II SAB/WA 514/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-12-11
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dostęp do informacji publicznejbezczynność organuustawa o dostępie do informacji publicznejrejestry umówsystemy komputeroweinformacja publicznaSzef SKWWSA Warszawa

WSA w Warszawie zobowiązał Szefa SKW do rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącego rejestrów umów i systemów zarządzania dokumentacją, stwierdzając jednocześnie, że żądanie informacji o funkcjonalności oprogramowania nie jest informacją publiczną.

Skarżący wniósł skargę na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w sprawie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej rejestrów umów, systemów komputerowych oraz elektronicznego systemu zarządzania dokumentacją. Sąd administracyjny uznał, że część wniosku dotycząca rejestrów umów i systemów zarządzania dokumentacją dotyczy informacji publicznej i zobowiązał organ do jej rozpatrzenia. Natomiast żądanie informacji o funkcjonalności oprogramowania komputerowego, kryteriach przeszukiwania zbioru oraz danych technicznych programu zostało uznane za niebędące informacją publiczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. D. na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący domagał się informacji o rejestrach umów, systemach komputerowych, oprogramowaniu, kryteriach przeszukiwania oraz elektronicznym systemie zarządzania dokumentacją. Szef SKW uznał część wniosku za niedotyczącą informacji publicznej, argumentując, że dotyczy ona wewnętrznych sfer funkcjonowania organu i technicznych aspektów oprogramowania. Sąd administracyjny, po analizie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz orzecznictwa, stwierdził, że Szef SKW pozostawał w bezczynności jedynie w zakresie pytań dotyczących rejestrów umów i elektronicznego systemu zarządzania dokumentacją, zobowiązując organ do ich rozpatrzenia. W pozostałym zakresie, dotyczącym funkcjonalności oprogramowania i kryteriów przeszukiwania, sąd uznał, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, podzielając stanowisko, że program komputerowy jest jedynie narzędziem, a jego techniczne aspekty nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy. Sąd stwierdził również, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, żądanie informacji o funkcjonalności oprogramowania komputerowego, kryteriach przeszukiwania zbioru oraz danych technicznych programu komputerowego nie stanowi informacji publicznej. Program komputerowy jest jedynie narzędziem, a jego techniczne aspekty nie podlegają udostępnieniu w trybie ustawy.

Uzasadnienie

Sąd podzielił utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym program komputerowy jest narzędziem służącym do wytworzenia informacji publicznej, ale sam w sobie nie jest informacją publiczną. Dane dotyczące sposobu działania systemu komputerowego, jego funkcjonalności czy kryteriów przeszukiwania mają charakter techniczny i nie określają zasad funkcjonowania ani organizacji organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych.

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa, że do udostępniania informacji publicznej obowiązane są w szczególności organy władzy publicznej.

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Wymienia przykładowe kategorie informacji publicznej podlegającej udostępnieniu, w tym zasady funkcjonowania podmiotów zobowiązanych, prowadzone rejestry i sposoby udostępniania danych.

P.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, w tym orzekanie w sprawach skarg na bezczynność.

P.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność.

P.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje stwierdzenie, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Konstytucja RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 13

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Określa termin na udostępnienie informacji publicznej.

u.d.i.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Reguluje wydawanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

u.f.p.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.o.r.

Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości

Argumenty

Skuteczne argumenty

Część wniosku dotycząca rejestrów umów i systemów zarządzania dokumentacją dotyczy informacji publicznej. Organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej rejestrów umów i elektronicznego systemu zarządzania dokumentacją.

Odrzucone argumenty

Żądanie informacji o funkcjonalności oprogramowania komputerowego, kryteriach przeszukiwania zbioru oraz danych technicznych programu komputerowego stanowi informację publiczną.

Godne uwagi sformułowania

Program komputerowy jest tylko narzędziem, którego zastosowanie umożliwia dopiero organowi wytworzenie informacji publicznej. Sam jednak, mimo że służy do osiągnięcia takiego celu, jak otrzymanie informacji publicznej, taką informacją nie jest. Dane dotyczące sposobu działania systemu komputerowego stanowią jedynie techniczną sferę funkcjonowania narzędzia, jakim organ posługuje się realizując zadania publiczne, same zaś informacją publiczną nie są.

Skład orzekający

Ewa Radziszewska-Krupa

przewodniczący

Joanna Kruszewska-Grońska

asesor

Piotr Borowiecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia informacji publicznej w kontekście żądań dotyczących systemów komputerowych i oprogramowania organów władzy publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego wniosku i zakresu działania Szefa SKW, ale stanowi ugruntowanie linii orzeczniczej w kwestii informacji technicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego do informacji publicznej i pokazuje, gdzie przebiega granica między informacją publiczną a technicznymi aspektami funkcjonowania organów państwa.

Czy dane o oprogramowaniu urzędu to informacja publiczna? Sąd rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SAB/Wa 514/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący/
Joanna Kruszewska-Grońska
Piotr Borowiecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 5124/21 - Wyrok NSA z 2023-07-14
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
art. 16 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska–Krupa, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska–Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. D. na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego do rozpatrzenia wniosku A. D. z dnia [...] września 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie formy prowadzonych rejestrów umów oraz zobowiązań, jak również w zakresie pkt 3 wniosku, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz A. D. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. A. D. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego (dalej także: "Szef SKW" lub "organ") w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] września 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Na podstawie akt niniejszej sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
W dniu [...] września 2019 r. skarżący, działając za pośrednictwem poczty elektronicznej i platformy ePUAP, skierował do Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego wniosek, w którym - powołując się na przepis art. 61 Konstytucji RP - wystąpił o udostępnienie następujących danych:
"1. Jakie rejestry/ewidencje/systemy komputerowe/systemy finansowo-księgowe zawierające informacje dotyczące zawieranych umów/zobowiązań/ wydatków Urząd prowadzi?
Odpowiedzi do każdego funkcjonującego zbioru:
I. Czy zbiór informacji prowadzony jest w formie elektronicznej?
W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie z pkt. 1 ppkt. I w odniesieniu do zbioru:
i. Jakie oprogramowanie służy do prowadzenia zbioru? Jakie oprogramowanie bazodanowe wspiera funkcjonowanie zbioru? Wnoszę o przesłanie stosownych umów (wraz z załącznikami i specyfikacją), faktur i protokołów zdawczo-odbiorczych.
ii. Jakie są możliwe kryteria przeszukiwania zbioru?
iii. Czy oprogramowanie wykorzystywane do prowadzenia zbioru umożliwia wydruk zestawienia/eksport informacji w zakresie pozycji spełniających określone kryteria Jakie są możliwe kryteria przeszukiwania zbioru na potrzeby przygotowania zestawiania/ eksportu informacji? Jakie dane może zawierać to zestawienie/ eksport ze zbioru? W jakich formatach danych możliwe jest sporządzenie zestawieniu/eksportu ze zbioru?
iv. Z jakim wyprzedzeniem, nie dłuższym niż 14 dni, należy uprzedzić urząd o woli wglądu do wymienionego rejestru?
II. Jakie informacje odnośnie do pozycji gromadzi zbiór?
III. Jakie przepisy (ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, regulaminy, itp.) regulują funkcjonowanie zbioru? Wnoszę o przesłanie ich kopii.
IV. Czy zaplanowana jest publikacja tego zbioru?
2. W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie z punktu 1 - Na jakim etapie jest wdrożenie rejestru umów?
3. Czy wprowadzony jest elektroniczny System Zarządzania Dokumentacją? Jeżeli tak, proszę o przesłanie treści instrukcji kancelaryjnej i Jednolitego Rzeczowego Wykazu Akt".
Ustosunkowując się do powyższego wniosku skarżącego z dnia [...] września 2021 r. o udostępnienie wskazanych danych, Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, reprezentowany przez Zastępcę Dyrektora Biura Prawnego Służby Kontrwywiadu Wojskowego, wyjaśnił, że zakres wnioskowanej informacji nie obejmuje informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 - dalej także: "u.d.i.p.). Organ wskazał, że informacją publiczną jest konkretna informacja, która dotyczy spraw o charakterze publicznym, związanym z wykonywaniem zadań z zakresu funkcjonowania podmiotów publicznych w sferze zewnętrznej. Organ stwierdził, że pytania zawarte we wniosku skarżącego z dnia [...] września 2019 r. nie mieszczą się w zakresie znaczeniowym informacji publicznej. Szef SKW uznał, że forma klasyfikowania, czy też porządkowania dokumentów nie stanowi informacji publicznej, ponieważ dotyczy wyłącznie sfery wewnętrznej podmiotu zobowiązanego. Ponadto, organ wskazał, że pytania odnoszące się m.in. do danych związanych z funkcjonalnością programów komputerowych służących do prowadzenia rejestrów, jak i danych do nich wprowadzonych za pomocą określonego oprogramowania także nie dotyczą zakresu informacji publicznej. W ocenie organu, aby można było uznać określone informacje za mające charakter publiczny, musza one odnosić się do sfery faktów, zaś kryterium tego nie spełniają pytania zawarte we wniosku skarżącego.
Odnosząc się do powyższego stanowiska Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego, skarżący w piśmie z dnia [...] września 2019 r. podniósł, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się wnioski o identycznym brzmieniu za dotyczące informacji publicznej. Strona skarżąca przywołała przykładowe wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, których uzasadnienia potwierdzają tę tezę (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt IV SAB/Gl 375/17, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 137/17 oraz z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SAB/Op 125/17, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt VIII SAB/Wa 75/14).
W piśmie z dnia [...] października 2019 r. organ, ustosunkowując się do argumentacji strony skarżącej, wskazał ponownie, że - w jego ocenie - zakres wnioskowanej informacji, w szczególności w części dotyczącej oprogramowania, kryteriów przeszukiwania zbioru oraz instrukcji kancelaryjnych, nie obejmuje informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jednocześnie, organ wyjaśnił, że Służba Kontrwywiadu Wojskowego prowadzi system ewidencji umów oraz zobowiązań zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 305 ze zm.) oraz ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 217 ze zm.). Organ wskazał, że treść tych aktów prawnych dostępna jest na stronie internetowej www.sejm.gov.pl. Ponadto, organ zauważył, że Służba Kontrwywiadu Wojskowego nie planuje publikacji zbioru.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżący, działając za pośrednictwem organu, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] września 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wnosząc w petitum skargi o zobowiązanie organu do rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] września 2019 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, strona skarżąca zarzuciła Szefowi Służby Kontrwywiadu Wojskowego naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP - poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z jej wnioskiem w określonym terminie.
W odpowiedzi na skargę udzielonej w piśmie z dnia [...] września 2020 r. Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że w jego ocenie część wnioskowanych przez skarżącego danych nie ma charakteru informacji publicznej.
Odnośnie pytania zawartego w pkt. 1 ppkt. III wniosku strony skarżącej, organ zauważył, że udzielił stronie skarżącej odpowiedzi, wskazując, że prowadzi system ewidencji umów oraz zobowiązań na podstawie ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o rachunkowości. Organ poinformował jednocześnie skarżącego, że wskazane akty prawne dostępne są w internetowym systemie - na stronie Sejmu RP - pod adresem internetowym www.sejm.gov.pl.
Organ wskazał ponadto, że odpowiadając na pytanie skarżącego zawarte w ppkt. IV jego wniosku, poinformował, że SKW nie planuje publikacji zbioru.
W pozostałym zakresie, Szef SKW uznał, że wnioskowane informacje dotyczą funkcjonalności oprogramowania komputerowego służącego do prowadzenia zbiorów, jak i danych do nich wprowadzonych za pomocą określonego programu komputerowego. Tym samym, organ uznał, że nie można uznać, że informacje te mieszczą się w ramach działalności publicznej organu, co w konsekwencji, zdaniem organu, oznacza, iż nie podlegają one udostępnieniu w trybie u.d.i.p., o czym skarżący został poinformowany.
Organ podtrzymał ponadto swoje dotychczasowe stanowisko, iż program komputerowy oraz informacje techniczne, dotyczące sposobu funkcjonowania danego programu nie stanowią informacji publicznej. Organ zauważył bowiem, że program komputerowy jest tylko narzędziem, którego zastosowanie umożliwia dopiero organowi wytworzenie informacji publicznej. Sam jednak, mimo że służy do osiągnięcia takiego celu, jak otrzymanie informacji publicznej, taką informacją nie jest, albowiem nie określa zasad funkcjonowania, czy też organizacji organu. Szef SKW stwierdził, że informacje w zakresie funkcjonalności programu komputerowego i jego zwartości nie mieszczą się w ramach publicznej działalności organu. Zdaniem Szefa SKW, dane dotyczące sposobu działania systemu komputerowego stanowią jedynie techniczną sferę funkcjonowania narzędzia, jakim organ posługuje się realizując zadania publiczne, same zaś informacją publiczną nie są (podobnie: wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r, sygn. akt I OSK 7/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 365/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 października 2015 r, sygn. akt IV SAB/Wr 178/15).
Szef SKW stwierdził ponadto, że informacją publiczną nie są również dane dotyczące kryteriów przeszukiwania zbioru, czy też możliwości technicznych programu informatycznego, jego funkcjonalności. Według organu, dane takie mają wyłącznie charakter techniczny (wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt I OSK 586/18).
Szef SKW zauważył, że z bezczynnością w udostępnieniu informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ lub inny podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej nie podejmuje tej czynności, bądź też nie wydaje decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej, bądź o umorzeniu postępowania.
Natomiast, jak wskazał organ, w przypadkach, gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, załatwienie wniosku może nastąpić poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.
Szef SKW stwierdził, że oceniając, czy podmiot, do którego skierowano żądnie udostępnienia informacji publicznej, pozostaje w tak rozumianej bezczynności, należy wziąć pod uwagę, że na gruncie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej realizacja "prawa dostępu do informacji publicznej" w przewidzianych ustawą formach, wymaga jednoczesnego zaistnienia trzech pozytywnych przesłanek, z których - po pierwsze - przedmiotem żądania musi być informacja mająca charakter publiczny, w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Według Szefa SKW, z akt sprawy wynika, iż organ udzielił skarżącemu pisemnej odpowiedzi na jego wniosek w zakresie żądania zawartego w pkt. 1 ppkt. III i ppkt. IV, natomiast w pozostałym zakresie poinformował skarżącego, że wnioskowane informacje nie mają charakteru informacji publicznej i nie mogą zostać udostępnione.
W tej sytuacji, organ uznał, że wykazał wystarczającą dbałość, informując skarżącego o fakcie, że żądane przez niego informacje nie mają waloru informacji publicznych.
Mając na uwadze powyższe, Szef SKW stwierdził, że skarga z dnia [...] sierpnia 2020 r. na bezczynność tego organu jest pozbawiona podstaw prawnych.
W skierowanym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] października 2020 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] - powołując się na przepisy art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") - zgłosiło swój udział w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi A. D., powołując się w uzasadnieniu wniosku na okoliczności, które - zdaniem wnioskującego stowarzyszenia - świadczą o potrzebie jego udziału w sprawie.
Jednocześnie, Stowarzyszenie [...] przychyliło się do merytorycznego stanowiska strony skarżącej, popierając wnioski i zarzuty zawarte w skardze. Stowarzyszenie [...] uznało, że żądane przez skarżącego informacje w sposób oczywisty mieszczą się w zakresie przedmiotowym informacji publicznej, określonym w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., albowiem dotyczą działalności organu władzy publicznej, którym bez wątpienia jest Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego. [...] uznało również za błędną interpretację organu, jakoby żądane przez skarżącego informacje odnosiły się wyłącznie do technicznych aspektów działania systemów komputerowych.
Z kolei, w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2020 r. Stowarzyszenie [...] - powołując się na art. 33 § 2 P.p.s.a. - również zgłosiło swój udział w przedmiotowym postępowaniu sądowym.
W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie [...], podzielając argumentację strony skarżącej - podkreśliło, że prawo do informacji publicznej jest nie tylko prawem o randze konstytucyjnej, ale także jednym z praw człowieka, a tym samym zasadą demokratycznego państwa prawa jest rozpatrywanie ograniczeń tegoż prawa maksymalnie wąsko. Stowarzyszenie [...] uznało, że argumentacja Szefa SKW, jakoby prowadzone przez ten organ rejestry, ewidencje i używane przez niego programy nie stanowiły informacji publicznej, w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., stoi w oczywistej sprzeczności z treścią przepisów ustawy. Ponadto, Stowarzyszenie [...] uznało za niezgodny z treścią ustawy pogląd prezentowany przez organ, że z żądania udostępnienia informacji publicznej musi wynikać obiektywny interes. Stowarzyszenie wskazało bowiem, że ustawodawca zakazał wprost w art. 2 ust. 2 u.d.i.p., aby organ domagał się od wnioskodawcy wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Według Stowarzyszenia, informacja podlega udostępnieniu zawsze, gdy dotyczy spraw publicznych, a intencje stojące za jej żądaniem nie mają znaczenia.
W skierowanym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2020 r. skarżący wskazał, że stanowczo nie zgadza się z sugestiami organu, jakoby poprzez złożenie wniosku z dnia [...] września 2019 r. chciał zrealizować prywatną inicjatywę o charakterze komercyjnym.
Skarżący zauważył, że jego wniosek z dnia [...] września 2019 r. stanowi realizację inicjatywy Publiczny Rejestr Umów, która podejmowana jest w interesie publicznym w trosce o przejrzystość życia publicznego. Skarżący podkreślił, że Rzecznik Praw Obywatelskich, Minister Cyfryzacji i Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego opublikowali rejestry umów w efekcie działań skarżącego.
W ocenie skarżącego, dostęp do żądanych informacji na temat sposobu gromadzenia informacji o zawieranych umowach odpowiada racjonalności ustawodawcy, który w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p. wprowadził obowiązek udostępniania i publikowania w BIP przedmiotowych informacji.
Odnosząc się do kwestii wykorzystania rejestrów prowadzonych w postaci elektronicznej, skarżący stwierdził, że jest to konieczne do pozyskania wiedzy, jakie informacje podlegają rejestracji, a także, w jakiej postaci dane z nich mogą być udostępnione. Skarżący uznał, że dostęp do żądanych informacji jest praktycznie warunkiem niezbędnym do sprawowania kontroli wydatkowania środków publicznych. W ocenie skarżącego, informacja na temat zawartości prowadzonego przez każdą instytucję publiczną rejestru umów powinna być dostępna dla każdego bez żadnych przeszkód i dodatkowych formalności.
W wyniku rozpatrzenia powyższych wniosków, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. - postanowieniem z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 514/20, dopuścił [...] z siedzibą w [...] oraz Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
W świetle przepisów art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie, Sąd zastosował wspomniany wyżej tryb.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W niniejszej sprawie, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 - dalej także: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania (art. 1 - 2 u.d.i.p.).
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, a także wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP).
Ograniczenie prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP).
Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.).
W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Należy zauważyć, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 109). Jednocześnie, podnosi się w doktrynie, że stan "bezczynności organu" od "przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ" różni się tym, że o ile w pierwszym przypadku dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy poprzez to, iż organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, o tyle w drugim przypadku organ nie podejmuje skutecznych działań na podstawie przepisów k.p.a., przez co nie dochodzi do wydania rozstrzygnięcia (por. m.in. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. 5, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017). Takie rozumienie pojęcia bezczynności potwierdza również orzecznictwo, w którym stwierdza się, że jeżeli w toku postępowania administracyjnego organ podejmuje czynności mające na celu dokładne rozpoznanie sprawy w niezbędnym zakresie, to, choć nie wydał w przewidzianym terminie decyzji administracyjnej, nie można mu zarzuć bezczynności (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11). W tym drugim przypadku (stan przewlekłości postępowania), czynności organu można również uważać za "pozorowane", w tym sensie, iż organ przeprowadza czynności nieistotne dla sprawy lub mnoży czynności postępowania dowodowego, pozostając w sprzeczności z koniecznością zachowania wymogu ekonomiki postępowania administracyjnego. Przy kwalifikowaniu "przewlekłości postępowania" powstaje, więc sytuacja, w której działa opieszale lub tylko pozoruje działania (formalnie nie będąc bezczynnym).
Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.).
Przyjmuje się, że bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej może przybrać jedną z czterech postaci:
1) podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej w ogóle nie odpowiada na wniosek strony skarżącej, a więc podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 28/08);
2) podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej przekracza termin określony w art. 13 u.d.i.p., a więc nie podejmuje w terminie wskazanym w art. 13 cyt. ustawy stosownych czynności (tak również: m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 485/12);
3) podmiot zobowiązany udziela informacji, lecz dokonuje przedstawienia informacji innej, niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca lub też informacji wymijającej, a więc zachodzi sytuacja, gdy wnioskodawcy zostaje formalnie udzielona informacja publiczna, ale nie dotyczy ona pytań zawartych we wniosku, a zatem odpowiedź w ogóle nie dotyczy wniosku lub zawiera informacje niezwiązane z treścią wniosku;
4) podmiot zobowiązany udziela wprawdzie wnioskodawcy lakonicznej informacji, że nie dysponuje informacją publiczną, ale nie udowadnia swoich twierdzeń, a nawet nie uwiarygadnia, iż nie posiada żądanej informacji publicznej (tak również: m.in. wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 156/12).
Zaznaczyć należy, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej, a także, że żądana przez stronę skarżącą informacja miała charakter informacji publicznej, w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
W rozpatrywanej sprawie skarżący A. D. w dniu [...] września 2019 r. skierował do Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego wniosek, w którym wniósł o udostępnienie:
"1. Jakie rejestry/ewidencje/systemy komputerowe/systemy finansowo-księgowe zawierające informacje dotyczące zawieranych umów/zobowiązań/ wydatków Urząd prowadzi?
Odpowiedzi do każdego funkcjonującego zbioru:
I. Czy zbiór informacji prowadzony jest w formie elektronicznej?
W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie z pkt. 1 ppkt. I w odniesieniu do zbioru:
i. Jakie oprogramowanie służy do prowadzenia zbioru? Jakie oprogramowanie bazodanowe wspiera funkcjonowanie zbioru? Wnoszę o przesłanie stosownych umów (wraz z załącznikami i specyfikacją), faktur i protokołów zdawczo-odbiorczych.
ii. Jakie są możliwe kryteria przeszukiwania zbioru?
iii. Czy oprogramowanie wykorzystywane do prowadzenia zbioru umożliwia wydruk zestawienia/eksport informacji w zakresie pozycji spełniających określone kryteria Jakie są możliwe kryteria przeszukiwania zbioru na potrzeby przygotowania zestawiania/ eksportu informacji? Jakie dane może zawierać to zestawienie/ eksport ze zbioru? W jakich formatach danych możliwe jest sporządzenie zestawieniu/eksportu ze zbioru?
iv. Z jakim wyprzedzeniem, nie dłuższym niż 14 dni, należy uprzedzić urząd o woli wglądu do wymienionego rejestru?
II. Jakie informacje odnośnie do pozycji gromadzi zbiór?
III. Jakie przepisy (ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, regulaminy, itp.) regulują funkcjonowanie zbioru? Wnoszę o przesłanie ich kopii.
IV. Czy zaplanowana jest publikacja tego zbioru?
2. W przypadku odpowiedzi negatywnej na pytanie z punktu 1 - Na jakim etapie jest wdrożenie rejestru umów?
3. Czy wprowadzony jest elektroniczny System Zarządzania Dokumentacją? Jeżeli tak, proszę o przesłanie treści instrukcji kancelaryjnej i Jednolitego Rzeczowego Wykazu Akt".
Należy zauważyć, że w świetle przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udostępniania informacji publicznej obowiązane są w szczególności organy władzy publicznej.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, już na podstawie powyżej wskazanego przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, należy bezspornie uznać, że Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego ewidentnie zalicza się do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej.
Niewątpliwie, należy uznać zresztą, że każdy podmiot, który gospodaruje choćby niewielką częścią publicznego mienia, ma obowiązek udostępniania informacji na jego temat, gdyż przyjmuje się, iż prawo do informacji podąża za publicznym mieniem i osoby uprawnione mogą żądać informacji od każdego, kto takim mieniem zarządza lub z niego korzysta (por. m.in. M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015).
Wskazać należy, że przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wyraźnie zastrzega, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Oczywistym jest również to, że podmioty zobowiązane - co do zasady - do udostępniania informacji publicznej nie muszą udostępniać informacji, która - w rozumieniu art. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 ust. 1 u.d.i.p. - nie stanowi informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, w rozumieniu cyt. ustawy i podlega udostępnieniu.
Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy, co prowadzi do wniosku, że - co do zasady - wszystko, co wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem i trybem działania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stanowi informację publiczną.
Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez niedokonywanych, niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi, więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób dotyczących go. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części go dotyczą), nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego.
W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej. Definiuje się ją, jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się jednocześnie, że taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; podobnie: /w:/ wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14, publik. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu, podkreślić należy, że pomimo szerokiego rozumienia pojęcia informacji publicznej, ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie może być i nie jest środkiem do wykorzystywania w celu uzyskania każdej informacji. Jej zakres przedmiotowy obejmuje dostęp do informacji wyłącznie publicznej. Jeśli zatem żądana informacja nie jest objęta zakresem przedmiotowym ustawy, to dopuszczalną i właściwą formą odniesienia się do wniosku o udostępnienie takiej informacji jest wyłącznie pismo zawiadamiające wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania przepisów omawianej ustawy z wyjaśnieniem, że żądana informacja nie jest informacją publiczną, w rozumieniu u.d.i.p.
Należy uznać, że informacją publiczną będzie całość dokumentacji posiadanej przez dany organ władzy publicznej, której organ używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań nawet wtedy, gdy prawa autorskie należą do innego podmiotu. Bez znaczenia wówczas jest to, w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez organ i odnosiły się do niego bezpośrednio. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie organu (zob. szerzej wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 111/08).
W literaturze również podkreśla się, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Podkreślić przy tym należy, że informacja publiczna musi dotyczyć sfery istniejących faktów i danych, nie zaś niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeń podejmowania określonych działań i może pochodzić od dowolnych podmiotów, jeżeli dotyczy "sprawy publicznej", w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Ponadto, wskazuje się, że w pojęciu informacji publicznej mieści się zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez organ, jak i tych, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet, gdy nie pochodzą wprost od niego (por. Prof. M. Chmaj /w:/ M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wydanie 3, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2018 i powołane tam orzecznictwo).
Należy podkreślić jednocześnie, że o zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu, w rozumieniu u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i charakter informacji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że nie są informacją publiczną dokumenty wewnętrzne, które wprawdzie służą realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nie przesądzają o kierunku działania organu w konkretnej sprawie. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk. Mogą mieć dowolną formę, nie są jednak wiążące, co do sposobu załatwienia sprawy, nie są w związku z tym wyrazem stanowiska organu, nie stanowią, więc informacji publicznej (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1105/13, z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1485/13 oraz z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1769/13).
W ocenie Sądu, konieczne staje się oddzielenie od siebie pewnych sfer informacyjnych związanych z działalnością organów państwa. Uznać należy, że przedmiotem konstytucyjnego prawa nie są treści zawarte w dokumentach wewnętrznych, rozumiane, jako informacje o charakterze roboczym (zapiski, notatki, protokoły ze spotkań z pracownikami), które zostały utrwalone w formie tradycyjnej lub elektronicznej i stanowią pewien proces myślowy, proces rozważań, etap przyjęcia ostatecznego stanowiska przez pojedynczego pracownika lub zespół. W ich przypadku można, bowiem mówić o pewnym stadium na drodze do wytworzenia informacji publicznej. Od dokumentów w rozumieniu stricte urzędowym, w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., odróżnia się zatem dokumenty wewnętrzne służące realizacji jakiegoś zadania publicznego, ale nieprzesądzające o kierunkach działania organu. Dokumenty takie służą wymianie informacji, zgromadzeniu niezbędnych materiałów, uzgadnianiu poglądów i stanowisk.
Sąd pragnie zauważyć, że gdyby przyjąć odmienną koncepcję, to wszystkie istniejące dokumenty niezależnie od tego, czy są to dokumenty prywatne, urzędowe, czy wreszcie tzw. dokumenty wewnętrzne, to podlegałyby one - co do zasady - przepisom ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Nie ulega wątpliwości, że informacja publiczna może dotyczyć m.in. zasad funkcjonowania podmiotów zobowiązanych (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.), w tym prowadzonych rejestrów, ewidencji i archiwów oraz sposobów i zasad udostępniania danych w nich zawartych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. f u.d.i.p.).
W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku analizy akt niniejszej sprawy oraz stanowiska obu stron sporu sądowego - uznał, że Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego pozostawał w bezczynności wyłącznie w przypadku niektórych pytań objętych wnioskiem skarżącego, a mianowicie w przypadku pytania dotyczącego wskazania, jakie rejestry, ewidencje, systemy komputerowe, czy też systemy finansowo-księgowe zawierające informacje dotyczące zawieranych umów (zobowiązań, wydatków) prowadzi urząd obsługujący Szefa SKW, a także pytania, czy ów zbiór informacji prowadzony jest w formie elektronicznej (vide: pytanie objęte pkt. 1 ppkt I wniosku skarżącego z dnia [...]września 2019 r.) oraz w zakresie pytania dotyczącego informacji o elektronicznym Systemie Zarządzania Dokumentacją (vide: pytanie objęte pkt. 3 wniosku skarżącego z dnia [...] września 2019 r.), albowiem tylko w zakresie wskazanych wyżej pytań można mówić o obowiązku udzielenia informacji publicznej z uwagi na charakter zagadnień objętych tymi pytaniami.
Sąd stwierdził, że w powyższym zakresie organ był w bezczynności w momencie orzekania, albowiem nie podjął w terminie 14 dni odpowiednich czynności, tj. nie udostępnił przedmiotowej informacji w formie czynności materialno-technicznej, nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia czy o umorzeniu postępowania, ani też w innej formie (np. pisma) nie załatwił wniosku skarżącego odnośnie pytań objętych punktem 1 i podpunktem I wniosku, a także w zakresie pytania objętego punktem 3 wniosku, pomimo, że w tym zakresie zagadnienia te dotyczyły informacji publicznej, do udostępnienia której organ był zobowiązany.
W tej sytuacji Sąd przyjął, że Szef SKW w dacie orzekania przez Sąd pozostawał w bezczynności, co powodowało konieczność zobowiązania tego organu do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2019 r. w powyższym zakresie, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W ocenie Sądu, stwierdzona bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Sąd uznał bowiem, że w sprawie nie zachodzi jednak przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, czy też lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. W tej sytuacji, uznać należy, że bezczynność Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego nie wynikała z celowego działania tego podmiotu, czy też lekceważącego podejścia do obowiązków informacyjnych wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Odnosząc się do pozostałego zakresu wniosku skarżącego z dnia [...] września 2019 r., Sąd uznał, że w zakresie pytań objętych punktami III i IV przedmiotowego wniosku, Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego nie pozostawał w bezczynności, albowiem organ udzielił stronie skarżącej stosownych informacji, wyjaśniając w piśmie z dnia [...] października 2019 r., jakie przepisy regulują funkcjonowanie zbioru, a także informując, że Służba Kontrwywiadu Wojskowego nie planuje publikacji zbioru.
Z kolei, jeśli chodzi o zagadnienia objęte pytaniami oznaczonymi jako podpunkty i, ii, iii, a także iv wniosku skarżącego, Sąd stwierdził, że informacja objęta zakresem tych pytań nie stanowi informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Otóż, Sąd uznał, że - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - informacje żądane przez wnioskodawcę, a dotyczące danych w zakresie funkcjonalności oprogramowania komputerowego służącego do prowadzenia zbiorów, jak i danych do nich wprowadzonych za pomocą określonego programu komputerowego, nie stanowią informacji publicznej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podzielił pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie, zgodnie z którym program komputerowy nie stanowi informacji publicznej. Program komputerowy jest bowiem tylko narzędziem, którego zastosowanie umożliwia dopiero organowi wytworzenie informacji publicznej. Sam jednak, mimo że służy do osiągnięcia takiego celu, jak otrzymanie informacji publicznej, taką informacją nie jest. Nie określa bowiem zasad funkcjonowania, czy też organizacji organu. Informacje w zakresie funkcjonalności programu komputerowego i jego zwartości nie mieszczą się w ramach publicznej działalności podmiotu zobowiązanego. Dane dotyczące sposobu działania systemu komputerowego stanowią jedynie techniczną sferę funkcjonowania narzędzia, jakim organ posługuje się realizując zadania publiczne, same zaś informacją publiczną nie są (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 7/14; podobnie: /w:/ wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 365/12, a także wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 178/15).
Warto ponadto zauważyć, że w wyroku z dnia 19 września 2019 r., wydanym w sprawie sygn. akt I OSK 586/18, w której strona skarżąca wystąpiła do organu z bardzo podobnym wnioskiem, jak skarżący A. D. w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając pogląd Sądu pierwszej instancji - stwierdził, że dane dotyczące sposobu działania i możliwości programu komputerowego nie są informacją publiczną. NSA uznał bowiem, że program komputerowy jest narzędziem, którego zastosowanie umożliwia dopiero organowi wytworzenie informacji publicznej. Sam jednak, mimo że służy do osiągnięcia takiego celu, jak otrzymanie informacji publicznej, taką informacją nie jest. NSA zauważył bowiem, że program komputerowy nie określa zasad funkcjonowania, czy też organizacji organu. Tym samym, nie spełnia przesłanki określonej w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W tej sytuacji, kierując się powyższym stanowiskiem judykatury, stwierdzić należy, że chybiony jest zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 61 ust 1 Konstytucji RP, gdyż sprowadza się on do tego, że tzw. informacja techniczna jest informacją publiczną i podlega udostępnieniu.
Tymczasem, należy zauważyć, że NSA we wskazanym powyżej wyroku z dnia 19 września 2019 r. podniósł, że informacje techniczne, dotyczące na przykład sposobu funkcjonowania danego narzędzia, które użytkuje organ mogą stanowić informację publiczną. Na przykład, jak wskazał NSA, wytwarzanie danych w procesie zautomatyzowanym nie oznacza, że mamy do czynienia z informacją techniczną nie mającą cech informacji publicznej. Ocena żądania wnioskodawcy wymaga funkcjonalnego spojrzenia na żądaną informację. Dane tworzone automatycznie co do zasady mają cechy tylko informacji technicznej. Nie można jednak, jak zauważył NSA we wspomnianym wyżej wyroku, wykluczyć danych, które są wytwarzane automatycznie, jednakże dotyczą sfery działalności publicznej organu. Niemniej, NSA wyraźnie wskazał w przedmiotowym orzeczeniu, że nie ulega jednak wątpliwości, że informacją publiczną nie są dane dotyczące kryteriów przeszukiwania zbioru, czy też możliwości technicznych programu informatycznego lub jego funkcjonalności. Dane takie mają wyłącznie charakter techniczny. W konsekwencji, uznać należy, że jest to techniczna sfera funkcjonowania narzędzia, jakim organ posługuje się realizując zadania publiczne.
Nie można więc utożsamiać problematyki regulowanej ustawą o dostępie do informacji publicznej z problematyką związaną z techniczną sferą funkcjonowania narzędzi, jakimi dany organ posługuje się, realizując zadania publiczne.
Należy zauważyć, że w sytuacji ustalenia, że informacja, o której udzielenie strona skarżąca zwróciła się do organu, nie jest informacją publiczną, organ powinien powiadomić o tym wnioskodawcę na piśmie. Z akt sprawy wynika, że Szef SKW udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek w zakresie omawianego żądania w formie pisemnej, podając, że wnioskowane informacje nie mają charakteru informacji publicznej i nie mogą zostać udostępnione. W związku z tym, Sąd uznał, że Szef SKW nie był w bezczynności w powyższym zakresie, a więc w części objętej zakresem pytań i-iv zawartych we wniosku strony skarżącej i dlatego w tej części skargę oddalił, jako niezasadną.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - orzekł, jak w pkt. 1 sentencji wyroku, zobowiązując organ do rozpoznania części wniosku strony skarżącej.
Z kolei, oddalając skargę w pozostałej części, Sąd orzekł w tym zakresie na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Jednocześnie, zasądzając od Szefa SKW na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczonego wpisu od skargi, Sąd działał na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI