II SAB/WA 52/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie stwierdził przewlekłość postępowania Komendanta Głównego Policji w sprawie ekwiwalentu za urlop, ale bez rażącego naruszenia prawa.
Skarga T.P. dotyczyła przewlekłego prowadzenia postępowania przez Komendanta Głównego Policji w sprawie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, po wyroku TK K 7/15. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłości, ponieważ nie rozpatrzył wniosku w ustawowym terminie, mimo że istniała podstawa prawna do jego rozpatrzenia (interpretacja art. 115a ustawy o Policji zgodnie z wyrokiem TK). Jednocześnie sąd uznał, że przewlekłość nie miała charakteru rażącego, biorąc pod uwagę błędne przekonanie organu o braku podstaw prawnych i inicjatywę ustawodawczą podjętą po wyroku TK.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę T.P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Głównego Policji w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe. Skarżący złożył wniosek w listopadzie 2018 r., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego K 7/15, który uznał za niekonstytucyjny art. 115a ustawy o Policji w zakresie obliczania ekwiwalentu. Organ początkowo informował o braku podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku, a następnie wydał decyzję o odmowie wypłaty wyrównania w grudniu 2020 r., już po wniesieniu skargi na przewlekłość. Sąd stwierdził, że Komendant Główny Policji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ organ nie rozpatrzył wniosku w ustawowym terminie, mimo że istniała podstawa prawna do jego merytorycznego rozpatrzenia (interpretacja art. 115a ustawy o Policji zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego oraz późniejsze przepisy). Sąd podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i sądy administracyjne są zobowiązane do jego uwzględniania. Jednocześnie sąd uznał, że przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego, ponieważ organ działał w błędnym przekonaniu o braku podstaw prawnych i nie wykazał złej woli, a sytuacja była skomplikowana ze względu na brak działań legislacyjnych po wyroku TK. Sąd orzekł o stwierdzeniu przewlekłości, ale bez stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.
Uzasadnienie
Organ nie rozpatrzył wniosku skarżącego w ustawowym terminie, mimo że istniała podstawa prawna do jego rozpatrzenia, interpretując przepisy zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (20)
Główne
P.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na przewlekłość zobowiązuje organ do wydania aktu lub stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości.
P.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
u.p. art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Przepis dotyczący ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, uznany częściowo za niekonstytucyjny.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 119 § pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw
Ustawa weszła w życie 1 października 2020 r. i mogła stanowić podstawę do rozpatrzenia sprawy ekwiwalentu.
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 149 § par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 149 § par. 1a
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 3 § § 2 pkt 4a
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 37 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego.
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 10 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strona może zapoznać się z aktami postępowania jak i wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań.
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ powinien odmówić wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 k.p.a., wydając w tym przedmiocie postanowienie.
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 9
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ nie może poprzestać na skierowaniu do strony pisma informacyjnego na podstawie art. 9 k.p.a.
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 35 § § 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwłoka jakiej dopuścił się Komendant Główny Policji w załatwieniu sprawy nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego.
k.p.a. art. 10 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Strona może zapoznać się z aktami postępowania jak i wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań.
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien odmówić wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 k.p.a., wydając w tym przedmiocie postanowienie.
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ nie może poprzestać na skierowaniu do strony pisma informacyjnego na podstawie art. 9 k.p.a.
k.p.a. art. 35 § § 1
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zwłoka jakiej dopuścił się Komendant Główny Policji w załatwieniu sprawy nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada legalizmu.
Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy
Ustalenie ilości dni roboczych w roku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ dopuścił się przewlekłości postępowania, ponieważ nie rozpatrzył wniosku w ustawowym terminie. Istniała podstawa prawna do rozpatrzenia wniosku o ekwiwalent za urlop, mimo braku nowych regulacji prawnych, poprzez interpretację art. 115a ustawy o Policji zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku z powodu braku nowych regulacji prawnych po wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Godne uwagi sformułowania
organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. do sygn. akt K 7/15 nie może poprzestać tylko i wyłącznie na poinformowaniu skarżącego, że jego wniosek nie może być zrealizowany z uwagi na konieczność wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez organy stanowiące prawo organ powinien odmówić wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 k.p.a., wydając w tym przedmiocie postanowienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne sądy administracyjne zobowiązane są do ich respektowania, jako elementów kształtujących stan prawny oceniany przez sąd czynność przyznania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop kończyła sprawę administracyjną w oparciu o przepis art. 115a ustawy o Policji, który został uznany za niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym sposobu obliczania wysokości tego świadczenia organ musi zrekonstruować jego treść zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego zwłoka jakiej dopuścił się Komendant Główny Policji w załatwieniu sprawy nie może budzić żadnych wątpliwości
Skład orzekający
Ewa Kwiecińska
przewodniczący sprawozdawca
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
członek
Joanna Kube
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewlekłości postępowania administracyjnego, zwłaszcza w kontekście orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i konieczności ich stosowania przez organy administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji i ekwiwalentu za urlop, ale zasady interpretacji orzeczeń TK i odpowiedzialności za przewlekłość są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przewlekłości postępowania administracyjnego i wpływu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na praktykę organów. Pokazuje, jak sądy egzekwują przestrzeganie prawa przez administrację.
“Policja zwlekała z wypłatą ekwiwalentu za urlop. Sąd wskazał na przewlekłość, ale bez rażącego naruszenia prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SAB/Wa 52/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-09-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Góra-Błaszczykowska Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Kube Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji 659 Hasła tematyczne Policja Sygn. powiązane III OSK 7481/21 - Wyrok NSA z 2024-04-03 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Stwierdzono przewlekłość postępowania administracyjnego i że przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Joanna Kube, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2021 r. sprawy ze skargi T. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2018r. dotyczącego wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe 1. stwierdza, że Komendant Główny Policji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadnienie W dniu [...] listopada 2018 r. T. P. złożył do Komendanta Głównego Policji wniosek o ponowne ustalenie i wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. do sygn. akt K 7/15. Pismem z dnia [...] marca 2019 r. [...] organ udzielił informacji, iż wobec braku ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostanie jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, brak jest możliwości pozytywnego rozpatrzenia zgłoszonego żądania. Jednak niezwłocznie po wejściu w życie regulacji określających sposób ustalania wysokości ekwiwalentu zostaną podjęte niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W dniu 2 stycznia 2020 r. funkcjonariusz wniósł ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego oraz zażądał niezwłocznego rozpatrzenia wniosku. W piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] organ poinformował, iż zgodnie z aktualnym stanem prawnym brak jest podstaw prawnych do wszczynania postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji o odmowie wypłaty wnioskowanego ekwiwalentu. KGP w piśmie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] poinformował, iż po wstępnej analizie akt sprawy może zostać wydana decyzja niezgodna ze zgłoszonym żądaniem. Organ zgodnie z art. 10 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego wskazał, że strona może zapoznać się z aktami postępowania jak i wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań. T. P. wniósł w dniu 2 grudnia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 26 listopada 2020 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Głównego Policji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. dotyczącego wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe. Skarżący wniósł o zobowiązanie Komendanta Głównego Policji do niezwłocznego rozpatrzenia wniosku poprzez ponowne przeliczenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy za 2017 r. oraz wypłacenie w drodze czynności materialno-technicznej różnicy wynikającej z tego przeliczenia. Zażądał również stwierdzenia, że organ policyjny dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego do obliczenia należnego zwolnionym funkcjonariuszom ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, nie zachodzi potrzeba wydawania nowych regulacji prawnych. Pomimo braku ustawowego zastąpienia ułamka 1/30 innym ułamkiem można wyliczyć należny ekwiwalent. Kwotę ekwiwalentu pieniężnego należy pomniejszyć o kwotę już wypłaconą za niewykorzystane urlopy, albowiem sposób wyliczenia należnych kwot za urlopy wskazuje wprost uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. o sygn. akt K 7/15. Skarżący stwierdził, że KGP celowo uchyla się od wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie. Podkreślił, że w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji ma 29 dni niewykorzystanego urlopu. Z tego tytułu wypłacono mu ekwiwalent pieniężny obliczony na podstawie art. 115a ustawy o Policji w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Przepis art. 115a ustawy o Policji w zakresie wymiaru części miesięcznego wynagrodzenia w wysokości 1/30 zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego okazał się sprzeczny z Konstytucją RP. Wypłacone ekwiwalenty pieniężne zostały obliczone niewłaściwie z naruszeniem prawa w tym także z naruszeniem przepisów Konstytucji. Błędne jest zdaniem skarżącego stanowisko Komendanta Głównego Policji dotyczące braku możliwości rozpatrzenia wniosku z uwagi na konieczność wydania nowych regulacji prawnych - nowelizacji ustawy o Policji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że po dniu 1 października 2020 r. podjął czynności niezbędne do rozpatrzenia wniosku o wypłatę wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Pismem z dnia [...] października 2020 r. strona została poinformowana o możliwości wydania decyzji niezgodnej ze zgłoszonym żądaniem oraz o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. W dniu [...] grudnia 2020 r. Komendant Główny Policji wydał decyzję nr [...] o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem T. P. pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. wystąpił z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 k.p.a. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Głównego Policji – Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce także w sytuacji, gdy organ nie podejmuje działań, mimo że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania i rozpatrzenia wniosku strony. Niepodejmowanie przez organ działań prowadzi w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu zasadniczo doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia. Wyjaśnić również należy, że celem skargi na przewlekłość organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłość organu administracji nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został wydany, a czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili rozpoznawania skargi. Jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił do Komendanta Głównego Policji z wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r., którym zwrócił się o ponowne przeliczenie i wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Podkreślić należy, że na tle przepisów ustawy o Policji ukształtował się w orzecznictwie pogląd, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop przyznawany jest w drodze czynności materialno-technicznej (tj. przez wypłatę), zaś odmowa przyznania tego świadczenia powinna przybrać formę decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem organ w odpowiedzi na zgłoszone przez skarżącego żądanie poinformował go zwykłym pismem z dnia [...] marca 2019 r., że na obecnym etapie brak jest normy prawnej umożliwiającej realizację jej wniosku. Nie jest również kwestionowane, że pomimo ponaglenia z dnia [...] stycznia 2020 r. Komendant Główny Policji nie rozstrzygnął wniosku do dnia wniesienia skargi. Zdaniem Sądu powyższy sposób załatwienia sprawy objętej wnioskiem nie może zostać uznany za odpowiadający prawu, gdyż organ w realiach niniejszej sprawy nie mógł poprzestać tylko i wyłącznie na poinformowaniu skarżącego, że jego wniosek nie może być zrealizowany z uwagi na konieczność wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego przez organy stanowiące prawo. Nawet gdyby bowiem przyjąć, że do dnia złożenia skargi brak było normy prawnej umożliwiającej merytoryczne rozpatrzenie wniosku skarżącej – z którym to stanowiskiem organu Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie się nie zgadza, a co zostało szczegółowo wykazane w dalszej części uzasadnienia – to właściwy organ nie może poprzestać na skierowaniu do strony pisma informacyjnego na podstawie art. 9 k.p.a., lecz powinien odmówić wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 k.p.a., wydając w tym przedmiocie postanowienie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 14/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący oparł żądanie wypłacenia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w uzupełniającej wysokości na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. K 7/15. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdaniem drugim Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że metoda obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop zawarta w ustawie o Policji jest mniej korzystna niż metoda, w której współczynnikiem jest 1/22 lub 1/21. Rzeczony art. 115a w powyższym zakresie ustawy o Policji utracił moc z dniem 6 listopada 2018 r. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Użyte przez ustrojodawcę określenie "moc powszechnie obowiązującą" przybliża walor wyroków Trybunału do źródeł prawa powszechnie obowiązującego z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie dotyczącym kręgu adresatów, którzy winni zapadłe judykaty respektować i dokonywać ich wdrożenia (implementacji). Nie ma żadnej wątpliwości, że orzeczenia Trybunału wiążą sądy administracyjne i mają dla ich orzecznictwa nierzadko charakter prawotwórczy (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybuni Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 11). Powszechne związanie orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że sądy administracyjne zobowiązane są do ich respektowania, jako elementów kształtujących stan prawny oceniany przez sąd. Oznacza to, że sąd administracyjny, dokonując kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, zobowiązany jest do uwzględniania tych orzeczeń na równi z aktami normatywnymi wymienionymi w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1750/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach o właściwości dla danego postępowania. Pojęcie "wznowienia postępowania", o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, ma szersze znaczenie niż pojęcie "wznowienia" w sensie technicznym, przewidziane w odpowiednich procedurach regulowanych w ustawach i obejmuje wszelkie instrumenty proceduralne stojące do dyspozycji stron i sądów, wykorzystanie których umożliwia przywrócenie stanu konstytucyjności orzeczeń wydanych na podstawie aktu normatywnego uznanego późniejszym orzeczeniem Trybunału za niezgodny z Konstytucją (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. akt SK 32/01; publ. OTK-A 2004/4/35). Chodzi zatem o wszelkie środki prawne, dzięki którym można osiągnąć efekt w postaci ponownego rozstrzygnięcia sprawy, według stanu prawnego po wyeliminowaniu niekonstytucyjnych przepisów (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. SK 5/02, publ. OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 41). Również Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. II GPS 1/10, wyjaśniając znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w świetle regulacji zawartych w art. 190 ust. 1-4 Konstytucji RP, podniósł, że celem ustawowej procedury, realizującej normę art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Konstytucja przesądza o samym fakcie sanacji indywidualnych stosunków prawnych, wyznaczając cel "wznowienia" w trybie procedur ukształtowanych w ustawach. Dlatego jakiekolwiek ograniczenia art. 190 ust. 4 Konstytucji RP są dopuszczalne wówczas, gdy uzasadnia to dyspozycja konkretnego przepisu Konstytucji, który wyłączałby wznawianie postępowania, jako sprzeczne z konstytucyjną istotą danej instytucji prawnej. Niedopuszczalne jest natomiast ograniczanie zasady "wzruszalności" aktów stosowania prawa wynikającej z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP poprzez regulacje wprowadzone w ustawach zwykłych, czy to wprost, czy też na skutek ich wykładni (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1958/10, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 9/09, sąd powinien bezpośrednio zastosować art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego w celu przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP kontrolowanych rozstrzygnięć (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt II OSK 3334/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe na kanwę rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że czynność przyznania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop kończyła sprawę administracyjną w oparciu o przepis art. 115a ustawy o Policji, który został uznany za niekonstytucyjny w zakresie dotyczącym sposobu obliczania wysokości tego świadczenia. Czynność ta stanowi zatem inne rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane przez inne składy orzecznicze sądów administracyjnych, dotyczące możliwości wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy bez konieczności podejmowania przez ustawodawcę działań o charakterze legislacyjnym na skutek omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tak m. in. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z: 23 maja 2019 r., sygn. akt: III SA/Gd 189/19, III SA/Gd 204/19, II SA/Gd 218/19; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z: 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 314/19; 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 313/19; 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 364/19; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Sz 37/19 i innych. W orzeczeniach tych podkreśla się w szczególności, że: "na skutek przedmiotowego wyroku art. 115a ustawy o Policji utracił moc w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia z 6 listopada 2018 r., tj. ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji RP. Jest to wyrok zakresowy, a więc art. 115a ustawy o Policji obowiązuje w dalszym ciągu i może stanowić podstawę rozstrzygania o ekwiwalencie pieniężnym za niewykorzystany urlop, przy czym jego stosowanie musi uwzględniać przedstawione stanowisko Trybunału Konstytucyjnego". "Rozważając stanowisko organów policyjnych, które wskazywały na brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy w zgodzie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z uwagi na brak regulacji ustawowej, należy podkreślić, że Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności całego przepisu art. 115a ustawy o Policji, a jedynie jego części określającej sposób obliczania ekwiwalentu. Zatem pozostała w systemie prawnym obowiązująca regulacja, ustanawiająca uprawnienie policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku jego zwolnienia ze służby". "Oznacza to, że organ administracji publicznej orzekający na podstawie art. 115a ustawy o Policji musi zrekonstruować jego treść zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego". "Przyjąć należy zatem, że świadczeniem ekwiwalentnym za dzień niewykorzystanego urlopu funkcjonariusza jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok i przepisy ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 90). Z kolei pobierane przez funkcjonariusza wynagrodzenie w danym roku kalendarzowym należy do danych posiadanych przez organ policyjny. Jakiekolwiek wątpliwości co do sposobu, jaki współczynnik dni roboczych powinien zostać ustalony nie mogą, zdaniem Sądu, uniemożliwiać realizacji gwarantowanego art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariuszy Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania. Nie jest należytą realizacją tego prawa dokonanie w przeszłości wypłaty ekwiwalentu w wysokości ustalonej w oparciu o przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny". "Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi konstytucyjną gwarancję uprawnienia funkcjonariusza Policji do uzyskania ponownego rozstrzygnięcia jego sprawy dotyczącej ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w nowym, ukształtowanym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, stanie prawnym. Nie może unicestwić tej gwarancji brak szczególnej regulacji trybu postępowania w odniesieniu do spraw, których "rozstrzygnięcie" przybiera formę czynności materialno-technicznej". Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela powyższą argumentację, gdyż niewątpliwie wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jako orzeczenie zakresowe, nie powoduje utraty mocy całego przepisu art. 115a ustawy o Policji. Przepis ten nadal obowiązuje z tym, że należy traktować go jako pozostający w sprzeczności z Konstytucją RP, ale tylko w granicach określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie należy go stosować i interpretować zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi przez Trybunał. Aczkolwiek w tym przypadku zalecana jest inicjatywa ustawodawcza, gdyż w myśl zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) organy zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa, jednak Sąd jako kompetentny do bezpośredniego stosowania Konstytucji RP (art. 8 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), uznaje za zasadne odwołanie się wprost do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, skoro pozwala ono na zrekonstruowanie treści normatywnej przepisu art. 115a ustawy o Policji w zakresie sposobu obliczania wysokości przedmiotowego świadczenia. Z tych też względów przyjąć należy, że na dzień złożenia skargi na przewlekłość tj. na dzień 2 grudnia 2020 r. istniała podstawa prawna warunkująca rozpatrzenie sprawy ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanego urlopu. Podstawę tę stanowił początkowo art. 115a ustawy o Policji, interpretowany odpowiednio do wytycznych Trybunału Konstytucyjnego, a następnie przepisy ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), która to ustawa weszła w życie 1 października 2020 r. Bezsporne jest, że przedmiotowa sprawa do 2 grudnia 2020 r., tj. do dnia wniesienia skargi na przewlekłość, nie została zakończona poprzez wydanie decyzji. Zwłoka jakiej dopuścił się Komendant Główny Policji w załatwieniu sprawy nie może budzić żadnych wątpliwości w świetle art. 35 § 1 k.p.a. Nawet przyjmując, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany organ nie zakończył postępowania w ustawowym terminie licząc od dnia wpływu wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. Postępowanie administracyjne nie zostało zakończone rozstrzygnięciem administracyjnym także do dnia wniesienia skargi do Sądu na przewlekłość organu w tej sprawie, a zatem skarga była zasadna w dniu jej wniesienia. Bezsprzecznie zatem organ dopuścił się przewlekłości. Okoliczność, że Komendant Główny Policji wydał w wyniku rozpatrzenia wniosku decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], czyli przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wydanie rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi na przewlekłość organu powoduje jedynie, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia wniosku z [...] listopada 2018 r. Powyższa okoliczność nie czyni natomiast – w stanie faktycznym tej sprawy – skargi na przewlekłość bezzasadną, czy też bezprzedmiotową. Stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekłość stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłości. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § la P.p.s.a.). Przedstawione okoliczności faktyczne i przepisy prawne uzasadniają stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłości (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłość organu nie była jednak rażąca. Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Jak bowiem podkreśla się w orzecznictwie, przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. W ocenie Sądu, sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie, bowiem organ udzielił w ustawowym terminie odpowiedzi na wniosek, pozostając w błędnym przekonaniu, że wystosowana do skarżącego informacja pisemna – w stanie prawnym zaistniałym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego – jest wystarczająca. Działanie takie nie świadczy zatem o złej woli organu, ani nie przesądza o lekceważącym traktowaniu skarżącego i ciążących na organie obowiązkach. Przyjęte w tym zakresie stanowisko uzasadnia również argument, że organ w postępowaniu administracyjnym musi się kierować zasadą legalizmu, a sposób procedowania w niniejszej sprawie został zdeterminowany brakiem działania prawodawcy do dnia 14 sierpnia 2020 r. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI