sądów jest konstytucyjnym prawem i nie podlega żadnej reglamentacji.
W odpowiedzi na skargę z dnia 17 marca 2004r. Wiceprezes Sądu Rejonowego dla W. poinformował, że w jego ocenie zarzuty zawarte w skardze są nieuzasadnione, gdyż w postępowaniu przed sądami powszechnymi nie obowiązują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy odpowiedniej procedury sądowej - w niniejszej sprawie - przepisy regulujące postępowanie w sprawach karnych. Stwierdził, że przepisy Kodeksu postępowania karnego stanowią lex specialis w stosunku do regulacji zawartej w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wskazał, iż zgodnie z art. 156 § 1 i § 2 Kpk. uprawnienia w postaci udostępnienia akt sądowych i możliwości sporządzania z nich odpisów, a także wydawania kserokopii z akt sprawy przysługują jedynie stronom postępowania, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Za zgodą prezesa sądu akta sprawy mogą być udostępnione również innym osobom (art. 156 § 1 zd. 2). Skarżący nie miał w sprawie o sygnaturze akt [...] statusu żadnej z tych osób, zatem nie przysługiwały mu uprawnienia wynikające z art. 156 § 1 i § 2 Kpk.. Wiceprezes Sądu Rejonowego dla W. zaznaczył, że na gruncie procedury karnej prezes sądu podejmuje decyzje w formie zarządzenia, i jeśli nie jest ono zaskarżalne to nie wymaga uzasadnienia. Zwrócił uwagę, że pismo z dnia [...] lipca 2003r. informowało skarżącego o zarządzeniu Wiceprezesa Sądu o nieuwzględnieniu wniosku o udostępnienie akt sprawy, albowiem w taki sposób należało potraktować jego wniosek w świetle przepisów Kodeksu postępowania karnego. W konkluzji domagał się oddalenia skargi.
Na rozprawie w dniu 25 maja 2004r. skarżący wniósł o zobowiązanie organu bądź to do udzielenia informacji wprost, bądź to do wydania decyzji administracyjnej w sprawie. Zażądał również zwrotu kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.). W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
Uwzględniając wszystkie te aspekty można zatem uznać, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się jednak do faktów. Bliższa analiza art. 6 ustawy wskazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Wniosek taki nie może być więc postulatem wszczęcia postępowania w jakiejś innej sprawie np. cywilnej czy karnej, ani też nie może dotyczyć przyszłych działań organu w sprawach indywidualnych. Informacje publiczne odnoszą się bowiem do pewnych danych, a nie są środkiem ich kwestionowania.
Art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj.: Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały. Prezes sądu jest więc organem władzy publicznej w świetle art. 4 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Akta sprawy sądowej, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, zawierają informację o działalności organów publicznych (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP).
W kontekście powyższych stwierdzeń zaznaczyć należy, że choć prawo do informacji jest zasadą, to jednak wyjątki od niej powinny być ściśle interpretowane. Nie tylko sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie uchybia w tym względzie przepisom innych ustaw odmiennie regulujących te kwestie.
W odpowiedzi na skargę Wiceprezes Sądu Rejonowego dla W. próbował na gruncie niniejszej sprawy negować stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej powołując się na jej art. 1 ust. 2, zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zdaniem Wiceprezesa dostęp do akt postępowania karnego opiera się na odmiennej regulacji, zawartej w art. 156 § 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.), według którego dostęp taki służy jedynie stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym, natomiast innym osobom jedynie za zgodą prezesa sądu. Tym innym osobom nie służy też, w myśl art. 159 Kpk., zażalenie na odmowę udostępnienia akt.
Treść wystąpienia kierowanego do Sądu, treść werdyktu Sądu w sprawie, treść innych posiadanych przez Sąd dokumentów dotyczących sprawy, w tym tematyka pism, a także data dokumentu, numer, autor, adresat - to przedmiot żądań zawartych we wniosku skarżącego. Wynika z tego, że P.S. wnosił o udostępnienie informacji o sprawie sądowej, a nie o udostępnienie akt sprawy sądowej. Jakkolwiek przepis art. 156 Kpk nie może być stosowany rozszerzająco, to jednak trudno przyjąć, by udostępnienie informacji o sprawie sądowej było tożsame z udostępnieniem akt sprawy sądowej. Czym innym bowiem jest żądanie oryginału dokumentu wraz z załącznikami, a czym innym przekazanie żądającemu jedynie informacji o jego treści.
Treść orzeczenia sądu nie tylko stanowi, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informację o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a będąc rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentów urzędowych, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych. Dodatkowo wniosek kierowany do sądu, jak również inne znajdujące się w aktach sprawy sądowej dokumenty, bez wątpienia mieszczą się w pojęciu "stanu przyjmowania, załatwiania lub rozstrzygania spraw", o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Organ może odmówić udzielenia informacji z uwagi na ochronę tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. W zależności od rodzaju tajemnicy wnioskodawcy służy wówczas, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, bądź skarga do sądu administracyjnego, bądź powództwo do sądu powszechnego (art. 22 ustawy).
Bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. Z kolei stanowisko organu, które w istocie sprowadza się do odmowy udzielenia informacji przybiera, jak wskazano powyżej, procesową formę decyzji administracyjnej, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
Warto w tym miejscu podkreślić, że w tego typu sprawach wnioskodawca domaga się udzielenia informacji, czyli wskazania zgodnego z wnioskiem. Przedstawienie informacji zupełnie innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca lub też informacji zupełnie wymijającej, może powodować jego uzasadnione wątpliwości co do tego, czy organ w ogóle udzielił odpowiedzi.
Analiza pisma z dnia[...] lipca 2003r., jakie Wiceprezes Sądu Rejonowego dla W. przesłał do skarżącego, wykazuje, że nie jest ono decyzją odmawiającą udostępnienia informacji publicznej. Nie jest też odpowiedzią uwzględniającą wniosek skarżącego. W świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej organ pozostawał więc w zwłoce, toteż Sąd zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego dla W. w W.. do załatwienia wniosku P. S.
Z uwagi na powyższe, uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) i art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. e ustawy o dostępie do informacji publicznej orzekł, jak w sentencji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.