II SAB/WA 539/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-09-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
przewlekłość postępowaniabezczynność organuprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoMinister Spraw Wewnętrznych i Administracjifunkcjonariusze Policjizaopatrzenie emerytalnegrzywnarażące naruszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku w terminie 30 dni, stwierdzając rażące naruszenie prawa przez przewlekłe prowadzenie postępowania i nakładając grzywnę.

Skarżący B. S. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wniosku z września 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy emerytalnej. Mimo upływu niemal dwóch lat od złożenia wniosku i podjęcia przez organ jedynie kilku czynności, decyzja nie została wydana. Sąd uznał skargę za uzasadnioną, zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku w terminie 30 dni, stwierdził rażące naruszenie prawa przez bezczynność i nałożył grzywnę w kwocie 500 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę B. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Skarżący złożył wniosek we wrześniu 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Mimo upływu niemal dwóch lat, organ nie wydał decyzji, a podjęte czynności (przedłużenie terminu, zapytania do innych instytucji) były opóźnione i niewystarczające. Sąd stwierdził, że organ naruszył zasadę szybkości postępowania administracyjnego i dopuścił się przewlekłości. W związku z tym, sąd zobowiązał Ministra do rozpatrzenia wniosku w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, oraz wymierzył Ministrowi grzywnę w kwocie 500 zł. Sąd podkreślił, że opóźnienie było szczególnie znaczne i pozbawione racjonalnego uzasadnienia, naruszając nie tylko przepisy proceduralne, ale także zasadę pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, które nie jest uzasadnione i prowadzi do znaczącego opóźnienia w rozpatrzeniu wniosku, stanowi podstawę do zobowiązania organu do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie, stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości oraz może skutkować nałożeniem grzywny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ dopuścił się przewlekłości w postępowaniu, ponieważ od złożenia wniosku (wrzesień 2017 r.) do dnia wyrokowania (wrzesień 2019 r.) minął okres niemal dwóch lat, a organ podjął jedynie kilka opóźnionych czynności. Brak wydania decyzji administracyjnej w tym czasie, mimo zgromadzenia materiału dowodowego, stanowi rażące naruszenie przepisów k.p.a. i p.p.s.a. oraz zasad postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (21)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 8a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 15c

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym art. 22a

Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Długotrwałe i nieuzasadnione opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku przez organ. Niewystarczające i opóźnione czynności procesowe organu. Naruszenie zasady szybkości postępowania administracyjnego. Brak wydania decyzji administracyjnej mimo upływu niemal dwóch lat od złożenia wniosku.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra SWiA o potrzebie czasu na analizę materiału dowodowego i złożoności sprawy, która nie została uznana za wystarczającą do usprawiedliwienia tak długiego opóźnienia.

Godne uwagi sformułowania

przewlekłe prowadzenie postępowania bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie można zaaprobować stanu, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasu, prowadzi postępowanie przez okres niemal 2 lat nie wydając w tym czasie decyzji administracyjnej rażące naruszenie art. 8 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organu władzy publicznej rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia

Skład orzekający

Danuta Kania

sprawozdawca

Iwona Maciejuk

przewodniczący

Joanna Kruszewska-Grońska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przez przewlekłość postępowania administracyjnego i nałożenia grzywny na organ."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych, gdzie organ dopuszcza się rażącej przewlekłości.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak długo obywatel musi czekać na decyzję administracyjną i jakie są konsekwencje dla organu dopuszczającego się rażącej przewlekłości. Jest to przykład egzekwowania praw obywatelskich wobec aparatu państwowego.

Minister Spraw Wewnętrznych ukarany grzywną za dwuletnie milczenie w sprawie emerytalnej funkcjonariusza.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 539/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Kania /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
III OSK 2158/21 - Wyrok NSA z 2022-10-20
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 53 § 2b art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 12 art. 35 art 36
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi B. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie wniosku z dnia [...] września 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego B. S. z dnia [...] września 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy, w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych).
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] września 2017 r. (data wpływu do organu - [...] września 2017r.) B. S. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister SWiA", "organ") wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708), dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym (...)", w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 2270), w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c oraz art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...).
Pismem z dnia [...] października 2017 r. organ, działając na podstawie art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", zawiadomił wnioskodawcę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] lipca 2018 r., powołując się na konieczność wszechstronnego i wnikliwego zbadania sprawy oraz podjęcia szeregu czynności wyjaśniających.
W tej samej dacie organ wystąpił do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby oraz w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia.
Pismem oznaczonym datą [...] listopada 2017 r. (brak prezentaty organu) skarżący wniósł do Ministra SWiA pismo informujące, iż jest w posiadaniu dokumentacji, którą organ określił (pismo z [...] października 2017 r.) jako istotną i niezbędną do załatwienia wniosku z dnia [...] września 2017 r. Dokumentację tę skarżący przedstawił przy ww. piśmie.
Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA udzielił odpowiedzi na wezwanie organu w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. (data wpływu do organu [...] listopada 2017 r.), w którym poinformował, że wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, przy czym wypłacana jest emerytura jako świadczenie korzystniejsze. Wskazał również, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] maja 2007 r. Do ww. pisma dołączono wydane na podstawie art. 15c ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...) decyzje Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] czerwca 2017 r. o ponownym ustaleniu wysokości emerytury oraz o ponownym ustaleniu wysokości renty inwalidzkiej wraz z otrzymaną z IPN informacją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] o pełnieniu przez wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy zaopatrzeniowej.
Pismem z dnia [...] maja 2018 r. organ zwrócił się do Komendanta Głównego Policji oraz do Prezesa IPN o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy.
W odpowiedzi na powyższe zapytanie IPN za pismem z dnia [...] czerwca 2018r. (data wpływu do organu [...] czerwca 2018 r.), przesłał kopie akt osobowych dotyczących przebiegu służby wnioskodawcy (sygn. [...]). Natomiast Komendant Główny Policji w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. (data wpływu do organu [...] grudnia 2018 r.), przekazał organowi informację na temat przebiegu służby wnioskodawcy oraz stanowisko w przedmiocie rzetelnego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia.
W dniu [...] maja 2019 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wnioskodawca złożył do Ministra SWiA ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. wnosząc o niezwłoczne rozpatrzenie sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] września 2017 r.
Pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra SWiA w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2017 r. wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając złożoną skargę skarżący podał, iż postępowanie z jego wniosku winno być zakończone w dniu [...] października 2017 r., a najpóźniej w dniu [...] listopada 2017 r., tj. w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Wskazał, iż w sprawie wywołanej ww. wnioskiem organ dokonał mało znaczących czynności, polegających głównie na wymianie korespondencji z określonymi podmiotami. Działania te, szczególnie z perspektywy czasu, miały charakter pozorny i w istocie nie zmierzały do załatwienia sprawy (wniosku). Polegały one głównie na skierowaniu w dniu [...] października 2017 r. pisma do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z zapytaniem, czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje te świadczenia oraz jakie okresy pracy i służby i w jakich formacjach stanowiły podstawę do ustalenia ww. świadczeń. Odpowiedź na powyższe zapytanie Dyrektor ZER przesłał w dniu [...] listopada 2017 r.
Skarżący zaznaczył, iż za pismem z dnia [...] listopada 2017 r. przesłał do organu dokumentację, która według organu jest istotna i niezbędna do załatwienia jego wniosku, tj. dotyczącą jego służby, przekazaną na wniosek przez IPN oraz przez Wydział Ochrony Informacji Niejawnych Komendy Wojewódzkiej Policji w G. Pomimo tego organ wystąpił (pisma z dnia [...] maja 2018 r.) do Komendanta Głównego Policji oraz IPN o przekazanie informacji, w których posiadaniu był od 6 miesięcy.
Końcowo skarżący podał, iż w związku z bezskutecznym upływem ustawowych terminów do wydania decyzji, pismem z dnia [...] maja 2019 r. wniósł ponaglenie. Jednak do dnia złożenia skargi nie otrzymał decyzji rozstrzygającej przedmiotową sprawę.
W odpowiedzi na skargę Minister SWiA wniósł o oddalenie skargi ewentualnie o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazał, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy oraz poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania zgromadzonego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Organ poinformował również, że do Ministerstwa SWiA wpłynęła znaczna ilość spraw na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (około 4.700). Podkreślił, że przekroczenie terminów załatwienia przedmiotowego wniosku nie wynika z rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, lecz z czynników obiektywnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) dalej: "p.u.s.a.", oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję bądź postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach.
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Przedmiotem niniejszej skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra SWiA zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2017r. (data wpływu wniosku do organu - [...] września 2017 r.).
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w myśl art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W niniejszej sprawie skarżący dopełnił ww. formalnoprawnej przesłanki do wniesienia skargi, bowiem pismem z dnia [...] maja 2019 r. (data wpływu do organu) wniósł ponaglenie do Ministra SWiA wobec niezałatwienia jego wniosku z dnia [...] września 2017 r.
Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania". Jednakże w doktrynie pojęcie to pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; publ. CBOSA).
Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma zasadniczo na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadził przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi.
Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wynika, że wnioskiem z dnia [...] września 2017 r., który wpłynął do organu w dniu [...] września 2017 r. skarżący wystąpił do Ministra SWiA o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...). Wobec zwłoki organu w rozpoznaniu ww. wniosku skarżący złożył w dniu [...] maja 2019 r. ponaglenie, zaś wobec braku reakcji ze strony organu, pismem z dnia [...] czerwca 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Do dnia rozpoznania przedmiotowej skargi organ nie wydał decyzji załatwiającej sprawę (k. 29 akt sądowych).
Z uwagi na powyższe, uznając za uzasadnione zarzuty skargi, Sąd zobowiązał Ministra SWiA do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] września 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej, w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Zauważyć dalej należy, że zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).
Stosownie natomiast do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (§ 3 k.p.a.). Przepis art. 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, z podaniem przyczyny zwłoki, wskazaniem nowego terminu jej załatwienia oraz pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia.
Prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia zasady szybkości postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasu, prowadzi postępowanie przez okres niemal 2 lat nie wydając w tym czasie decyzji administracyjnej załatwiającej wniosek z dnia [...] września 2017 r. co do istoty. Analiza akt sprawy prowadzi do konkluzji, że ww. wniosek skarżącego wpłynął do organu [...] września 2017 r. Reakcją organu na przedmiotowy wniosek było pismo z dnia [...] października 2017 r. informujące skarżącego o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 1 k.p.a. do dnia [...] lipca 2018 r. Jednocześnie (pismem z [...] października 2017 r.) organ zwrócił się do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej, czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz podanie, jakie okresy pracy i służby oraz w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia. Odpowiedź Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA na powyższe zapytanie wpłynęła do organu w dniu [...] listopada 2017 r. Kolejną czynnością organu było wystąpienie w dniu [...] maja 2018 r. do Komendanta Głównego Policji oraz do IPN o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby skarżącego. Odpowiedź na powyższe pisma wpłynęła do organu - z IPN w dniu [...] czerwca 2018 r. oraz od Komendanta Głównego Policji w dniu [...] grudnia 2018 r.
Z powyższego wynika, iż pierwsze czynności w sprawie podjęte zostały przez organ po upływie miesiąca od złożenia przez skarżącego wniosku (informacja o wyznaczonym terminie rozpoznania wniosku i wystąpienie do organu rentowego). Następnie po uzyskaniu w dniu [...] listopada 2017 r. odpowiedzi od Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA kolejne czynności w sprawie Minister podjął dopiero w maju 2018 r., a więc po upływie ponad pięciu miesięcy. Po uzyskaniu kolejnych informacji w sprawie z IPN w dniu [...] czerwca 2018 r. i od Komendanta Głównego Policji w dniu [...] grudnia 2018 r. organ nie podejmował już żadnych czynności zmierzających do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie. Przy czym od momentu złożenia przez skarżącego wniosku o wydanie decyzji do dnia wyrokowania w przedmiotowej sprawie upłynął okres niemal 2 lat.
Oznacza to, że termin przewidziany w art. 35 § 1 k.p.a. został naruszony w stopniu istotnym. Nie można przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki monitorował sprawę. W aktach sprawy znajduje się pismo skierowane do skarżącego o przedłużeniu terminu jej załatwienia, jednak we wskazanym terminie ([...] lipca 2018 r.) sprawa nie została przez organ załatwiona. Po tym czasie organ nie informował już wnioskodawcy o wyznaczeniu innego terminu załatwienia sprawy. Nie wskazywał też przyczyn zwłoki w jej załatwieniu. Niezależnie od powyższego naruszenia, pomimo uzyskania ostatecznie w dniu [...] grudnia 2018 r. dokumentów, które stanowią podstawę rozpoznania sprawy z wniosku skarżącego, organ przez okres 9 miesięcy nie podjął żadnej czynności w sprawie i ostatecznie nie wydał wnioskowanej decyzji administracyjnej.
Niewątpliwie zatem zarzut skargi dotyczący przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra SWiA jest uzasadniony. Stanowiło to dla Sądu podstawę do wydania rozstrzygnięcia stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA).
Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie nie chodzi tylko o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. określającego terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. wyrażającego zasadę pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do organu władzy publicznej.
Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji w sprawie należącej do właściwości rzeczowej organu musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy, pomimo, że zgromadził w sprawie materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia nie zakończył postępowania i w efekcie nie wydał decyzji administracyjnej.
Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Ustalając wysokość nałożonej grzywny Sąd wziął pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności sprawy, a w szczególności brak dołożenia przez organ należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby bez zbędnej zwłoki wydać decyzję, a także brak przyczynienia się strony do uchybienia terminowi załatwienia niniejszej sprawy. Określając wysokość grzywny (500 zł), poza oceną stopnia rażącej przewlekłości postępowania, Sąd wziął również pod uwagę pozycję Ministra SWiA w systemie organów Państwa i to jaka jest jego rola w kształtowaniu świadomości poszanowania prawa w społeczeństwie. Minister w zakresie wydawanych przez siebie decyzji jest naczelnym organem administracji rządowej, a powinności organu w zakresie terminowego rozpoznawania spraw są oczywiste.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O wymierzeniu grzywny Sąd orzekł w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a. - jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI